2-tom, 1-son, b. 113–116, Nashr: 2026-10-20
MAKTAB MUSIQA TO‘GARAKLARIDA MILLIY VA UMUMINSONIY ESTETIK QADRIYATLARNING O‘QUVCHILAR ONGIGA TA’SIRI
ВЛИЯНИЕ НАЦИОНАЛЬНЫХ И ОБЩЕЧЕЛОВЕЧЕСКИХ ЭСТЕТИЧЕСКИХ ЦЕННОСТЕЙ НА СОЗНАНИЕ УЧАЩИХСЯ В ШКОЛЬНЫХ МУЗЫКАЛЬНЫХ КРУЖКАХ
THE INFLUENCE OF NATIONAL AND UNIVERSAL AESTHETIC VALUES ON STUDENTS’ CONSCIOUSNESS IN SCHOOL MUSIC CLUBS
- Tursunova Laylo Ergashevna — Farg‘ona davlat universiteti pedagogika psixologiya va san’atshunoslik fakulteti musiqa ta’lim va sah’at yo‘nalishi II-kurs magistiri
- Tillaboyev Qaxramon — Falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Annotatsiya
Mazkur maqolada maktab musiqa to‘garaklari faoliyatida milliy va umuminsoniy estetik qadriyatlarning o‘quvchilar ongiga ta’siri falsafiy-estetik va pedagogik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy e’tibori “estetik qadriyat” tushunchasining mazmun-mohiyatini ochib berishga qaratilib, uning go‘zallik, nafosat, uyg‘unlik, badiiylik, ezgulik, insonparvarlik, milliy o‘zlik va madaniy xotira bilan aloqadorligi asoslanadi. Milliy estetik qadriyatlar xalqning tarixiy tajribasi, an’analari, musiqiy merosi, urf-odatlari, badiiy tafakkuri va ma’naviy qarashlarida mujassam bo‘lishi, umuminsoniy estetik qadriyatlar esa turli xalqlar uchun ahamiyatli bo‘lgan go‘zallik, insonparvarlik, ezguli +6+k, adolat, hamjihatlik va ma’naviy kamolot kabi mazmunlarni qamrab olishi yoritiladi. Maqolada musiqa to‘garaklari o‘quvchilarning estetik qadriyatlarni shunchaki bilishi emas, balki ularni idrok etishi, hissiy jihatdan boshdan kechirishi, baholashi, qadrlashi va amaliy faoliyatida namoyon etishi uchun pedagogik-madaniy muhit yaratishi ta’kidlanadi. Milliy va umuminsoniy qadriyatlarning o‘zaro uyg‘unligi o‘quvchi estetik ongining mazmuniy, hissiy va faoliyatga yo‘naltirilgan tarkibiy qismlarini rivojlantiruvchi omil sifatida asoslanadi.
Аннотация
В статье с философско-эстетической и педагогической точек зрения анализируется влияние национальных и общечеловеческих эстетических ценностей на сознание учащихся в деятельности школьных музыкальных кружков. Особое внимание уделяется раскрытию содержания понятия «эстетическая ценность», её взаимосвязи с категориями красоты, гармонии, художественности, добра, гуманизма, национальной идентичности и культурной памяти. Национальные эстетические ценности рассматриваются как отражение исторического опыта народа, его музыкального наследия, традиций, обычаев и художественного мышления, тогда как общечеловеческие эстетические ценности охватывают универсальные представления о красоте, гуманизме, добре, справедливости, духовном совершенствовании и гармонии. Обосновывается, что школьные музыкальные кружки создают особую культурно-образовательную среду, в которой учащиеся не только получают знания об эстетических ценностях, но и воспринимают, эмоционально переживают, оценивают и практически осваивают их. Раскрывается взаимосвязь национального и общечеловеческого содержания эстетических ценностей в процессе формирования эстетического сознания учащихся.
Abstract
This article analyzes the influence of national and universal aesthetic values on students’ consciousness within the activities of school music clubs from philosophical-aesthetic and pedagogical perspectives. Particular attention is paid to the concept of “aesthetic value” and its relationship with beauty, harmony, artistic expression, goodness, humanism, national identity, and cultural memory. National aesthetic values are interpreted as expressions of a people’s historical experience, musical heritage, traditions, customs, and artistic thinking, while universal aesthetic values encompass broader ideals of beauty, humanism, goodness, justice, spiritual development, and harmony shared across cultures. The article argues that school music clubs provide a specific cultural and educational environment in which students do not merely acquire knowledge about aesthetic values but also perceive, emotionally experience, evaluate, appreciate, and embody them through artistic activity. Particular attention is given to the interaction between national and universal dimensions of aesthetic values in the development of students’ aesthetic consciousness. The study emphasizes that music-club activities can contribute to the development of aesthetic perception, aesthetic feelings, aesthetic taste, value-oriented judgment, cultural identity, and artistic thinking.
Kalit so'zlar: estetik qadriyat, milliy estetik qadriyatlar, umuminsoniy estetik qadriyatlar, estetik ong, estetik idrok, estetik ehtiyoj, estetik his-tuyg‘u, estetik did, estetik baholash, musiqa to‘garagi, musiqiy meros, milliy o‘zlik, madaniy xotira, badiiy tafakkur, ma’naviy qadriyat, estetik tarbiya
Foydalanilgan adabiyotlar
- Abdulla Sher. Estetika (Nafosat falsafasi): darslik. - Toshkent: O‘zbekiston, 2015.
- Aristotle. Poetics. - London: Penguin Classics, 1996.
- Dewey J. Art as Experience. - New York: Perigee Books, 2005.
- Hegel G.W.F. Estetika. - Moskva: Iskusstvo, 1968.
- Kant I. Critique of Judgment. - Cambridge: Cambridge University Press, 2000.
- Vygotsky L.S. Psychology of Art. - Cambridge: MIT Press, 1971.
- Bourdieu P. Distinction: A Social Critique of the Judgement of Taste. - Cambridge: Harvard University Press, 1984.
- Elliot D.J. Music Matters: A Philosophy of Music Education. - New York: Oxford University Press, 1995.
- Reimer B. A Philosophy of Music Education: Advancing the Vision. - 3rd ed. - Upper Saddle River: Prentice Hall, 2003.
- UNESCO. Culture and Education. - UNESCO, 2024. Madaniyat va ta’limning o‘zaro aloqasi, madaniy meros, madaniy xilma-xillik va ta’limdagi san’atning ahamiyati yoritilgan.
- Chen L., Wen Q. Aesthetic Experience of Music Appreciation Teaching and Empirical Evidences for the Functions // Journal of East China Normal University (Educational Sciences). - 2017. Tadqiqot musiqa estetik tajribasi, shaxs, musiqani qadrlash va kognitiv rivojlanish o‘rtasidagi aloqalarni empirik jihatdan tahlil qiladi.
- Wu X. Classroom climate dimensions, self-efficacy, and music aesthetic literacy: a mediation study with Chinese non-music major college students // Frontiers in Psychology. - 2025.