11-tom, 1-son, b. 374–378, Nashr: 2026-11-14
KO‘P FOYDALANUVCHILI VIRTUAL BORLIQ TIZIMLARIDA USTUVORLASHTIRISH BILAN INTEGRATSIYALANGAN HOLAT KOMPENSATSIYASI: 6DoF OG‘ISH O‘LCHOVI VA VIZUAL SAKRASH XATOSINING NAZARIY BAHOLARI
- Munirov Jonibek Jamshed o‘g‘li — Osiyo xalqaro universiteti stajyor-o‘qituvchisi
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.8bdc83d6
Annotatsiya
Maqolada heterogen tarmoq sharoitida ishlovchi ko‘p foydalanuvchili virtual borliq (VR) tizimlarida bashoratli ekstrapolyatsiya (dead reckoning) asosidagi holat kompensatsiyasini ma’lumot uzatish ustuvorligi bilan birgalikda modellashtirish masalasi qaralgan. Pozitsiya va kvaternion ko‘rinishidagi aylanishni qamrab oluvchi 6DoF og‘ish o‘lchovi, og‘ishni o‘z ichiga olgan ustuvorlik funksiyasi, yuborish oralig‘i hamda qabul qiluvchi tomondagi holat kelishuvi sxemalari rasmiylashtirilgan. Chegaralangan tezlanish farazida ekstrapolyatsiya xatosi ma’lumot yoshining kvadratiga mutanosib ekani, aylanish uchun Grönwall tengsizligiga asoslangan yuqori baho, paket yo‘qotishini hisobga olgan holda ma’lumot yoshi chegarasi va og‘ish hadi kiritilganda xatoning o‘z-o‘zini cheklash xossasi isbotlangan. Holat kelishuvining keng tarqalgan «to‘g‘ridan-to‘g‘ri quvish» shakli doimiy kechikish beradi; siljishni so‘ndirish sxemasi esa uni yo‘qotadi va vizual sakrashni chegaralaydi. Statik vaznlarda sekin ulanishli foydalanuvchi ikki karra noqulay holatga tushishi ko‘rsatilgan. Natijalar sonli misolda tasvirlangan; eksperimental baholash keyingi ishlarda bajariladi.
Kalit so'zlar: virtual borliq, dead reckoning, holat kompensatsiyasi, ustuvorlashtirish, ma’lumot yoshi, kvaternion, vizual sakrash xatosi, heterogen tarmoq
Foydalanilgan adabiyotlar
- Li S., Zhang C., Li B., Gao C., Lyu M. R. When shared worlds break: Demystifying defects in multi-user extended reality software systems. arXiv:2510.01182, 2025.
- Van Damme S., Sameri J., Schwarzmann S., Wei Q., Trivisonno R., De Turck F., Torres Vega M. Impact of latency on QoE, performance, and collaboration in interactive multi-user virtual reality // Applied Sciences. 2024. Vol. 14, No. 6. Art. 2290.
- Pantel L., Wolf L. C. On the impact of delay on real-time multiplayer games // Proceedings of NOSSDAV ’02. ACM, 2002. DOI: 10.1145/507670.507674.
- IEEE Std 1278.1-2012. IEEE Standard for Distributed Interactive Simulation - Application Protocols. IEEE, 2012.
- Liu S., Xu X., Claypool M. A survey and taxonomy of latency compensation techniques for network computer games // ACM Computing Surveys. 2022. Vol. 54, No. 11s. Art. 243.
- Aggarwal S., Banavar H., Khandelwal A., Mukherjee S., Rangarajan S. Accuracy in dead-reckoning based distributed multi-player games // Proceedings of ACM SIGCOMM 2004 Workshops on NetGames ’04. ACM, 2004. DOI: 10.1145/1016540.1016559.
- Liu E. S., Theodoropoulos G. K. Interest management for distributed virtual environments: A survey // ACM Computing Surveys. 2014. Vol. 46, No. 4. Art. 51.
- Kaul S., Yates R., Gruteser M. Real-time status: How often should one update? // Proceedings IEEE INFOCOM 2012. P. 2731–2735. DOI: 10.1109/INFCOM.2012.6195689.
- Shoemake K. Animating rotation with quaternion curves // ACM SIGGRAPH Computer Graphics. 1985. Vol. 19, No. 3. P. 245–254. DOI: 10.1145/325165.325242.
- Hatami M., Qu Q., Chen Y., Kholidy H., Blasch E., Ardiles-Cruz E. A survey of the real-time metaverse: Challenges and opportunities // Future Internet. 2024. Vol. 16, No. 10. Art. 379.
- Munirov, J. J. TAQSIMLANGAN TIZIMLARDA KONFLIKTSIZ REPLIKATSIYALANUVCHI MA’LUMOT TURLARI (CRDT): NAZARIY TAHLIL VA RESURS-CHEKLANGAN REAL VAQTLI MUHITLAR UCHUN KONTSEPTUAL KENGAYTMA / J. J. Munirov // Buxoro xalqaro universiteti ilmiy axborotnomasi. - 2026. - T. 9, № 2. - B. 296–300. - DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.54bc6f34.