2-tom, 1-son, b. 121–124, Nashr: 2026-10-20

MAKTAB MUSIQA DARSLARIDA MUSIQIY TERAPIYA VA ART-TERAPIYA ELEMENTLARIDAN FOYDALANISH AMALIYOTI

ПРАКТИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ЭЛЕМЕНТОВ МУЗЫКАЛЬНОЙ ТЕРАПИИ И АРТ-ТЕРАПИИ НА УРОКАХ МУЗЫКИ В ШКОЛЕ

THE PRACTICE OF USING MUSIC THERAPY AND ART THERAPY ELEMENTS IN SCHOOL MUSIC LESSONS

  • Raxmonova Mohinur Sanjarbek qizi — Farg‘ona davlat universiteti, Pedagogika - psixologiya va san’atshunoslik fakulteti Musiqa ta’limi va san’at yo‘nalishi I-kurs magistiri

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada umumiy o‘rta ta’lim maktablarida musiqa darslarini tashkil etish jarayonida musiqiy terapiya va art-terapiya elementlaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Musiqa ta’limining faqat nazariy bilim va ijrochilik ko‘nikmalarini shakllantirish bilan chegaralanib qolmasdan, o‘quvchilarning emotsional holati, estetik didi, ijodiy faolligi, o‘zini ifodalash qobiliyati va ijtimoiy-madaniy kompetensiyalarini rivojlantirishga xizmat qilishi asoslab beriladi. Dars jarayonida musiqani tinglash, ritmik harakatlar, vokal mashqlar, musiqiy improvizatsiya, tasviriy ijod, ranglar bilan ishlash, musiqiy obrazlarni grafik ifodalash hamda erkin ijodiy topshiriqlardan foydalanish imkoniyatlari yoritiladi. Musiqiy terapiya va art-terapiya elementlarining ta’limiy jarayonga integratsiyasi o‘quvchilarning darsga qiziqishini kuchaytirish, emotsional zo‘riqishni kamaytirish, ijodiy tafakkurni faollashtirish va qulay psixologik muhitni shakllantirishga ko‘maklashishi mumkin.

Аннотация

В статье анализируются педагогические возможности использования элементов музыкальной терапии и арт-терапии в процессе организации уроков музыки в общеобразовательной школе. Обосновывается положение о том, что музыкальное образование не должно ограничиваться формированием теоретических знаний и исполнительских навыков, поскольку оно также способствует развитию эмоциональной сферы учащихся, эстетического вкуса, творческой активности, способности к самовыражению и социокультурной компетентности. Рассматриваются возможности применения слушания музыки, ритмических движений, вокальных упражнений, музыкальной импровизации, изобразительной деятельности, работы с цветом, графического выражения музыкальных образов и свободных творческих заданий. Интеграция элементов музыкальной терапии и арт-терапии в образовательный процесс может способствовать повышению интереса учащихся к уроку, снижению эмоционального напряжения, активизации творческого мышления и созданию благоприятной психологической атмосферы.

Abstract

This article examines the pedagogical potential of using elements of music therapy and art therapy in music lessons at general secondary schools. It emphasizes that music education should not be limited to the development of theoretical knowledge and performing skills, but should also contribute to students’ emotional development, aesthetic taste, creative activity, self-expression, and sociocultural competence. The article considers the educational potential of music listening, rhythmic movement, vocal exercises, musical improvisation, visual art activities, color-based exercises, graphic representation of musical images, and free creative tasks. The integration of music therapy and art therapy elements into the educational process may increase students’ interest in music lessons, reduce emotional tension, stimulate creative thinking, and contribute to a supportive classroom environment. Particular attention is given to the pedagogical boundaries of such practices.

Kalit so'zlar: musiqa ta’limi, musiqiy terapiya, art-terapiya, musiqa darsi, estetik tarbiya, emotsional holat, ijodkorlik, musiqiy idrok, o‘quvchi, ijodiy faoliyat, pedagogik texnologiya, estetik ong

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. World Health Organization. What is the evidence on the role of the arts in improving health and well-being? A scoping review. Health Evidence Network Synthesis Report 67. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe, 2019. 133 p.
  2. World Health Organization. WHO Guideline on School Health Services. Geneva: World Health Organization, 2021. 73 p.
  3. World Health Organization. Health Promoting Schools. Geneva: World Health Organization.
  4. Chong H.J., Kim S.J. Education-oriented Music Therapy as an after-school program for students with emotional and behavioral problems. The Arts in Psychotherapy. 2010. Vol. 37, Issue 3. P. 190–196. DOI: 10.1016/j.aip.2010.03.004.
  5. Almaki S.H., Mafarja N. Psychological and Academic Outcomes of Art Therapy Intervention Within K-12 School Settings: A Systematic Review. Art Therapy. 2026. DOI: 10.1080/07421656.2026.2622758.
  6. McGann S., et al. A systematic review of child-focused outcomes and assessments of arts therapies delivered in primary mainstream schools. Children and Youth Services Review. 2020. Vol. 119. Article 104928.
  7. Dalli Ö.E., Pehlivan S. The effectiveness of music interventions on psychological, physiological and academic outcomes in health sciences students: a meta-analysis. BMC Medical Education. 2026. Vol. 26, Article 357.
  8. Sher A. Estetika (Nafosat falsafasi): darslik. Toshkent: O‘zbekiston, 2015. 198 b.
  9. Абдуллин Э.Б. Теория и практика музыкального обучения в общеобразовательной школе. Москва: Академия, 2004.
  10. Кабалевский Д.Б. Основные принципы и методы программы по музыке для общеобразовательной школы. Москва: Просвещение, 1982.