11-tom, 1-son, b. 47–49, Nashr: 2026-11-05
NAVOIY VA BOBUR ASARLARIDA MUSIQA VA RAQS SAN’ATIGA OID LEKSIK BIRLIKLAR
ЛЕКСИЧЕСКИЕ ЕДИНИЦЫ, ОТНОСЯЩИЕСЯ К ИСКУССТВУ МУЗЫКИ И ТАНЦА В ПРОИЗВЕДЕНИЯХ НАВОИ И БАБУРА
LEXICAL UNITS PERTAINING TO THE ARTS OF MUSIC AND DANCE IN THE WORKS OF NAVOI AND BABUR
- Kozimova Zumriniso Ismoilovna — O‘zbekiston davlat san’at va madaniyat instituti “O‘zbek va jahon filologiyasi” kafedrasi mudiri, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.12dfa8db
Annotatsiya
Mazkur maqolada temuriylar davrida rivojlangan tomosha san’ati turlari, ularning o‘ziga xos xususiyatlari hamda yozma va adabiy manbalarda aks etishi tadqiq etilgan. Xususan, Alisher Navoiy hamda Zahiriddin Muhammad Bobur asarlarida uchraydigan tomosha san’ati, ijrochilik, raqs va musqa bilan bog‘liq terminlarning qo‘llanilishi xususiyatlari, leksik-semantik mazmuni tahlil qilingan. Shuningdek, mazkur terminlarning o‘sha davr madaniy hayoti va san’at taraqqiyotini o‘rganishdagi ahamiyati yoritilgan.
Аннотация
В статье исследуются виды зрелищного искусства, получившие развитие в эпоху Тимуридов, их характерные особенности и отражение в письменных и литературных источниках. В частности, анализируются особенности употребления и лексико-семантическое содержание терминов, связанных со зрелищным искусством, исполнительством, танцем и музыкой, встречающихся в произведениях Алишера Навои и Захириддина Мухаммада Бабура. Кроме того, освещается значение данных терминов в изучении культурной жизни и развития искусства рассматриваемого периода.
Abstract
This article examines the types of performing arts that flourished during the Timurid era, their distinctive features, and their representation in written and literary sources. In particular, it analyzes the usage and lexico-semantic meanings of terms related to performing arts, performance, dance, and music found in the works of Alisher Navoi and Zahiriddin Muhammad Babur. The article also highlights the significance of these terms in studying the cultural life and artistic development of that historical period.
Kalit so'zlar: nayrangboz, bozigar, zarofat, raqs, raqqos, larzish, charx, oyoq urish, dastafshon, samo, o‘yun
Foydalanilgan adabiyotlar
- Raxmatullayev Sh. O‘zbek tilining etimologik lug‘ati. III. – Toshkent: Universitet. 2003.
- Троицкая А.Л. Абдол тили – тайный язык цеха артистов и музыкантов, 1948. Ст. 251.
- O‘zbek tilining izogli lug‘ati. 2-jild. – Toshkent, 2020.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.13. Majolis un-nafois. – Toshkent: Fan, 1997.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.15. Holati Pahlavon Muhammad. – Toshkent: Fan, 1999.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.3,6. Xazoyin ul-maoniy. – Toshkent: Fan, 1998.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.12. Lison ut-tayr. – Toshkent: Fan, 1996.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.11. Saddi Iskandariy. – Toshkent: Fan, 1993.
- Navoiy A. Mukammal asarlar to‘plami: T.7. Hayrat ul-abror. – Toshkent: Fan, 1991.
- Zahiriddin Muhammad Bobur. Boburnoma. – Toshkent: O‘qituvchi, 2008.