10-tom, 2-son, b. 198–201, Nashr: 2026-10-22
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA RAQAMLI QURILMALARDAN FOYDALANISHNING NUTQ RIVOJLANISHIGA TA’SIRI: PSIXOLOGIK-PEDAGOGIK OMILLAR VA PROFILAKTIKA
ВЛИЯНИЕ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ЦИФРОВЫХ УСТРОЙСТВ НА РАЗВИТИЕ РЕЧИ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА: ПСИХОЛОГО-ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ФАКТОРЫ И ПРОФИЛАКТИКА
THE IMPACT OF DIGITAL DEVICE USE ON SPEECH DEVELOPMENT IN PRESCHOOL CHILDREN: PSYCHOLOGICAL-PEDAGOGICAL FACTORS AND PREVENTION
- To'rahonova Barno Tursunboy qizi — Andijon davlat universiteti Psixologiya va pedagogika kafedrasi dotsenti
Annotatsiya
Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda raqamli qurilmalardan foydalanishning nutq rivojlanishiga ta’siri, ushbu jarayonga ta’sir etuvchi psixologik-pedagogik omillar hamda nutqiy rivojlanishdagi ehtimoliy qiyinchiliklarning oldini olish masalalari yoritiladi. Raqamli texnologiyalarning bolalar hayotiga keng kirib kelishi sharoitida ekran qarshisida o‘tkaziladigan vaqt, foydalanilayotgan raqamli kontentning mazmuni, ota-onalarning nazorati va kattalar bilan jonli muloqotning ahamiyati alohida tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli qurilmalardan foydalanish bilan bolalarning lug‘at boyligi, og‘zaki nutqi, muloqot ko‘nikmalari va kommunikativ faolligi o‘rtasidagi munosabatlarga e’tibor qaratiladi.
Аннотация
В статье рассматривается влияние использования цифровых устройств на речевое развитие детей дошкольного возраста, а также психологические и педагогические факторы, связанные с данным процессом, и вопросы профилактики возможных трудностей речевого развития. В условиях широкого распространения цифровых технологий в жизни детей особое внимание уделяется продолжительности экранного времени, содержанию цифрового контента, родительскому контролю и значению непосредственного общения со взрослыми. Также рассматриваются взаимосвязи между использованием цифровых устройств и развитием словарного запаса, устной речи, коммуникативных навыков и речевой активности детей.
Abstract
This article examines the impact of digital device use on the speech and language development of preschool children, focusing on the psychological and educational factors associated with this process and the prevention of potential developmental difficulties. In the context of the growing presence of digital technologies in children's daily lives, particular attention is given to screen time, the quality and content of digital media, parental supervision, and the importance of direct interaction with adults. The article also explores the relationships between digital device use and children's vocabulary development, oral language skills, communication abilities, and verbal interaction.
Kalit so'zlar: maktabgacha yosh, raqamli qurilmalar, ekran vaqti, nutq rivojlanishi, lug‘at boyligi, og‘zaki nutq, kommunikativ ko‘nikmalar, psixologik-pedagogik omillar, ota-ona nazorati, jonli muloqot, nutqiy profilaktika, raqamli gigiyena
Foydalanilgan adabiyotlar
- Bal M., Kara Aydemir A. G., Tepetaş Cengiz G. Ş., Altındağ A. Examining the Relationship Between Language Development, Executive Function, and Screen Time: A Systematic Review // PLOS ONE. – 2024. – Vol. 19, № 12
- Nwachukwu E. C., Nigam A., Lakshmisai S. S., Sakarkar P., Bheemaneni R. S., Malasevskaia I. A. Impact of Screen Time on Language Development and Vocabulary Acquisition in Early Childhood: A Systematic Review // Cureus. – 2025. – Vol. 17, № 11.
- World Health Organization. Guidelines on Physical Activity, Sedentary Behaviour and Sleep for Children under 5 Years of Age. – Geneva: World Health Organization, 2019. – 33 p. – ISBN: 978-92-4-155053-6.
- Madigan S., McArthur B. A., Anhorn C., Eirich R., Christakis D. A. Associations Between Screen Use and Child Language Skills: A Systematic Review and Meta-analysis // JAMA Pediatrics. – 2020. – Vol. 174, № 7.
- Jing M., Ye T., Kirkorian H. L., Mares M.-L. Screen Media Exposure and Young Children's Vocabulary Learning and Development: A Meta-analysis // Child Development. – 2023. – Vol. 94, № 5. – P. 1398–1418.
- Takahashi I., Obara T., Ishikuro M., Murakami K., Ueno F., Noda A. et al. Screen Time at Age 1 Year and Communication and Problem-Solving Developmental Delay at 2 and 4 Years // JAMA Pediatrics. – 2023. – Vol. 177, № 10. – P. 1039–10467. Gath M., McNeill B., Gillon G. Preschoolers’ Screen Time and Reduced Opportunities for Quality Interaction: Associations with Language Development and Parent-Child Closeness // Current Research in Behavioral Sciences. – 2023.
- Massaroni V., Delle Donne V., Marra C., Arcangeli V., Chieffo D. P. R. The Relationship between Language and Technology: How Screen Time Affects Language Development in Early Life—A Systematic Review // Brain Sciences. – 2024.
- van den Heuvel M., Ma J., Borkhoff C. M., Koroshegyi C., Dai D. W. H., Parkin P. C., Maguire J. L., Birken C. S. et al. Mobile Media Device Use Is Associated with Expressive Language Delay in 18-Month-Old Children // Journal of Developmental & Behavioral Pediatrics. – 2019.
- Mallawaarachchi S., Burley J., Mavilidi M. et al. Early Childhood Screen Use Contexts and Cognitive and Psychosocial Outcomes: A Systematic Review and Meta-analysis // JAMA Pediatrics. – 2024.