2-tom, 1-son, b. 152–155, Nashr: 2026-10-27
MUSIQA VA RITM O‘YINLARI VOSITASIDA MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING FAZOVIY VA MANTIQIY FIKRLASHI HAMDA NUTQIY FAOLLIGINI RIVOJLANTIRUVCHI DIDAKTIK O‘YINLAR TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ ДИДАКТИЧЕСКИХ ИГР, РАЗВИВАЮЩИХ ПРОСТРАНСТВЕННОЕ И ЛОГИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ, А ТАКЖЕ РЕЧЕВУЮ АКТИВНОСТЬ ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА ПОСРЕДСТВОМ МУЗЫКАЛЬНО-РИТМИЧЕСКИХ ИГР
IMPROVING THE SYSTEM OF DIDACTIC GAMES FOR DEVELOPING SPATIAL AND LOGICAL THINKING AND SPEECH ACTIVITY IN PRESCHOOL CHILDREN THROUGH MUSIC AND RHYTHM GAMES
- Nabiyeva Madina Qaxramonjon qizi — FarDu magistranti
DOI: 10.67780/musiqa-pedagogikasi-madaniyat-etnografiya.2026.223ac41f
Annotatsiya
Ushbu maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarning fazoviy va mantiqiy fikrlashi hamda nutqiy faolligini rivojlantirishda musiqa va ritm o‘yinlaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari yoritilgan. Musiqa va ritmik harakatlarning bolaning idrok etishi, diqqatini jamlashi, harakatlarni muvofiqlashtirishi, fazoda mo‘ljal olishi, mantiqiy bog‘lanishlarni anglash va o‘z fikrini nutq orqali ifodalash jarayonlariga ta’siri tahlil qilingan. Shuningdek, musiqiy-ritmik o‘yinlar asosida tashkil etiladigan didaktik o‘yinlar tizimining mazmuni, tuzilishi va pedagogik shartlari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqotda o‘yinlarni bolaning yosh va individual xususiyatlariga moslashtirish, topshiriqlarni bosqichma-bosqich murakkablashtirish hamda musiqa, harakat va nutqiy faoliyatni o‘zaro integratsiyalash asosida mashg‘ulotlar samaradorligini oshirish imkoniyatlari asoslab beriladi.
Аннотация
В статье рассматриваются педагогические возможности использования музыкально-ритмических игр в развитии пространственного и логического мышления, а также речевой активности детей дошкольного возраста. Анализируется влияние музыки и ритмических движений на восприятие, концентрацию внимания, координацию движений, пространственную ориентацию, понимание логических связей и выражение собственных мыслей посредством речи. Раскрываются содержание, структура и педагогические условия системы дидактических игр, организуемых на основе музыкально-ритмической деятельности. Обосновываются возможности повышения эффективности образовательного процесса посредством адаптации игр к возрастным и индивидуальным особенностям детей, постепенного усложнения заданий и интеграции музыкальной, двигательной и речевой деятельности.
Abstract
This article examines the pedagogical potential of using music and rhythm games to develop spatial and logical thinking as well as speech activity in preschool children. The study analyzes the influence of music and rhythmic movements on perception, attention, motor coordination, spatial orientation, understanding of logical relationships, and the ability to express ideas through speech. The content, structure, and pedagogical conditions of a system of didactic games based on musical and rhythmic activities are also considered. The article substantiates the potential for improving the effectiveness of the educational process by adapting games to children’s age-related and individual characteristics, gradually increasing the complexity of tasks, and integrating musical, motor, and speech activities.
Kalit so'zlar: maktabgachata’lim, musiqa, ritm, ritmiko‘yinlar, didaktiko‘yinlar, fazoviyfikrlash, mantiqiyfikrlash, nutqiyfaollik, maktabgachayoshdagibolalar, rivojlantiruvchita’lim
Foydalanilgan adabiyotlar
- Sodiqova Sh. Maktabgacha pedagogika. - Toshkent: Tafakkur Bo‘stoni, 2013. - 288 b. ISBN: 978-9943-362-96-3.
- Qodirova F.R., Toshpo‘latova Sh.Q., Kayumova N.M., A’zamova M.N. Maktabgacha pedagogika. - Toshkent: Tafakkur, 2019. - 684/688 b. ISBN: 978-9943-24-220-3.
- Tursunboyeva M.D., Narimbayeva L.K., Maripova N.H., Xidoyatova N.A. Maktabgacha ta’limda bolalar nutqini o‘stirish. - 2022. - 144 b. ISBN: 978-9943-9240-3-1.
- Sharipova G.M., Yakubova Sh.A. Maktabgacha ta’lim muassasalarida musiqa o‘qitish metodikasi. - O‘quv qo‘llanma. - 96 b.
- Axmedova I.B., Nurmatova M.A. Bolalar musiqiy ta’limi metodikasi. - Toshkent: Bookmany print, 2024. - 248 b. ISBN: 978-9910-06-033-5.
- Quchqorova N.M., Allaberganova N.P., Ismailova R.I., Otanazarova N.B. Maktabgacha pedagogika. - Toshkent: Bookmany Print, 2023. - 288 b. ISBN: 978-993-9023-3-6.