2-tom, 1-son, b. 47–49, Nashr: 2026-10-11

MUSIQA TA‘LIMINING YOSH AVLOD TARBIYASIDAGI AHAMIYATI

ЗНАЧЕНИЕ МУЗЫКАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В ВОСПИТАНИИ ПОДРАСТАЮЩЕГО ПОКОЛЕНИЯ

THE IMPORTANCE OF MUSIC EDUCATION IN THE UPBRINGING OF THE YOUNGER GENERATION

  • Muhammadjonova Mubinaxon Umidjonovna — Farg‘ona davlat universiteti Pedagogika-psixologiya va san‘atshunoslik fakulteti Musiqa ta‘limi yo‘nalishi II kurs talabasi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada musiqa ta‘limining yosh avlod tarbiyasidagi o‘rni va ahamiyati, bolalarning ma‘naviy-axloqiy, estetik va intellektual rivojlanishiga ta‘siri hamda musiqa madaniyatimizni shakllantirib borish tahlil qilinadi. Shuningdek, Abu Nasr Forobiy, Ibn Sino va Abdulla Avloniy kabi buyuk mutafakkirlarning ta‘lim-tarbiya hamda musiqa falsafasiga oid qarashlari, jumladan musiqaning inson ruhiyati, ma‘naviyati va axloqiy fazilatlarini shakllantirishdagi ta‘siri ko‘rsatib o‘tiladi. Forobiy o‘zining dunyoga mashhur “Kitob al-musiqa al-kabir” (“Katta musiqa kitobi”) asarida musiqaning inson ruhiyatiga chuqur ta‘sir ko‘rsatishini, uning ezgu fazilatlarini shakllantirish va ruhiy muvozanatni saqlashdagi ahamiyatini alohida ta‘kidlab o‘tilgan. Bundan tashqari, Abdulla Avloniyning tarbiyani millat taraqqiyotining asosiy sharti sifatida baholagan qarashlariga tayangan holda, musiqa ta‘limining yoshlarni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashdagi o‘rni asoslanadi. Musiqa ta‘limi insonning ichki kechinmalari, bolalarda nafosat hissi, ijodiy tafakkurni rivojlantirish va estetik didini shakllantirishdagi o‘rni yoritilib boriladi. O‘zbek xalq qo‘shiqlari, klassik musiqa maqomlari va dostonlarining yoshlarni vatanparvarlik, insonparvarlik hamda milliy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalashdagi beqiyos ahamiyati tahlil qilinadi.

Аннотация

В статье анализируются роль и значение музыкального образования в воспитании подрастающего поколения, его влияние на духовно-нравственное, эстетическое и интеллектуальное развитие детей, а также на непрерывный процесс формирования музыкальной культуры. Рассматриваются взгляды выдающихся мыслителей - Абу Насра аль-Фараби, Ибн Сины и Абдуллы Авлони - на вопросы воспитания и философию музыки, в частности, на ее воздействие на формирование психики, духовности и нравственных качеств человека. В своем всемирно известном труде «Китаб аль-Мусика аль-Кабир» («Большая книга о музыке») аль-Фараби подчеркивает глубокое влияние музыки на психику человека, а также ее важность для воспитания благородных качеств и поддержания эмоционального равновесия. Кроме того, опираясь на идеи Абдуллы Авлони, рассматривающего воспитание как основополагающее условие прогресса нации, в статье обосновывается роль музыкального образования в формировании у молодежи приверженности национальным и общечеловеческим ценностям. Также исследуется значение музыкального образования для осмысления внутреннего мира личности и развития у детей чувства прекрасного, творческого мышления и эстетического вкуса. Особое внимание уделяется исключительной роли узбекских народных песен, классических макомов и эпических сказаний (дастанов) в воспитании молодежи в духе патриотизма, гуманизма и уважения к национальным ценностям.

Abstract

This article analyzes the role and significance of music education in the upbringing of the younger generation, impact on children‘s spiritual-moral, aesthetic, and intellectual development, and the process of shaping our musical culture. Also, the views of great thinkers such as Abu Nasr al-Farabi, Ibn Sina, and Abdulla Avloni regarding education and the philosophy of music are highlighted - specifically, the impact of music on shaping the human psyche, spirituality, and moral virtues. In his world-renowned work “Kitab al-Musiqa al-Kabir” (“The Great Book of Music”), Farabi particularly emphasizes the profound impact of music on the human psyche, as well as its importance in cultivating noble qualities and maintaining emotional balance. Furthermore, drawing upon Abdulla Avloni‘s views - which regard upbringing as a fundamental condition for national progress - the role of music education in fostering a spirit of national and universal values among the youth is substantiated. The role of music education in fostering a person‘s inner emotional experiences, developing a sense of beauty and creative thinking in children, and shaping their aesthetic taste is highlighted. The on the unparalleled significance of Uzbek folk songs, classical maqom music, and epic tales (dostons) in educating young people in the spirit of patriotism, humanism, and respect for national values is analyzed.

Kalit so'zlar: i: musiqa ta‘limi, ta‘lim-tarbiya, axloqiy fazilatlar, estetik did, ma‘naviyat, milliy qadriyatlar, nafosat hissi, ijodiy tafakkur, klassik musiqa

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Абу Наср Форобий. “Китоб ал-мусиқа ал-кабир” – Тошкент.: Фан, 2020.
  2. Матёқубов О. Оғзаки анъанадаги профессионал мусиқа асосларига кириш. Т.:Ўқитувчи, 1983.-Б.9-10.
  3. Арипов З. Т. О «Большой книге музыки» Фараби (К изучению первоисточника). // Некоторые вопросы совершенствования учебно-воспитательной работы в музыкальных учебных заведениях (Методические рекомендации). Сборник. – Т.:Конструктор, 1986. С.41
  4. Матёқубов О. Оғзаки анъанадаги профессионал мусиқа асосларига кириш. Т.:Ўқитувчи, 1983.-Б.11.
  5. «Маънавият юлдузлари» (Марказий осиёлик машҳур сиймолар, алломалар, адиблар). // Абу Наср Форобий (873–950). Хайруллаев М. муҳаррирлиги остида. – Т.: Халқ мероси, 2001. – Б. 80.
  6. Эстетик тарбия ва мусиқа санъати. – Тошкент.: Тафаккур.
  7. Мусиқа ўқитиш методикаси. – Тошкент.:-2021 Б.8-10-23.
  8. Асафьев Б.В. Музыкальная форма как процесс. Л.:ГусуД. Муз. ИЗД., 24стр