7-tom, 1-son, b. 163–166, Nashr: 2026-08-08

MUMTOZ MATNLARDA GERMENEVTIK YONDASHUV

ГЕРМЕНЕВТИЧЕСКИЙ ПОДХОД К АНАЛИЗУ КЛАССИЧЕСКИХ ТЕКСТОВ

A HERMENEUTIC APPROACH TO THE ANALYSIS OF CLASSICAL TEXTS

  • Sabirova Fatimajon Xushnudovna — Osiyo xalqaro universiteti magistranti

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada mumtoz matnlarni talqin etishda germenevtik yondashuvning nazariy asoslari va amaliy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda matn, muallif va o‘quvchi o‘rtasidagi ma’no munosabatlari germenevtika tamoyillari asosida yoritilgan. Xususan, mumtoz adabiyotdagi ramziy ifodalar, tasavvufiy timsollar, tarixiy-madaniy kontekst hamda ko‘p qatlamli semantik tuzilmalarni sharhlashda germenevtik metodning ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, an’anaviy filologik tahlil bilan bir qatorda germenevtik yondashuvdan foydalanish matnning yashirin ma’no qatlamlarini aniqlash imkoniyatlarini kengaytiradi. Shu bois germenevtika mumtoz adabiy merosni nafaqat lingvistik birlik, balki ma’naviy-madaniy hodisa sifatida talqin etishga xizmat qiluvchi samarali metodologik vosita hisoblanadi.

Аннотация

В данной статье анализируются теоретико-методологические основы и практическое значение герменевтического подхода в интерпретации классических текстов. В исследовании рассматриваются смысловые отношения между текстом, автором и читателем на основе принципов герменевтики. Особое внимание уделяется значению герменевтического метода при толковании символических выражений, суфийских образов, историко-культурного контекста и многослойных семантических структур, характерных для классической литературы. Результаты исследования показывают, что использование герменевтического подхода наряду с традиционным филологическим анализом расширяет возможности выявления скрытых смысловых пластов текста. Таким образом, герменевтика выступает эффективным методологическим инструментом интерпретации классического литературного наследия не только как языкового явления, но и как духовно-культурного феномена.

Abstract

This article analyzes the theoretical and methodological foundations and practical significance of the hermeneutic approach in the interpretation of classical texts. The study examines the relationships of meaning between the text, the author, and the reader based on the principles of hermeneutics. Particular attention is paid to the role of the hermeneutic method in interpreting symbolic expressions, Sufi images, historical and cultural contexts, and multilayered semantic structures found in classical literature. The research findings demonstrate that, alongside traditional philological analysis, the use of a hermeneutic approach expands the possibilities for identifying the hidden layers of meaning within a text. Therefore, hermeneutics serves as an effective methodological tool for interpreting classical literary heritage not only as a linguistic phenomenon but also as a spiritual and cultural one.

Kalit so'zlar: mumtoz matn, germenevtika, germenevtik yondashuv, talqin, interpretatsiya, adabiy tahlil, semantika, tasavvuf, badiiy matn, tarixiy-madaniy kontekst, ma’no qatlami, o‘quvchi interpretatsiyasi, filologik tahlil, adabiyotshunoslik, matnshunoslik

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdullayeva G. Ogahiyning «Riyoz ud-davla» asaridagi mumtoz saj’ poetikasi // Germany International Scientific Conference. – 2022. – № 11. – B. 78–83.
  2. Haqqulov I. O‘zbek mumtoz adabiyoti va tasavvuf. – Toshkent : Fan, 2011. – 320 b.
  3. Haqqulov I. Tasavvuf va she’riyat. – Toshkent : O‘zbekiston, 1991. – 192 b.
  4. Muxtorova L., Usarova L. Germenevtik tahlil asosida Abdulla Oripov ijodining ta’lim jarayonida o‘rganish usullari // Renessans: Ta’lim, fan va innovatsiyalar jurnali. – 2024. – № 5. – B. 245–250.
  5. O‘rinboyev S. Germenevtik yondashuv asosida adabiy matnni talqin qilish usullari // Yangi O‘zbekiston tadqiqotlari. – 2023. – № 7. – B. 112–118.
  6. Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. – Toshkent : Fan, 2007. – 384 b.
  7. Tojiboyev M., Yusupova Sh., Bo‘rieva E. Adabiy germenevtika va mumtoz badiiy til. – Toshkent : Universitet, 2013. – 256 b.