2-tom, 1-son, b. 24–26, Nashr: 2026-10-11

MUSIQA PEDAGOGIKASIDA ESTETIK DIDNI RIVOJLANTIRISHNING MILLIY-MADANIY ASOSLARI

МУЗЫКАЛЬНАЯ ПЕДАГОГИКА: НАЦИОНАЛЬНО-КУЛЬТУРНЫЕ ОСНОВЫ РАЗВИТИЯ ЭСТЕТИЧЕСКОГО ВКУСА

NATIONAL AND CULTURAL FOUNDATIONS OF DEVELOPING AESTHETIC TASTE IN MUSIC PEDAGOGY

  • Mahmudova Diyora Radik qizi — Farg‘ona davlat universiteti, Pedagogika psixologiya va san’atshunoslik fakulteti Musiqa ta’limi yo‘nalishi I bosqich talabasi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada musiqa pedagogikasida estetik didni rivojlantirishning milliy-madaniy asoslari falsafiy-estetik va pedagogik nuqtayi nazardan tahlil etilgan. Estetik did shaxsning go‘zallikni anglash, badiiy hodisalarni idrok etish, ularni baholash va estetik jihatdan tanlash qobiliyatini ifodalovchi muhim ma’naviy-estetik hodisa sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda milliy musiqa, xalq qo‘shiqlari, an’anaviy ijrochilik, maqom san’ati, milliy cholg‘ular va musiqiy merosning o‘quvchilarda estetik idrok va estetik baholash mezonlarini shakllantirishdagi imkoniyatlari yoritilgan. Shuningdek, musiqa ta’limida milliy va umuminsoniy estetik qadriyatlarning uyg‘unligi, pedagogning estetik-tarbiyaviy faoliyati hamda zamonaviy pedagogik texnologiyalardan foydalanish masalalariga e’tibor qaratilgan. Maqolada milliy musiqiy merosdan pedagogik jarayonda tizimli foydalanish o‘quvchilarning estetik didi, madaniy o‘zligini anglash va badiiy tafakkurini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslangan.

Аннотация

В статье с философско-эстетической и педагогической точек зрения анализируются национально-культурные основы развития эстетического вкуса в музыкальной педагогике. Эстетический вкус рассматривается как важное духовно-эстетическое качество личности, выражающее способность воспринимать, понимать и оценивать красоту и художественные явления. Раскрываются возможности национальной музыки, народных песен, традиционного исполнительства, искусства макома, национальных музыкальных инструментов и музыкального наследия в формировании эстетического восприятия и критериев эстетической оценки учащихся. Особое внимание уделяется гармонии национальных и общечеловеческих эстетических ценностей, эстетико-воспитательной деятельности педагога и использованию современных педагогических технологий в музыкальном образовании. Обосновывается, что систематическое использование национального музыкального наследия в образовательном процессе способствует развитию эстетического вкуса, художественного мышления и культурного самосознания учащихся.

Abstract

This article analyzes the national and cultural foundations of developing aesthetic taste in music pedagogy from philosophical, aesthetic, and pedagogical perspectives. Aesthetic taste is considered an important spiritual and aesthetic quality of personality that reflects the ability to perceive, understand, evaluate, and appreciate beauty and artistic phenomena. The study examines the educational potential of national music, folk songs, traditional performance, maqom art, national musical instruments, and musical heritage in developing students’ aesthetic perception and criteria of aesthetic evaluation. Particular attention is given to the harmony of national and universal aesthetic values, the teacher’s aesthetic and educational activity, and the use of modern pedagogical technologies in music education. The article substantiates that the systematic use of national musical heritage in the educational process contributes to the development of students’ aesthetic taste, artistic thinking, cultural identity, and respect for national values.

Kalit so'zlar: musiqa pedagogikasi, estetik did, estetik idrok, estetik ong, milliy madaniyat, milliy musiqa, musiqiy meros, xalq qo‘shiqlari, maqom, milliy qadriyatlar, estetik tarbiya, badiiy tafakkur, musiqiy ta’lim

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Sher A. Estetika (Nafosat falsafasi). - Toshkent: O‘zbekiston, 2015.
  2. Gegel G. V. F. Estetika. - Moskva: Iskusstvo, 1968.
  3. Forobiy Abu Nasr. Fozil odamlar shahri. - Toshkent: Abdulla Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti.
  4. Karimov I. A. Yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch. - Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
  5. Yo‘ldoshev A. va boshq. Musiqa o‘qitish metodikasi va maktab repertuari. - Toshkent.
  6. Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. - Toshkent: O‘zadabiynashr.
  7. Fitrat A. O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi. - Toshkent.
  8. Kaxarova G. S. Pedagogical Bases of Forming Aesthetic Taste and Creative Ability in Children Through Folk Songs // Current Research Journal of Pedagogics. - 2025. - Vol. 06, Issue 02. - P. 38–41.
  9. Qo‘ziboyev V. Pedagogical Basis of Educating the Musical Taste of Students of 10.General Secondary Education Schools on the Basis of Music Discipline // Journal of Multidisciplinary Sciences and Innovations. - 2025. - Vol. 4, Issue 2. - P. 637–640.
  10. Islimova M. Z. Musiqiy-estetik tarbiyada milliy kuy va qo‘shiqlarning o‘rni // Science and Education. - 2025. - Vol. 6, №11. - B. 632–638.