11-tom, 1-son, b. 355–357, Nashr: 2026-11-14

KRIMINAL DISKURS VA HUQUQIY DISKURS: TUSHUNCHAVIY CHEGARALAR VA O‘ZARO MUNOSABATLAR

КРИМИНАЛЬНЫЙ И ПРАВОВОЙ ДИСКУРС: ПОНЯТИЙНЫЕ ГРАНИЦЫ И ВЗАИМООТНОШЕНИЯ

CRIMINAL DISCOURSE AND LEGAL DISCOURSE: CONCEPTUAL BOUNDARIES AND INTERRELATIONSHIPS

  • Boltayev Chutqul Boltayevich — Termiz davlat universiteti, Fakultetlararo chet tillari kafedrasi o‘qituvchisi · ORCID: 0009-0002-2858-5699

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.5d04ed42

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada kriminal diskurs va huquqiy diskurs tushunchalarining nazariy mazmuni, o‘zaro munosabati hamda tushunchaviy chegaralari lingvistik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Zamonaviy diskurs nazariyasiga oid ilmiy qarashlar, huquqiy til, sud diskursi va forensik lingvistika yo‘nalishidagi tadqiqotlar asosida kriminal diskursning huquqiy diskurs tarkibidagi funksional o‘rni aniqlashtiriladi. Tadqiqotda kriminal diskursning institutsional-funksional xususiyatlari, kommunikativ maqsadlari, ishtirokchilarning status-rol munosabatlari va huquqiy-protsessual me’yorlar bilan bog‘liqligi asosiy tahlil mezonlari sifatida belgilanadi. Natijada kriminal diskursga jinoyat hodisasini aniqlashdan boshlab tergov, dalillarni shakllantirish, ayblov va himoya hamda sud-huquqiy baholash jarayonlarigacha bo‘lgan kommunikativ amaliyotlar tizimini qamrab oluvchi operatsional ta’rif taklif etiladi.

Аннотация

В данной статье анализируются теоретическое содержание, взаимосвязь и концептуальные границы понятий уголовного и правового дискурса с лингвистической точки зрения. На основе научных взглядов на современную теорию дискурса, исследований в области правового языка, судебного дискурса и судебной лингвистики уточняется функциональная роль уголовного дискурса в структуре правового дискурса. В качестве основных критериев анализа определяются институциональные и функциональные характеристики уголовного дискурса, коммуникативные цели, статусно-ролевые отношения участников и его связь с правовыми и процессуальными нормами. В результате предлагается операциональное определение уголовного дискурса, охватывающее систему коммуникативных практик, от идентификации уголовного инцидента до процессов расследования, формирования доказательств, обвинения и защиты, а также судебно-правовой оценки.

Abstract

This article analyzes the theoretical content, interrelationship, and conceptual boundaries of "criminal discourse" and "legal discourse" from a linguistic perspective. Drawing upon scholarly views in modern discourse theory, as well as research into legal language, judicial discourse, and forensic linguistics, the study clarifies the functional role of criminal discourse within the broader framework of legal discourse. The analysis focuses on key criteria such as the institutional-functional characteristics of criminal discourse, its communicative goals, the status-role relationships among participants, and its connection to legal-procedural norms. Consequently, an operational definition of criminal discourse is proposed, encompassing the entire system of communicative practices-from the initial identification of a criminal event through investigation, the gathering of evidence, prosecution and defense, to the final judicial and legal assessment.

Kalit so'zlar: diskurs, huquqiy diskurs, kriminal diskurs, sud diskursi, forensik lingvistika, institutsional kommunikatsiya, jinoyat odil sudlovi, kommunikativ maqsad, protsessual munosabatlar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Макаров М. Л. Основы теории дискурса. - М.: Гнозис, 2003. - 276 с.
  2. Карасик В. И. Языковой круг: личность, концепты, дискурс. - М.: Гнозис, 2004. - 389 с.
  3. Kurzon D. “Legal Language”: Varieties, Genres, Registers, Discourses // International Journal of Applied Linguistics. - 1997. - Vol. 7, No. 2. - P. 119–139.
  4. Tiersma P. M. Legal Language. - Chicago: University of Chicago Press, 2000. - 322 p.
  5. Matoesian G. M. The Grammaticalization of Participant Roles in the Constitution of Expert Identity // Language in Society. - 1999. - Vol. 28, No. 4. - P. 491–521.
  6. Eades D. I Don’t Think It’s an Answer to the Question: Silencing Aboriginal Witnesses in Court // Language in Society. - 2000. - Vol. 29, No. 2. - P. 161–195.
  7. Solan L. M., Tiersma P. M., Gales T. Speaking of Crime: The Language of Criminal Justice. - 2nd ed. - Chicago: University of Chicago Press, 2025. - 376 p.
  8. Gibbons J. Forensic Linguistics: An Introduction to Language in the Justice System. - Malden, MA: Blackwell Publishing, 2003. - 346 p.
  9. Coulthard M., Johnson A., Wright D. An Introduction to Forensic Linguistics: Language in Evidence. - 2nd ed. - London; New York: Routledge, 2017. - 270 p.
  10. Убайдуллаева Х. Особенности юридического дискурса // Зарубежная лингвистика и лингводидактика. - 2024. - Т. 2, № 4/S. - С. 109–113.
  11. Ismoilova D. Criminal Terminology in English and Uzbek Languages // American Journal of Philological Sciences. - 2023. - Vol. 3, Issue 3. - P. 53–58.
  12. Abduraimova A. Pragmatic Characteristics of Prosecutorial Speech Behavior (Based on Examples from Uzbek and English Languages) // Foreign Linguistics and Linguodidactics. - 2025. - Vol. 3, Special Issue 5. - P. 123–126.