11-tom, 1-son, b. 284–287, Nashr: 2026-11-10

LINGVOMADANIY ASPEKTDA О‘ZBEK-FRANSUZ RASMIY MATNLARINING GERMENEVTIK-KOMPARATIVISTIK TADQIQI

ГЕРМЕНЕВТИКО-СРАВНИТЕЛЬНОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ УЗБЕКСКО-ФРАНЦУЗСКИХ ОФИЦИАЛЬНЫХ ТЕКСТОВ В ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКОМ АСПЕКТЕ

HERMENEUTIC-COMPARATIVE STUDY OF UZBEK-FRENCH OFFICIAL TEXTS IN THE LINGUOCULTURAL ASPECT

  • Davlatova Firuza Kamolovna — Harbiy oliy ta’lim muassasasi katta о‘qituvchisi, pedagogika fanlari bо‘yicha falsafa doktori (PhD) · ORCID: 0009-0007-9509-8133

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.b1e79239

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada о‘zbek va fransuz rasmiy matnlarining lingvomadaniy xususiyatlari germenevtik-komparativistik metod asosida tadqiq etiladi. Tadqiqot rasmiy matn, germenevtika va komparativistika tushunchalarining nazariy ta’rifidan boshlanib, ikki tildagi rasmiy hujjatlarning murojaat, xayrlashuv formulalari, huquqiy-ma’muriy terminologiyasi, kompozitsion tuzilishi va madaniy-implitsit ma’nolarini qiyosiy tahlil qiladi. Tahlil jarayonida o‘zbek va fransuz rasmiy tillarining o‘ziga xos pragmatik va madaniy me’yorlari ochib beriladi. Xususan, fransuz rasmiy uslubiga xos bo‘lgan qat’iy etiket qoidalari va murakkab sintaktik qurilmalar hamda o‘zbek diplomatik va ma’muriy hujjatchiligidagi milliy-madaniy xususiyatlar, hurmat va iyerarxik munosabatlarni ifodalovchi til birliklari qiyosiy o‘rganiladi. Hujjatlar matnidagi implitsit ma’nolarni anglashda germenevtik talqin usulining roli alohida baholanadi. Tadqiqot natijalari xalqaro muloqot va tarjima amaliyotida yuzaga keladigan madaniyatlararo tushunmovchiliklarning oldini olishga, qiyosiy tilshunoslik va lingvokulturologiya sohalaridagi ilmiy qarashlarni boyitishga xizmat qiladi. Shuningdek, maqolada berilgan xulosalar diplomatik va huquqiy matnlarni akademik hamda professional darajada tarjima qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berish imkonini yaratadi.

Аннотация

В данной статье на основе герменевтико-сравнительного метода исследуются лингвокультурологические особенности узбекских и французских официальных текстов. Исследование начинается с теоретического определения понятий «официальный текст», «герменевтика» и «компаративистика», после чего проводится сравнительный анализ формул обращения и прощания, юридическо-административной терминологии, композиционной структуры и культурно-имплицитных смыслов в официальных документах двух языков. В ходе анализа раскрываются специфические прагматические и культурные нормы узбекского и французского официальных языков. В частности, сопоставительно изучаются строгие этикетные правила и сложные синтаксические конструкции, характерные для французского официального стиля, а также национально-культурные особенности, языковые единицы выражения уважения и иерархических отношений в узбекском дипломатическом и административном делопроизводстве. Особо оценивается роль метода герменевтической интерпретации в понимании имплицитных смыслов в текстах документов. Результаты исследования служат предотвращению межкультурных недопониманий, возникающих в практике международной коммуникации и перевода, а также обогащению научных взглядов в области сопоставительного языкознания и лингвокультурологии. Кроме того, сформулированные в статье выводы позволяют разработать практические рекомендации по академическому и профессиональному переводу дипломатических и юридических текстов.

Abstract

This article explores the linguocultural characteristics of Uzbek and French official texts based on the hermeneutic-comparative method. The study begins with theoretical definitions of the concepts of “official text”, “hermeneutics”, and “comparative studies”, followed by a comparative analysis of address and farewell formulas, legal-administrative terminology, compositional structure, and culturally implicit meanings in official documents of both languages. Throughout the analysis, the specific pragmatic and cultural norms of the Uzbek and French official languages are revealed. In particular, a comparative study is conducted on the strict etiquette rules and complex syntactic structures characteristic of the French official style, alongside the national-cultural features and linguistic units expressing respect and hierarchical relationships in Uzbek diplomatic and administrative documentation. The role of the hermeneutic interpretation method in understanding implicit meanings in document texts is specifically evaluated. The findings of the research serve to prevent intercultural misunderstandings that arise in international communication and translation practice, as well as to enrich scientific perspectives in the fields of comparative linguistics and linguoculturology. Furthermore, the conclusions drawn in the article provide practical recommendations for the academic and professional translation of diplomatic and legal texts.

Kalit so'zlar: rasmiy matn, germenevtika, komparativistika, lingvomadaniyat, muomala odobi, rasmiy uslub, tarjima

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Ricœur P. Du texte à l'action. Essais d'herméneutique II. – Paris: Seuil, 1986.
  2. Schleimaher F. Des differentes méthodes du traduire. – Paris: Seuil, 1999. P. 178.
  3. Gadamer H.-G. Vérité et méthode. Les grandes lignes d'une herméneutique philosophique. – Paris: Seuil, 1996.
  4. Гумбольдт В. Избранные труды по языкознанию / пер. с нем. яз. под ред. Г.В.Рамишвили. М.: Прогресс, 2000. С 397.
  5. Сепир Э. Избранные труды по языкознанию и культурологии / пер. с анг. яз. под ред. А.Е.Кибрика. М.: Прогресс, 1993. 657 с.
  6. Rastier F. Sémantique et recherches cognitives. – Paris: PUF, 1991.
  7. Neubert A., Shreve G.M. Translation as Text. – Kent: Kent State University Press, 1992.
  8. Тошматов Қ.Ш. Матн лингвистикаси ва компаративистика асослари. – Тошкент: Ўзбекистон, 2021.