8-tom, 1-son, b. 16–19, Nashr: 2026-08-19
KIBERVAZIFASIZLIKDA SUN'IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH IMKONIYATLARI
ВОЗМОЖНОСТИ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В УСЛОВИЯХ КИБЕРБЕЗДЕЙСТВИЯ
POSSIBILITIES OF USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN CONDITIONS OF CYBER-INACTIVITY
- Axralov Shavkat Sulaymonovich — Qori Niyoziy nomidagi Tarbiya pedagogikasi milliy instituti doktoranti Axrorova Sevara Sulaymon qizi, Qori Niyoziy nomidagi Tarbiya pedagogikasi milliy instituti tayanch doktoranti · ORCID: 0009-0000-8491-4608
- Axrorova Sevara Sulaymon qizi — Qori Niyoziy nomidagi Tarbiya pedagogikasi milliy instituti tayanch doktoranti · ORCID: 0009-0001-9572-7813
Annotatsiya
Maqolada kiberdidaktika fanining nazariy asoslari, uning zamonaviy ta'lim tizimidagi o'rni va ahamiyati, shuningdek, O'zbekistonda raqamli ta'lim va media tarbiya sohalaridagi rivojlanish istiqbollari tahlil qilinadi. Kiberdidaktika fan sifatida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari, media savodxonlik va axloqiy immunitetni integratsiya qilgan holda insonni raqamli muhitda o'qitish, tarbiyalash va shaxs sifatida rivojlantirish qonuniyatlarini o'rganadi. Maqolada xorijiy ilmiy maktablar tajribasi, pedagogik va psixolingvistik yondashuvlar hamda O'zbekiston sharoitidagi amaliyotlar asosida kiberdidaktikaning ilmiy yo'nalish sifatida shakllanish omillari yoritilgan.
Аннотация
В статье анализируются теоретические основы дисциплины киберпедагогики, её роль и значение в современной системе образования, а также перспективы развития в области цифрового образования и медиаобразования в Узбекистане. Киберпедагогика как дисциплина изучает законы обучения, воспитания и развития личности в цифровой среде, интегрируя информационно-коммуникационные технологии, медиаграмотность и моральный иммунитет. В статье рассматриваются факторы формирования киберпедагогики как научного направления на основе опыта зарубежных научных школ, педагогических и психолингвистических подходов и практики в условиях Узбекистана.
Abstract
The article analyzes the theoretical foundations of cyberpedagogy, its role and significance in the modern education system, as well as the prospects for the development of digital education and media upbringing in Uzbekistan. As a scientific discipline, cyberpedagogy studies the patterns of teaching, upbringing, and personal development in the digital environment by integrating information and communication technologies (ICT), media literacy, and moral immunity. The article highlights the factors contributing to the formation of cyberpedagogy as an emerging scientific direction, based on the experiences of foreign academic schools, pedagogical and psycholinguistic approaches, and the practices being developed in the context of Uzbekistan.
Kalit so'zlar: kiberdidaktika, raqamli ta'lim, media savodxonlik, axborot xavfsizligi, raqamli etika, konstruktivizm, konnektivizm, kiberxavfsizlik, pedagogik innovatsiya, ma'naviy immunitet
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi. Bolalarni barcha shakldagi zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida: Qonun. — Toshkent, 2024.
- Беспалько, В. П. Киберпедагогика — вызов XXI века / В. П. Беспалько // Народное образование. — 2016. — № 7–8. — С. 109–118.
- Vygotsky, L. S. Mind in Society: The Development of Higher Psychological Processes / L. S. Vygotsky; ed. by M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, E. Souberman. — Cambridge, MA: Harvard University Press, 1978. — 159 p.
- Piaget, J. The Psychology of Intelligence / J. Piaget. — London: Routledge, 1950. — 182 p.
- Siemens, G. Connectivism: A Learning Theory for the Digital Age / G. Siemens // International Journal of Instructional Technology and Distance Learning. — 2005. — Vol. 2, No. 1. — P. 3–10.
- Downes, S. An Introduction to Connective Knowledge / S. Downes. — National Research Council Canada, 2005. — 33 p.
- Buckingham, D. Media Education: Literacy, Learning and Contemporary Culture / D. Buckingham. — Cambridge: Polity Press, 2003. — 232 p.
- Wiener, N. Cybernetics: Or Control and Communication in the Animal and the Machine / N. Wiener. — Cambridge, MA: MIT Press, 1961. — 212 p.
- UNESCO. Global Education Monitoring Report 2023: Technology in Education — A Tool on Whose Terms? — Paris: UNESCO Publishing, 2023. — 434 p.
- Freire, P. Pedagogy of the Oppressed / P. Freire. — New York: Continuum, 1970. — 183 p.
- Quronov, M. Singulyar pedagogika nazariyasiga chizgilar / M. Quronov // Respublika ilmiy-nazariy konferensiyasi materiallari. — Toshkent: Qori Niyoziy nomidagi Tarbiya pedagogikasi milliy instituti, 2024.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. Raqamli O‘zbekiston — 2030 strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: Farmon. — Toshkent, 2020.