8-tom, 1-son, b. 9–15, Nashr: 2026-08-19

MEHNAT MIGRATSIYASI SHAROITIDA XOTIN-QIZLARNING RUHIY FAROVONLIGINI BELGILOVCHI IJTIMOIY-PSIXOLOGIK VA SOTSIOMADANIY OMILLAR

СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ И СОЦИОКУЛЬТУРНЫЕ ФАКТОРЫ ПСИХИЧЕСКОГО БЛАГОПОЛУЧИЯ ЖЕНЩИН В УСЛОВИЯХ ТРУДОВОЙ МИГРАЦИИ

SOCIO-PSYCHOLOGICAL AND SOCIOCULTURAL FACTORS DETERMINING WOMEN’S MENTAL WELL-BEING IN THE CONTEXT OF LABOUR MIGRATION

  • Axmedova Dildora Olimjonovna — ISFT instituti “Psixologiya va pedagogika” kafedrasi dotsenti, Sotsiologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) Elektron pochta: axmedovadildora4@gmail.com https:// · ORCID: 0009-0001-7981-8600

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada mehnat migratsiyasi sharoitida xotin-qizlarning ruhiy farovonligini belgilovchi ijtimoiy-psixologik va sotsiomadaniy omillar empirik jihatdan tahlil qilingan. Natijalarda ta’lim darajasi emotsional refleksiya, faol moslashuv va kognitiv barqarorlikni kuchaytiruvchi resurs sifatida namoyon bo‘lgan. Beqaror yashash sharoitlari xavotir, falokatlashtirish, o‘rganilgan ojizlik va xavfni bo‘rttirishni kuchaytirishi aniqlangan. Oilaviy majburiyatlar emotsional o‘zini boshqarish va empatik sezgirlikni rivojlantirishi bilan birga, vaziyatli va shaxsiy xavotirlanishning oshishi bilan ham bog‘langan. Tadqiqot natijalari migrant xotin-qizlarning ruhiy farovonligini ta’minlashda emotsional regulyatsiya, kognitiv moslashuvchanlik, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va barqaror yashash sharoitlarining muhimligini ko‘rsatadi.

Аннотация

В статье представлен эмпирический анализ социально-психологических и социокультурных факторов, определяющих психическое благополучие женщин в условиях трудовой миграции. Установлено, что образование выступает ресурсом эмоциональной рефлексии, активной адаптации и когнитивной устойчивости. Нестабильные условия проживания связаны с усилением тревожности, катастрофизации, выученной беспомощности и преувеличения опасности. Семейные обязательства способствуют развитию эмоциональной саморегуляции и эмпатической чувствительности, но одновременно связаны с повышением ситуативной и личностной тревожности. Полученные результаты подтверждают значение эмоциональной регуляции, когнитивной гибкости, социальной поддержки и стабильной среды проживания для сохранения психического благополучия женщин-мигрантов.

Abstract

The article presents an empirical analysis of the socio-psychological and sociocultural factors determining women’s mental well-being in the context of labour migration. Education was found to function as a resource supporting emotional reflection, active adaptation, and cognitive stability. Unstable living conditions were associated with increased anxiety, catastrophising, learned helplessness, and danger overestimation. Family responsibilities contributed to emotional self-regulation and empathic sensitivity, while also being associated with higher state and trait anxiety. The findings demonstrate that emotion regulation, cognitive flexibility, social support, and stable living conditions are essential for preserving the mental well-being of women migrant workers.

Kalit so'zlar: mehnat migratsiyasi, migrant xotin-qizlar, ruhiy farovonlik, ijtimoiy-madaniy moslashuv, psixologik distress, emotsional intellekt, empatiya, xavotirlanish, psixologik himoya, kognitiv xatolar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mähönen T. A. Acculturation expectations and experiences as predictors of ethnic migrants’ psychological well-being // Journal of Cross-Cultural Psychology. 2013. Vol. 44, no. 5. P. 786–806. DOI: 10.1177/0022022112466699. 2. Hugo G. Migration and women’s empowerment // Women’s Empowerment and Demographic Processes: Moving Beyond Cairo / ed. by H. B. Presser, G. Sen. Oxford: Oxford University Press, 2000. P. 287–317. DOI: 10.1093/oso/9780198297314.003.0012. 3. Female Migrants: Bridging the Gaps throughout the Life Cycle: Selected Papers of the UNFPA–IOM Expert Group Meeting, New York, 2–3 May 2006 / United Nations Population Fund, International Organization for Migration. New York: UNFPA; IOM, 2006. 139 p. 4. Yang F. Breadwinning: Migrant workers’ family motivation in facing life-threatening events and its performance implications // Journal of Business Research. 2022. Vol. 150. P. 491–502. DOI: 10.1016/j.jbusres.2022.06.038. 5. Алексанова О. Е. Семейные и индивидуально-психологические характеристики жизнеспособности эмигрантов // Человек в условиях неопределенности: сборник научных трудов научно-практической конференции с международным участием: в 2 т. / под общ. и науч. ред. Е. В. Бакшутовой, О. В. Юсуповой, Е. Ю. Двойниковой. Самара: Самарский государственный технический университет, 2018. Т. 1. С. 92–103. 6 .Budner S. Intolerance of ambiguity as a personality variable // Journal of Personality. 1962. Vol. 30, no. 1. P. 29–50. DOI: 10.1111/j.1467-6494.1962.tb02303.x. 7 .Барсукова М. Е. Женщины и миграция: причины, проблемы и последствия // Женщина в российском обществе. 2012. № 2 (63). С. 78–82. 8. Илимбетова А. А. Факторы и экономические последствия женской трудовой миграции в Россию // Вестник Московского университета. Серия 6: Экономика. 2013. № 4. С. 89–100. 9. Пескова Д. Р. Причины, риски и последствия распространения женской трудовой миграции: исследование на региональном уровне // Фундаментальные исследования. 2014. № 11, ч. 3. С. 596–600. 10. Axmedova D. O. Xotin-qizlar mehnat migratsiyasi: ijtimoiy-psixologik yondashuvlar va tahlili // Inter Education & Global Study. 2025. Vol. 3, no. 4 (1). B. 390–398. 11. Axmedova D. O. Migratsiya davrida insonning ruhiy jarohati: sabablar va oqibatlari // O‘zMU xabarlari. 2024. Jild 1, № 1.10.1. B. 46–48. DOI: 10.69617/nuuz.v1i1.10.1.4698. 12. Ahmedova D. Beyond rescue: Integrative psychological, legal, and social support for female migrant survivors of human trafficking // Qubahan Academic Journal. 2025. Vol. 5, no. 4. P. 437–465. DOI: 10.48161/qaj.v5n4a2135. 13. Axmedova D. O. Migrantlarning yangi sharoitlarga ijtimoiy-psixologik moslashuvining nazariy tahlili // Markaziy Osiyoda jamiyat, gender va oila. 2024. № 3 (12). B. 68–73. DOI: 10.65185/mojgo.vi.97. 14. Axmedova D. O. Mehnat migratsiyasi feminizatsiyalashuvi: xotin-qizlar psixologiyasi va ijtimoiy identifikatsiya // Markaziy Osiyoda jamiyat, gender va oila. 2025. B. 19–25. DOI: 10.65185/mojgo.vi.163. 15. Axmedova D. O. Xotin-qizlarda ijtimoiy-psixologik xulq-atvor strategiyalarining migratsiya turiga bog‘liq differensial namoyon bo‘lishi // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. 2026. Jild 4, № 7. B. 353–358. DOI: 10.5281/zenodo.21474732..