BXU Logo

Buxoro Xalqaro
Universiteti

11-tom, 1-son, b. 30–33, Nashr: 2026-11-04

MUSTAQILLIK YILLARIDA NAVRO‘Z BAYRAMINING QAYTA TIKLANISHI VA UNING MILLIY QADRIYAT SIFATIDAGI TARIXIY ILDIZLARI

ВОССТАНОВЛЕНИЕ ПРАЗДНИКА НАВРУЗ В ГОДЫ НЕЗАВИСИМОСТИ И ЕГО ИСТОРИЧЕСКИЕ КОРНИ КАК НАЦИОНАЛЬНОЙ ЦЕННОСТИ

THE REVIVAL OF THE NAVRUZ HOLIDAY DURING THE YEARS OF INDEPENDENCE AND ITS HISTORICAL ROOTS AS A NATIONAL VALUE

  • Ibadullayeva Gulhayo Shuhrat qizi — Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti “Jismoniy madaniyat va gumanitar fanlar” kafedrasi assistenti · ORCID: 0009-0003-5233-8791

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.ef4a24cb

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada O‘zbekiston mustaqillik yillarida Navro‘z bayramining qayta tiklanishi, uning umumxalq bayrami sifatida huquqiy maqomga ega bo‘lishi hamda milliy qadriyat sifatidagi tarixiy ildizlari tahlil qilinadi. Sovet davrida bayramga nisbatan qo‘llangan cheklovlar, 1990-yilda uning qayta tiklanishi, YUNESKO va BMT tomonidan xalqaro e’tirof etilishi, 2016–2026-yillarda qabul qilingan Prezident qarorlari yoritiladi. «Avesto», Abu Rayhon Beruniy, Mahmud Koshg‘ariy, Umar Xayyom va Alisher Navoiy asarlaridagi ma’lumotlar asosida bayramning ma’naviy-axloqiy mazmuni va yoshlar tarbiyasidagi ahamiyati ko‘rsatib beriladi.

Аннотация

В данной статье анализируются возрождение праздника Навруз в годы независимости Узбекистана, обретение им правового статуса общенародного праздника, а также его исторические корни как национальной ценности. Освещаются ограничения, применявшиеся к празднику в советский период, его восстановление в 1990 году, международное признание со стороны ЮНЕСКО и ООН, постановления Президента, принятые в 2016–2026 годах. На основе сведений «Авесты», трудов Абу Райхана Беруни, Махмуда Кашгари, Омара Хайяма и Алишера Навои показаны духовно-нравственное содержание праздника и его значение в воспитании молодёжи.

Abstract

This article analyzes the revival of the Navruz holiday during the years of Uzbekistan’s independence, its acquisition of the legal status of a national holiday, and its historical roots as a national value. The restrictions imposed on the holiday in the Soviet period, its restoration in 1990, its international recognition by UNESCO and the United Nations, and the presidential resolutions adopted in 2016–2026 are highlighted. Drawing on the Avesta and the works of Abu Rayhan Biruni, Mahmud Kashgari, Omar Khayyam and Alisher Navoi, the article shows the spiritual and moral content of the holiday and its importance in the upbringing of young people.

Kalit so'zlar: Navro‘z, mustaqillik, milliy qadriyat, tarixiy ildizlar, urf-odat, sumalak, YUNESKO, nomoddiy madaniy meros, ma’naviy meros

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Karimov, I. A. (2008). Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. Toshkent: Ma’naviyat.
  2. Beruniy, Abu Rayhon. (1968). Tanlangan asarlar. 1-tom. Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar. Toshkent: Fan.
  3. Mahmud Koshg‘ariy. (1960–1963). Devonu lug‘otit turk. 3 tomlik. Toshkent: Fan.
  4. UNESCO. (2016). Nawrouz, Novruz, Nowrouz, Nowrouz, Nawrouz, Nauryz, Nooruz, Nowruz, Navruz, Nevruz, Nowruz, Navruz. Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity. https://ich.unesco.org/en/RL/nawrouz-novruz-nowrouz-nowrouz-nawrouz-nauryz-nooruz-nowruz-navruz-nevruz-nowruz-navruz-02097
  5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016-yil 19-fevraldagi «2016-yilgi Navro‘z umumxalq bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida»gi qarori. https://uza.uz/ar/posts/navro-z-umumxalq-bayramiga-tayyorgarlik-ko-rish
  6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 21-fevraldagi «2025-yilgi Navro‘z umumxalq bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida»gi qarori. https://uza.uz/posts/690930
  7. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 6-martdagi «2026-yilgi Navro‘z umumxalq bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida»gi qarori. https://uza.uz/ar/posts/2026-yilgi-navroz-umumxalq-bayramiga-tayyorgarlik-korish-va-uni-otkazish-togrisida_829466
  8. Navro‘z – umrboqiy ma’naviy qadriyat. «Yangi O‘zbekiston» gazetasi. https://yuz.uz/uz/news/navroz-umrboqiy-manaviy-qadriyat
  9. Prezident Islom Karimovning Navro‘z bayramiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi so‘zi. (2016, 21-mart). O‘zbekiston milliy axborot agentligi (UzA). https://uza.uz/ar/posts/prezident-islom-karimovning-navro-z-bayramiga-bag-ishlangan--21-03-2016
  10. United Nations General Assembly. (2010). International Day of Nowruz. Resolution A/RES/64/253, adopted on 23 February 2010. https://digitallibrary.un.org/record/677301
  11. Adams, L. L. (2014). Navro’z and the Renewal of Uzbek National Culture. UZIN Paper No. 4. Barcelona: CIDOB. https://www.cidob.org/en/publications/navroz-and-renewal-uzbek-national-culture
  12. Adams, L. L. (2010). The Spectacular State: Culture and National Identity in Uzbekistan. Durham: Duke University Press.
  13. O‘zbekistonda so‘nggi 100 yilda Navro‘z bayrami. (2023, 21-mart). Kun.uz. https://www.kun.uz/news/2023/03/21/ozbekistonda-songgi-100-yilda-navroz-bayrami-fotojamlanma
  14. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. (2022-yil 28-oktabr, O‘RQ–798-son).
  15. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi «2022–2026-yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning Taraqqiyot strategiyasi to‘g‘risida»gi PF–60-son Farmoni.