10-tom, 1-son, b. 414–418, Nashr: 2026-10-12

MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARDA IJTIMOIY-EMOTSIONAL KOMPETENSIYALARNI O‘YIN TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA RIVOJLANTIRISHNING INNOVATSION PEDAGOGIK MEXANIZMLARI

ИННОВАЦИОННЫЕ ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ РАЗВИТИЯ СОЦИАЛЬНО-ЭМОЦИОНАЛЬНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ У ДЕТЕЙ ДОШКОЛЬНОГО ВОЗРАСТА НА ОСНОВЕ ИГРОВЫХ ТЕХНОЛОГИЙ

INNOVATIVE PEDAGOGICAL MECHANISMS FOR DEVELOPING SOCIAL-EMOTIONAL COMPETENCIES IN PRESCHOOL CHILDREN THROUGH PLAY-BASED TECHNOLOGIES

  • Yuldashev Alisher Tursinbayevich — Innovatsion texnologiyalar universiteti, Ilmiy ishlar va innovatsiyalar bo'yicha prorector t.f.b.f.d (PhD) · ORCID: 0000-0003-1500-2992

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada maktabgacha yoshdagi bolalarda ijtimoiy-emotsional kompetensiyalarni o‘yin texnologiyalari asosida rivojlantirishning innovatsion pedagogik mexanizmlari yoritiladi. Bolalarning o‘z his-tuyg‘ularini anglash va ifodalash, tengdoshlari bilan samarali muloqot qilish, hamkorlikka kirishish, nizoli vaziyatlarda maqbul yechim topish hamda boshqa insonlarning emotsional holatini tushunish ko‘nikmalarini shakllantirish masalalariga alohida e’tibor qaratiladi. Shuningdek, rolli, didaktik, syujetli va interaktiv o‘yinlardan maqsadli foydalanishning pedagogik imkoniyatlari, tarbiyachining yo‘naltiruvchi faoliyati hamda bolalarning individual xususiyatlarini hisobga olish zarurati tahlil qilinadi. O‘yin jarayonini ta’limiy maqsadlar bilan uyg‘unlashtirish, emotsional jihatdan xavfsiz muhit yaratish va bolalarning ijtimoiy faolligini qo‘llab-quvvatlashga asoslangan innovatsion yondashuvlar asoslab beriladi. Maqola maktabgacha ta’lim amaliyotida ijtimoiy-emotsional rivojlanishni takomillashtirishga qaratilgan metodik tavsiyalarni ishlab chiqish uchun nazariy-amaliy ahamiyatga ega.

Аннотация

В статье рассматриваются инновационные педагогические механизмы развития социально-эмоциональных компетенций у детей дошкольного возраста на основе игровых технологий. Особое внимание уделяется формированию у детей умений осознавать и выражать собственные эмоции, эффективно взаимодействовать со сверстниками, сотрудничать, находить конструктивные решения в конфликтных ситуациях и понимать эмоциональное состояние окружающих. Анализируются педагогические возможности сюжетно-ролевых, дидактических и интерактивных игр, значение направляющей деятельности воспитателя и необходимость учёта индивидуальных особенностей каждого ребёнка. Обосновывается целесообразность применения инновационных подходов, предполагающих интеграцию игровых ситуаций с образовательными задачами, создание эмоционально безопасной среды и поддержку социальной активности воспитанников. Представленные положения имеют теоретическое и практическое значение для совершенствования методики социально-эмоционального развития детей в условиях дошкольного образования.

Abstract

This article examines innovative pedagogical mechanisms for developing social-emotional competencies in preschool children through play-based technologies. Particular attention is given to helping children recognize and express their emotions, communicate effectively with peers, engage in collaborative activities, resolve conflicts constructively, and understand the emotional states of others. The article explores the educational potential of role-playing, didactic, narrative-based, and interactive games, highlighting the facilitating role of preschool teachers and the importance of considering children's individual characteristics. Innovative approaches that integrate purposeful learning objectives into play activities, establish an emotionally safe learning environment, and encourage children's social engagement are discussed. The proposed approaches have theoretical and practical relevance for improving methods of social-emotional development in preschool education and supporting children's interpersonal, emotional, and communicative growth.

Kalit so'zlar: maktabgacha ta’lim, maktabgacha yoshdagi bolalar, ijtimoiy-emotsional kompetensiya, o‘yin texnologiyalari, innovatsion pedagogik mexanizmlar, emotsional rivojlanish, ijtimoiy moslashuv, rolli o‘yinlar, hamkorlik, kommunikativ ko‘nikmalar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrdagi O‘RQ-595-son “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida”gi Qonuni. - URL: https://lex.uz/ (qonun raqami bo‘yicha qidirish).
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 9-sentabrdagi PQ-3261-son “Maktabgacha ta’lim tizimini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. - URL: https://www.lex.uz/uz/acts/-3334234.
  3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-son “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. - URL: https://lex.uz/docs/-4327235.
  4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-dekabrdagi 802-son “Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash to‘g‘risida”gi qarori. - URL: https://lex.uz/ (hujjat raqami bo‘yicha qidirish).
  5. Выготский Л. С. Мышление и речь. - Москва: Лабиринт, 1999.
  6. Piaget J. Play, Dreams and Imitation in Childhood. - New York: W. W. Norton & Company, 1962.
  7. Goleman D. Emotional Intelligence. - New York: Bantam Books, 1995.
  8. Garvey C. Play. - Cambridge, MA: Harvard University Press, 1990.
  9. Hirsh-Pasek K., Golinkoff R. M., Berk L. E., Singer D. G. A Mandate for Playful Learning in Preschool: Presenting the Evidence. - New York: Oxford University Press, 2009.
  10. Blewitt C., Fuller-Tyszkiewicz M., Nolan A. et al. Social and Emotional Learning Associated With Universal Curriculum-Based Interventions in Early Childhood Education and Care Centers: A Systematic Review and Meta-analysis // JAMA Network Open. - 2018.