10-tom, 1-son, b. 139–142, Nashr: 2026-10-07
MATN SHAKLLANISHINING NAZARIY ASOSLARI: BOLALAR NUTQI MISOLIDA
ТЕОРЕТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТЕКСТА: НА ПРИМЕРЕ ДЕТСКОЙ РЕЧИ
THEORETICAL FOUNDATIONS OF TEXT FORMATION: THE CASE OF CHILDREN’S SPEECH
- Umirova Dilnoza Ismoiljon qizi — Samarqand davlat chet tillari instituti mustaqil tadqiqotchisi 0000-0002-5664-5305 · ORCID: 0000-0002-5664-5305
Annotatsiya
Mazkur maqolada bolalar nutqidagi matn shakllanish hodisasi yoritiladi. Tilshunoslikda bolalar nutqining rivojlanishi inson ontogenezining eng murakkab va ko‘p qirrali jarayonlaridan biri hisoblanib, biologik, psixologik hamda ijtimoiy omillarning o‘zaro uzviy ta’siri asosida shakllanadi. XX asrning so‘nggi 10 yilligida tilshunoslikda inson omilini tadqiq etuvchi yo‘nalish sifatida maydonga chiqqan ontolingvistika hozirgi kunda o‘rganish ob’ekti, asosiy tushunchalari, terminologik tizimi, nazariy muommolari bilan birgalikda, maqsad va vazifalarini aniq bergilab olgan desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Shu bilan birga, sohaga oid tadqiqotchilarning ilmiy izlanishlari keltirilgan, ularga asoslanib tadqiqotlar olib borildi.
Аннотация
В данной статье рассматривается феномен формирования текста в детской речи. В лингвистике развитие детской речи считается одним из наиболее сложных и многогранных процессов онтогенеза человека, который формируется на основе тесного взаимодействия биологических, психологических и социальных факторов. Онтолингвистика, возникшая в последнее десятилетие XX века как направление языкознания, изучающее человеческий фактор в языке, в настоящее время имеет чётко определённые объект исследования, основные понятия, терминологическую систему, теоретические проблемы, а также цели и задачи. Наряду с этим в статье представлены научные исследования учёных, работающих в данной области, и на их основе проведён анализ рассматриваемой проблемы.
Abstract
This article examines the phenomenon of text formation in children's speech. In linguistics, the development of children's speech is considered one of the most complex and multifaceted processes of human ontogenesis, shaped by the close interaction of biological, psychological, and social factors. Ontolinguistics, which emerged in the last decade of the twentieth century as a linguistic field focused on the study of the human factor in language, has now clearly defined its object of study, key concepts, terminological system, theoretical issues, goals, and objectives. In addition, the article reviews the scientific research conducted by scholars in this field and carries out the study based on their findings.
Kalit so'zlar: til, ontogenez, nut, chaqaloq, nutq davri, matn, so‘z, gap, sodda gap, rivojlanish bosqichlari
Foydalanilgan adabiyotlar
- Nurmonov A. Tilshunoslik nazariyasi. – Toshkent: Fan, 2012. – B. 18–20
- Vygotsky L.S. Thought and Language. – Cambridge: MIT Press, 1986. – P. 56–90
- DECASPER, Aj. - Fifer, WP. “Of human bonding: Newborns prefer their mothers’ voice” Science, 208, 1980. – P. 1174-1176.
- Vygotsky L.S. Thought and Language. – Cambridge: MIT Press, 1986. – P. 94–120
- Aksan D. Her Yönüyle Dil: Ana Çizgileriyle Dilbilim. – Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları, 1987. – s. 95
- Herodotus. Histories. – London: Penguin Classics, 2003. – p. 121–123
- BAŞKAN, Özcan “İnsan Dilinin Doğuşu” Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten. 1968. - P.143
- ÖZBAY, Murat (2001), “0-6 Yaş Grubu Çocuklarındaki Dil Gelişiminin Türkçe Öğretimi Açısından Önemi” Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 17/Bahar Ankara, s.97-103
- https://plato.stanford.edu/entries/plato-cratylus/
- https://www.academia.edu/32554576/De_Interpretatione_Aristotele
- Augustine of Hippo. "1". Confessions. Vol. Book IX. Harmondsworth Middlesex, England: Penguin Books. 1961.
- https://www.muslimphilosophy.com/sina/art/ibn%20Sina-REP.htm#is8
- Erasmus, Desiderius. De pueris instituendis. Basel: Johann Froben, 1529.
- Montaigne, Michel de. Essais. Paris: 1580 (keyingi nashrlar bilan to‘ldirilgan).
- Michel de Montaigne, Essais, Pléiade, Paris (ed. A. Thibaudet) 1937, Bk. 1, ch. 40, p. 252 (tr. Charles Rosen)
- Preyer, Wilhelm. Die Seele des Kindes (The Soul of the Child). Leipzig: Th. Grieben’s Verlag, 1882
- Stern, Clara; Stern, William. Die Kindersprache: Eine psychologische und sprachtheoretische Untersuchung. Leipzig: Johann Ambrosius Barth, 1907.
- Piaget, Jean. Le langage et la pensée chez l’enfant. Neuchâtel–Paris: Delachaux et Niestlé, 1923.