10-tom, 1-son, b. 270–272, Nashr: 2026-10-08
LOYIHA ISHLARI ASOSIDA TADQIQOT KOMPETENSIYALARINI SHAKLLANTIRISHNING KONSEPTUAL MODELI, MAQSAD VA TAMOYILLARI
КОНЦЕПТУАЛЬНАЯ МОДЕЛЬ, ЦЕЛИ И ПРИНЦИПЫ ФОРМИРОВАНИЯ ИССЛЕДОВАТЕЛЬСКИХ КОМПЕТЕНЦИЙ НА ОСНОВЕ ПРОЕКТНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
CONCEPTUAL MODEL, GOALS, AND PRINCIPLES FOR DEVELOPING RESEARCH COMPETENCIES THROUGH PROJECT-BASED WORK
- Meliyeva Lola Eshboyevna — Denov tumani 1-son ixtisoslashtirilgan maktab direktori
Annotatsiya
Maqolada o‘rta ta’lim muassasalarida fizika fanini o‘qitish jarayonida o‘quvchilarda tadqiqot kompetensiyalarini loyiha ishlari asosida shakllantirishning konseptual modeli tahlil qilingan. Tadqiqot kompetensiyasi tushunchasining mohiyati, tarkibiy qismlari (motivatsion, kognitiv, faoliyatli va refleksiv komponentlar) yoritilgan hamda loyiha faoliyatining didaktik imkoniyatlari asoslangan. Model maqsadli, mazmuniy, texnologik va natijaviy bloklardan iborat bo‘lib, uning amaliyotga tatbiqini ta’minlovchi ilmiylik, tizimlilik, muammoli-tadqiqot yondashuvi, integratsiya, individuallashtirish va refleksivlik kabi tamoyillar asoslab berilgan. Tadqiqot nazariy tahlil, pedagogik modellashtirish va umumlashtirish metodlariga tayangan.
Аннотация
В статье анализируется концептуальная модель формирования у учащихся исследовательских компетенций на основе проектной деятельности в процессе обучения физике в общеобразовательных учреждениях. Раскрыта сущность понятия «исследовательская компетенция», её структурные компоненты (мотивационный, когнитивный, деятельностный и рефлексивный), обоснованы дидактические возможности проектной деятельности. Модель включает целевой, содержательный, технологический и результативный блоки; обоснованы принципы научности, системности, проблемно-исследовательского подхода, интеграции, индивидуализации и рефлексивности, обеспечивающие её практическую реализацию. Исследование опирается на методы теоретического анализа, педагогического моделирования и обобщения.
Abstract
The article analyzes the conceptual model for forming students' research competencies through project-based activities in teaching physics at general secondary schools. The essence of the concept of "research competence" and its structural components (motivational, cognitive, activity-based and reflective) are revealed, and the didactic potential of project work is substantiated. The model consists of target, content, technological and outcome blocks; the principles of scientific validity, systematicity, problem-research approach, integration, individualization and reflectivity that ensure its practical implementation are justified. The study relies on methods of theoretical analysis, pedagogical modeling and generalization.
Kalit so'zlar: tadqiqot kompetensiyasi, loyiha faoliyati, konseptual model, fizika ta’limi, kompetentlilik yondashuvi, pedagogik tamoyillar, o‘quvchi shaxsi, STEM ta’lim
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23 sentyabr, O‘RQ-637-son.
- Tojiyev M., Tolipov O‘. va boshq. Pedagogik texnologiya (1-qism). – T.: “Ishonch”, 2008.
- Полат Е.С. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования. – М.: Академия, 2000.
- Dewey J. Democracy and Education: An Introduction to the Philosophy of Education. – New York: Macmillan, 1916.
- Полат Е.С. Метод проектов: история и теория вопроса // Школьные технологии. – 2006. – №6.
- Выготский Л.С. Педагогическая психология. – М.: Педагогика, 1991.
- Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированного образования // Народное образование. – 2003. – №2. – С. 58–64.
- Зимняя И.А. Ключевые компетентности как результативно-целевая основа компетентностного подхода в образовании. – М.: Исследовательский центр проблем качества подготовки специалистов, 2004.
- Tolipov O‘., Usmonbekova M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. – T.: “Fan”, 2006.
- Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat. – T.: “Fan”, 2006.
- Farberman B. Ilg‘or pedagogik texnologiyalar. – T., 2007.
- Odilov YO.J. Texnika oliy ta'lim muassasalari talabalarini fizika fanini o‘qitishda loyihaviy-konstruktorlik faoliyatiga tayyorlash metodikasi // NamDU ilmiy axborotnomasi. – 2024. – №4.