10-tom, 2-son, b. 476–480, Nashr: 2026-10-28
MECHANISMS FOR EARLY DETECTION OF CYBERBULLYING-RELATED RISKS AMONG ADOLESCENTS BY SCHOOL PSYCHOLOGISTS
МЕХАНИЗМЫ РАННЕГО ВЫЯВЛЕНИЯ РИСКОВ, СВЯЗАННЫХ С КИБЕРБУЛЛИНГОМ СРЕДИ ПОДРОСТКОВ, ШКОЛЬНЫМИ ПСИХОЛОГАМИ
MAKTAB PSIXOLOGLARI TOMONIDAN O‘SMIRLAR ORASIDA KIBERBULLING BILAN BOG‘LIQ XAVFLARNI ERTA ANIQLASH MEXANIZMLARI
- Dusanov Elbek Abdusamatovich — Navoiy viloyat pedagogik mahorat markazi “Pedagogika, va psixologiya ta’lim texnologiyalari” kafedrasi (PhD), dotsenti
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.8381964f
Annotatsiya
Mazkur maqolada o‘quvchilarning emotsional holati, xulq-atvoridagi o‘zgarishlar, tengdoshlar bilan munosabatlari, raqamli xavfsizlik ko‘nikmalari va yordam so‘rashga tayyorligini baholashning ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, psixologik kuzatuv, anonim so‘rovnoma, individual suhbat, sotsiometrik tahlil va ko‘p manbali ma’lumotlarni birlashtirish asosida kiberbulling qurboni bo‘lish yoki boshqalarga nisbatan raqamli tajovuzkor xatti-harakatlarni namoyon etish xavfini aniqlash yondashuvlari ko‘rib chiqiladi.
Аннотация
В данной статье подчеркивается важность оценки эмоционального состояния учащихся, изменений в их поведении, характера взаимоотношений со сверстниками, уровня навыков цифровой безопасности, а также готовности обращаться за помощью. Также рассматриваются подходы к выявлению риска стать жертвой кибербуллинга или, напротив, проявлять цифровую агрессию по отношению к другим; эти подходы основаны на психологическом наблюдении, анонимных опросах, индивидуальных беседах, социометрическом анализе и интеграции данных из различных источников.
Abstract
This article highlights the importance of assessing students' emotional states, behavioral changes, peer relationships, digital safety skills, and willingness to seek help. It also examines approaches for identifying the risk of becoming a victim of cyberbullying or exhibiting digital aggressive behavior toward others, based on psychological observation, anonymous surveys, individual interviews, sociometric analysis, and the integration of data from multiple sources.
Kalit so'zlar: Maktab psixologi, kiberbulling, erta diagnostika, xavf omillari, psixologik monitoring, o‘smirlik, emotsional holat, ijtimoiy moslashuv, raqamli xavfsizlik, profilaktika
Foydalanilgan adabiyotlar
- Виртуальная реальность: философские и психологические проблемы Текст. / Под. ред. Н. А. Носова. М.: Центр виртуалистики ИЧ РАН, 1997. – 187 с.
- Рощин С.К. Психологическая безопасность: новый подход к безопасности человека, общества и государства Текст. / С. К. Рощин, В. А. Со-снин // Российский монитор. – 1995. – №6. – С. 133-146.
- Липков, А. И. Ящик Пандоры: феномен компьютерных игр в мире и в России / А. И. Липков. - М.: Изд-во ЛКИ, 2008. – 132 с.
- Сорокина А. Б. Интернет в жизни современных детей и подростков: проблема и ресурс / А. Б. Сорокина // Современная зарубежная психология. -2015. - Т. 4. - 1. - С.45-64.
- Seligman, M. (2006). Learned Optimism: How to Change Your Mind and Your Life. Vintage Books.
- Goleman, D. (1995). Emotional Intelligence: Why It Can Matter More Than IQ. Bantam Books.
- Soldatova, G., &Rasskazova, E. (2014). Digital Generation: Competence and Safety. Smysl.
- Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, Appraisal, and Coping. Springer Publishing Company.-P. 111-125.
- Tursunov, Sh. “Kiberbulling va o‘quvchilarning psixologik himoyasi” // Psixologiya va pedagogika muammolari jurnali, 2021, №3.