9-tom, 2-son, b. 164–168, Nashr: 2026-09-22

“MASNAVIYI MA’NAVIY” MANZUMASIDAGI BIR HIKOYAT TADQIQI

ИССЛЕДОВАНИЕ ОДНОЙ ПРИТЧИ ИЗ ПОЭМЫ «МАСНАВИ-ЙИ МА’НАВИ

A STUDY OF ONE PARABLE FROM THE POEM “MASNAVI-YI MA'NAVI

  • Babayev Maxmud Tashpulatovich — Buxoro davlat universiteti katta o’qituvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Jaloliddin Rumiyning “Masnaviyi ma’naviy” asari tasavvuf falsafasi, axloqiy-ta’limiy g‘oyalar va badiiy ramzlarning yuksak namunasi hisoblanadi. Asarda keltirilgan hikoyatlar orqali shoir insonning ruhiy kamoloti, nafsni poklash, ilohiy muhabbat va komillik sari intilish masalalarini chuqur falsafiy mazmunda talqin etadi. Ana shunday hikoyatlardan biri “Bo‘ri bilan tulkining arslon panohida ovga chiqishgani” haqidagi rivoyat bo‘lib, unda hayvonlar timsoli orqali inson tabiati, jamiyatdagi munosabatlar va ilohiy adolat masalalari yoritiladi. Mazkur hikoyatda sher mutlaq qudrat va adolat ramzi sifatida, bo‘ri esa ochko‘zlik, hirs va nafsga berilish timsoli sifatida gavdalanadi. Tulki esa voqealardan xulosa chiqaradigan, o‘z o‘rnini anglaydigan va aql bilan ish tutadigan obraz sifatida tasvirlanadi. O‘lja taqsimoti jarayonida yuzaga kelgan voqealar orqali Rumi insonni nafs balosidan saqlanishga, adolatli bo‘lishga, o‘z imkoniyati va maqomini anglashga, oz narsaga qanoat qilishga hamda ta’magirlik va ochko‘zlikdan yiroq bo‘lishga da’vat etadi.

Аннотация

«Маснави-йи ма’нави» Джалалуддина Руми — это выдающийся пример суфийской философии, моральных и воспитательных идей, а также художественной символики. Через представленные в произведении истории поэт интерпретирует вопросы духовного развития человека, очищения души, божественной любви и стремления к совершенству в глубоко философском контексте. Одна из таких рассказов — «[О том, как] отправились на охоту волк и лиса в сопровождении льва», которая освещает вопросы человеческой природы, отношений в обществе и божественной справедливости через метафору животных. В этом рассказе лев воплощен как символ абсолютной власти и справедливости, а волк — как символ жадности, амбиций и потакания желаниям. Лиса изображена как персонаж, который делает выводы из событий, понимает свое место и поступает мудро. Через события, разворачивающиеся во время раздела добычи, Руми призывает людей остерегаться пороков плоти, быть справедливыми, осознавать свой потенциал и статус, довольствоваться малым и избегать жадности и алчности.

Abstract

Jalaluddin Rumi's "Masnavi-yi Ma'navi" is a remarkable example of Sufi philosophy, moral and educational ideas, and artistic symbolism. Through the stories presented in the work, the poet interprets questions of human spiritual development, purification of the soul, divine love, and the pursuit of perfection in a deeply philosophical context. One such story, "How the wolf and fox went to hunt in attendance on the lion" illuminates questions of human nature, social relationships, and divine justice through animal metaphors. In this story, the lion is embodied as a symbol of absolute power and justice, and the wolf as a symbol of greed, ambition, and self-indulgence. The fox is depicted as a character who draws conclusions from events, understands her place, and acts wisely. Through the events that unfold during the division of the spoils, Rumi calls upon people to beware of the vices of the flesh, to be just, to be aware of their potential and status, to be content with little, and to avoid greed and avarice.

Kalit so'zlar: Mavlono, Masnaviy, Alloh, sher, bo'ri, tulki, mavzu, tasavvuf, hikoyat

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Мавлоно Ҷалолуддин Муҳаммади Балхї Маснавии маънавї: Дафтари аввал ва дувум — Душанбе: «Адиб», 2013. - 480 саҳ.
  2. Мавлоно Жалолиддин Румий. Маснавийи маънавий. Форсийдан Ўзбекистон халқ шоири Жамол Камол таржимаси. – Т.: MERIYUS,2010. – Б. 864.
  3. Dschaläl ad-Din Rümi. Masnawi. Gesamtausgabe in zwei Bänden. Erstes Band. Buch I-III. Aus dem persischen von Otto Höschle. Chalice Verlag, Xanten, 2020
  4. TDV İslam Ansiklopedisi, 29 cilt, Mevlânâ Celâleddin-i Rûmî. 441-448, Ankara, 2004