2-tom, 1-son, b. 5–8, Nashr: 2026-10-11

MAKTAB MUSIQA O‘QITUVCHISINING MILLIY-MUSIQIY VA ETNOMADANIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANTIRISH

РАЗВИТИЕ НАЦИОНАЛЬНО-МУЗЫКАЛЬНОЙ И ЭТНОКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ УЧИТЕЛЯ МУЗЫКИ В ШКОЛЕ

DEVELOPMENT OF NATIONAL-MUSICAL AND ETHNOCULTURAL COMPETENCE OF A SCHOOL MUSIC TEACHER

  • Abdullayeva Sarvinoz Baxromjon qizi — Farg‘ona davlat universiteti, Pedagogika - psixologiya va san’atshunoslik fakulteti Musiqa va san’at ta’limi yo‘nalishi I-kurs magistri

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Annotatsiya. Mazkur maqolada maktab musiqa o‘qituvchisining milliy-musiqiy va etnomadaniy kompetentligini rivojlantirish masalasi zamonaviy musiqa ta’limining muhim ilmiy-pedagogik yo‘nalishi sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda, ayniqsa, etnomadaniyat tushunchasining mazmuni va uning musiqa pedagogikasidagi o‘rni alohida yoritiladi. Etnomadaniyat muayyan xalqning tarixiy xotirasi, turmush tarzi, urf-odatlari, marosimlari, an’analari, qadriyatlari, xalq og‘zaki ijodi, musiqa merosi va avlodlararo madaniy tajribasining yaxlit tizimi sifatida talqin etiladi. Maktab musiqa o‘qituvchisining etnomadaniy kompetentligi esa ushbu madaniy hodisalarni bilish bilangina cheklanmay, ularning mazmun-mohiyatini anglash, milliy musiqiy namunalarning etnomadaniy kontekstini tushuntirish, o‘quvchilarda madaniy xotira va milliy o‘zlikni shakllantirish hamda turli madaniy an’analarga hurmat ruhini rivojlantirish qobiliyatini qamrab olishi asoslanadi.

Аннотация

В статье рассматривается проблема развития национально-музыкальной и этнокультурной компетентности учителя музыки общеобразовательной школы как одно из важных направлений современной музыкально-педагогической подготовки. Особое внимание уделяется раскрытию содержания понятия «этнокультура» и её значению в музыкальном образовании. Этнокультура рассматривается как целостная система исторической памяти народа, его образа жизни, традиций, обычаев, обрядов, духовных ценностей, фольклора, музыкального наследия и межпоколенческого культурного опыта. Этнокультурная компетентность учителя музыки определяется не только знанием национального музыкального материала, но и способностью понимать его культурный контекст, раскрывать учащимся историческое и духовное содержание музыкальных произведений, формировать уважительное отношение к культурному наследию и развивать национальную идентичность учащихся.

Abstract

This article examines the development of national-musical and ethnocultural competence of school music teachers as an important direction of contemporary music education. Particular attention is given to the concept of ethnoculture and its role in music pedagogy. Ethnoculture is understood as an integrated system of a people’s historical memory, way of life, traditions, customs, rituals, spiritual values, folklore, musical heritage, and intergenerational cultural experience. The ethnocultural competence of a music teacher is not limited to knowledge of national musical materials. It also includes the ability to understand their cultural context, explain the historical and spiritual meanings of musical traditions, develop students’ cultural memory and national identity, and foster respect for cultural diversity. The article analyzes the relationship between national-musical and ethnocultural competence, identifies their structural components, and examines pedagogical conditions and mechanisms for their development.

Kalit so'zlar: musiqa o‘qituvchisi, milliy-musiqiy kompetentlik, etnomadaniyat, etnomadaniy kompetentlik, etnomadaniy ta’lim, milliy musiqa, xalq musiqasi, folklor, maqom, musiqiy meros, madaniy xotira, milliy o‘zlik, urf-odat, marosim, an’ana, madaniyatlararo muloqot, musiqiy-estetik tarbiya

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdulla Sher. Estetika (Nafosat falsafasi): darslik. - Toshkent: O‘zbekiston, 2015. - 198 b.
  2. Jumayev R. O‘zbek xalq musiqa ijodiyoti. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2010.
  3. Karimov I. Yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch. - Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
  4. Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. - Toshkent: O‘zadabiynashr, 1963.
  5. Fitrat A. O‘zbek klassik musiqasi va uning tarixi. - Toshkent: Fan, 1993.
  6. Yunusov R. O‘zbek xalq musiqa ijodiyoti. - Toshkent: Fan, 2000.
  7. Nazarov Q. Aksiologiya: qadriyatlar falsafasi. - Toshkent: Ma’naviyat, 1998.
  8. Kagan M.S. Filosofiya kulturologii. - Санкт-Петербург: Лань, 1996.
  9. UNESCO. Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. - Paris: UNESCO, 2003. UNESCO - Intangible Cultural Heritage
  10. UNESCO. What is Intangible Cultural Heritage? - UNESCO Intangible Cultural Heritage. UNESCO - What is Intangible Cultural Heritage?
  11. Elliott D.J. Music Matters: A Philosophy of Music Education. - 2nd ed. - New York: Oxford University Press, 2015.
  12. Campbell P.S. Teaching Music Globally: Experiencing Music, Expressing Culture. - New York: Oxford University Press, 2004.
  13. Banks J.A. Cultural Diversity and Education: Foundations, Curriculum, and Teaching. - Boston: Pearson, 2016.
  14. Gay G. Culturally Responsive Teaching: Theory, Research, and Practice. - New York: Teachers College Press, 2018.