7-tom, 2-son, b. 223–228, Nashr: 2026-08-11

MIGRATSION JARAYONLARDA OILAVIY QADRIYATLARNING O‘ZGARISHIGA TA'SIR ETUVCHI PSIXOSOSIAL OMILLAR

ПСИХОСОЦИАЛЬНЫЕ ФАКТОРЫ, ВЛИЯЮЩИЕ НА ИЗМЕНЕНИЕ СЕМЕЙНЫХ ЦЕННОСТЕЙ В УСЛОВИЯХ МИГРАЦИОННЫХ ПРОЦЕССОВ

PSYCHOSOCIAL FACTORS INFLUENCING CHANGES IN FAMILY VALUES DURING MIGRATION PROCESSES

  • Umarova Shohida Absalomovna — Chirchiq davlat pedagogika universiteti pedagogika fakulteti, psixologiya kafedrasi katta o'qtuvchisi, Orcid: 0009-0004-3214-2588,

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada migratsion jarayonlarning oilaviy qadriyatlar tizimiga ko‘rsatadigan psixologik va ijtimoiy ta'siri tahlil qilingan. Zamonaviy migratsiya sharoitida oila a'zolarining uzoq muddat ajralishi, yangi madaniy muhitga moslashuvi, iqtisodiy omillar hamda kommunikatsiya shakllarining o‘zgarishi oilaviy qadriyatlar transformatsiyasining muhim determinantlari sifatida yoritilgan. Tadqiqotda psixososial omillar, jumladan, emotsional yaqinlik, oilaviy identifikatsiya, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, madaniy adaptatsiya va avlodlararo qadriyatlar almashinuvining oila barqarorligiga ta'siri ilmiy-nazariy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, migratsiya sharoitida oilaviy munosabatlarni mustahkamlash, milliy va umuminsoniy qadriyatlarni saqlash hamda psixologik farovonlikni ta'minlashga xizmat qiluvchi ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Аннотация

В статье анализируется влияние миграционных процессов на трансформацию семейных ценностей через призму психологических и социальных факторов. Рассматриваются такие психосоциальные детерминанты, как длительное раздельное проживание членов семьи, культурная адаптация, изменение социальных ролей, эмоциональная близость, семейная идентичность и социальная поддержка. Особое внимание уделено влиянию миграции на устойчивость семейных отношений, межпоколенческую передачу ценностей и психологическое благополучие членов семьи. Представлены научно обоснованные подходы к укреплению семейных ценностей и повышению эффективности психолого-социальной поддержки мигрантских семей.

Abstract

This article examines the psychosocial factors influencing changes in family values during migration processes. It explores how prolonged family separation, cultural adaptation, economic conditions, changing communication patterns, and social role transformation affect the dynamics of family values. The study highlights the role of emotional closeness, family identity, social support, cultural adaptation, and intergenerational value transmission in maintaining family stability and psychological well-being. Based on contemporary theoretical approaches, the paper proposes practical recommendations for strengthening family values and improving psychosocial support mechanisms for migrant families.

Kalit so'zlar: migratsiya, oilaviy qadriyatlar, psixososial omillar, oila psixologiyasi, ijtimoiy moslashuv, madaniy adaptatsiya, oilaviy identifikatsiya, emotsional yaqinlik, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, oila barqarorligi

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2023. – 80 b.
  2. Oʻzbekiston Respublikasining Oila kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2023. – 256 b.
  3. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF–60-son Farmoni. 2022–2026-yillarga moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning taraqqiyot strategiyasi // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi.
  4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentyabrdagi PF–158-son Farmoni. "Oʻzbekiston – 2030" strategiyasi toʻgʻrisida // Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi.
  5. Mirziyoyev Sh.M. Yangi Oʻzbekiston strategiyasi. – Toshkent: Oʻzbekiston, 2021. – 464 b.
  6. Андреева Г.М. Социальная психология. – М.: Аспект Пресс, 2020. – 363 с.
  7. Карабанова О.А. Психология семейных отношений и основы семейного консультирования. – М.: Гардарики, 2019. – 320 с.
  8. Реан А.А. Психология личности. – СПб.: Питер, 2021. – 288 с.
  9. Bowen M. Family Therapy in Clinical Practice. – New York: Jason Aronson, 1978. – 584 p.
  10. Bronfenbrenner U. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. – Cambridge, MA: Harvard University Press, 1979. – 330 p.
  11. Berry J.W. Immigration, Acculturation, and Adaptation // Applied Psychology: An International Review. – 1997. – Vol. 46, No. 1. – P. 5–34.
  12. Putnam R.D. Bowling Alone: The Collapse and Revival of American Community. – New York: Simon & Schuster, 2000. – 541 p.
  13. Castles S., de Haas H., Miller M.J. The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World. – 6th ed. – New York: Guilford Press, 2020. – 464 p.
  14. Massey D.S., Arango J., Hugo G., et al. Theories of International Migration: A Review and Appraisal // Population and Development Review. – 1993. – Vol. 19. – No. 3. – P. 431–466.
  15. UNICEF. The State of the World's Children 2023. – New York: UNICEF, 2023.
  16. International Organization for Migration (IOM). World Migration Report 2024. – Geneva: IOM, 2024.
  17. United Nations. International Migration 2024: Highlights. – New York: United Nations, 2024.