7-tom, 2-son, b. 274–278, Nashr: 2026-08-11
MUAMMOLI TA'LIM TEXNOLOGIYASI ASOSIDA TALABALARDA REFLEKSIV FIKRLASH KO'NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
ФОРМИРОВАНИЕ НАВЫКОВ РЕФЛЕКСИВНОГО МЫШЛЕНИЯ У СТУДЕНТОВ НА ОСНОВЕ ПРОБЛЕМНО-ОРИЕНТИРОВАННЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
FORMATION OF REFLECTIVE THINKING SKILLS IN STUDENTS ON THE BASIS OF PROBLEM-BASED EDUCATIONAL TECHNOLOGY
- Sattarova Gulnoza Salim qizi — Guliston davlat pedagogika instituti mustaqil tadqiqotchisi, Orcid: 0009-0003-0844-9179
Annotatsiya
Ushbu maqolada muammoli ta'lim texnologiyasi yordamida oliy ta'lim muassasalari talabalari o'rtasida refleksiv fikrlash ko'nikmalarini shakllantirish masalasi ko'rib chiqiladi. Tadqiqotda refleksiv fikrlashning nazariy asoslari, muammoli ta'lim texnologiyasining mohiyati va uni amaliyotda tatbiq etishning samarali usullari tahlil qilinadi. O'tkazilgan pedagogik kuzatuvlar va tajriba-sinov ishlari natijalari asosida muammoli ta'lim usullarining talabalarda tanqidiy va refleksiv fikrlashni rivojlantirishdagi roli isbotlangan. Maqolada muammoli vaziyatlar yaratish, kichik guruhli muhokamalar, aqliy hujum va loyiha faoliyati kabi usullar orqali refleksiv fikrlash qanday shakllantirilishi batafsil bayon etilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, muammoli ta'lim texnologiyasini muntazam qo'llash talabalarda mustaqil fikrlash, o'z harakatlarini baholash va o'rganish jarayonini ongli ravishda boshqarish qobiliyatlarini sezilarli darajada oshiradi.
Аннотация
В данной статье рассматривается вопрос формирования навыков рефлексивного мышления у студентов высших учебных заведений с использованием проблемно-ориентированных образовательных технологий. В исследовании анализируются теоретические основы рефлексивного мышления, сущность проблемно-ориентированных образовательных технологий и эффективные методы их практического применения. На основе результатов педагогических наблюдений и экспериментальных исследований доказана роль проблемно-ориентированных образовательных методов в развитии критического и рефлексивного мышления у студентов. В статье подробно описывается, как формировать рефлексивное мышление с помощью таких методов, как создание проблемных ситуаций, дискуссии в малых группах, мозговой штурм и проектная деятельность. Результаты исследования показывают, что регулярное использование проблемно-ориентированных образовательных технологий значительно повышает способность студентов к самостоятельному мышлению, оценке собственных действий и осознанному управлению учебным процессом.
Abstract
This article considers the issue of forming reflective thinking skills among students of higher educational institutions using problem-based educational technology. The study analyzes the theoretical foundations of reflective thinking, the essence of problem-based educational technology and effective methods for its implementation in practice. Based on the results of pedagogical observations and experimental studies, the role of problem-based educational methods in the development of critical and reflective thinking in students is proven. The article describes in detail how to form reflective thinking through methods such as creating problem situations, small group discussions, brainstorming and project activities. The results of the study show that the regular use of problem-based educational technology significantly increases students' ability to think independently, evaluate their own actions and consciously manage the learning process.
Kalit so'zlar: muammoli ta'lim, refleksiv fikrlash, tanqidiy tafakkur, pedagogik texnologiya, oliy ta'lim, o'quv jarayoni, faoliyat refleksiyasi, kognitiv ko'nikmalar, metakognitsiya, ta'lim sifati
Foydalanilgan adabiyotlar
- Hasanboyev J.X., Tursunov O.Q., G'ulomov M.T. Pedagogika. – T.: O'qituvchi, 2006. – 352 b.
- O'zbekiston Respublikasining "Ta'lim to'g'risida"gi Qonuni. – T.: Adolat, 2020. – 40 b.
- Dyui J. Qanday biz fikrlaymiz. – T.: Yangi asr avlodi, 2005. – 234 b. (tarjima)
- Maxmutov M.I. Muammoli ta'lim. – T.: Fan, 2003. – 280 b. (tarjima)
- Mavlonova R.A., Uzoqova N.X. Ta'lim texnologiyalari. – T.: O'qituvchi, 2018. – 176 b.
- Kolb D.A. Tajriba orqali o'rganish. – T.: Nizomiy nomidagi TDPU nashriyoti, 2011. – 198 b. (tarjima)
- Flavell J.H. Metacognition and cognitive monitoring: A new area of cognitive developmental inquiry // American Psychologist. – 1979. – Vol. 34, № 10. – P. 906-911.
- Mavlonova R.A., Azizxo'jayeva N.N. Refleksiv ta'lim nazariyasi va amaliyoti. – T.: Istiqlol, 2015. – 144 b.
- Bloom B.S. va boshq. Taksonomiya ta'lim maqsadlarining: Kognitiv soha. – T.: O'qituvchi, 2002. – 312 b. (tarjima)
- Maxmutov M.I. Muammoli ta'limni tashkil etish. – T.: Fan, 2004. – 208 b. (tarjima)
- Yo'ldoshev J.G'. Ilg'or pedagogik texnologiyalar. – T.: O'qituvchi, 2009. – 224 b.
- Tolipov O'., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tadbiqiy asoslari. – T.: Moliya, 2006. – 256 b.
- Muslimov N.A. va boshq. Muammoli ta'lim va tanqidiy fikrlash. – T.: TATU nashriyoti, 2019. – 168 b.
- Norqo'ziyev N.Q. Oliy ta'limda refleksiv fikrlashni rivojlantirish. – T.: Akademiya, 2021. – 140 b.
- Nishonova S.T. Interfaol ta'lim metodlari. – T.: Yangi asr avlodi, 2016. – 192 b.
- Azizxo'jayeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. – T.: TDPU, 2003. – 174 b.
- Usmonova D.B. Keis-stadi metodi va uning ta'limdagi o'rni. – T.: Ziyonet, 2020. – 128 b.
- Inomova M.B. Loyiha asosida o'qitish metodologiyasi. – T.: TDPU nashriyoti, 2022. – 152 b.
- Kember D., Leung D.Y.P., Jones A., Loke A.Y., McKay J., Sinclair K., Tse H., Webb C., Wong F.K.Y., Wong M. & Yeung E. Development of a Questionnaire to Measure the Level of Reflective Thinking // Assessment and Evaluation in Higher Education. – 2000. – Vol. 25, № 4. – P. 380-395.
- Xoliqberdiyev K.X. O'qituvchi mahoratini oshirishda refleksiv yondashuv. – T.: Fan va texnologiya, 2017. – 160 b.