10-tom, 2-son, b. 20–22, Nashr: 2026-10-21

KASBIY STRESS VA EMOTSIONAL SO‘NISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО СТРЕССА И ЭМОЦИОНАЛЬНОГО ВЫГОРАНИЯ

PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF OCCUPATIONAL STRESS AND EMOTIONAL BURNOUT

  • Hayitov Qobil Qurbonovich — O‘zbekiston Milliy Universiteti “Psixologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada kasbiy stress va emotsional so‘nishning psixologik mohiyati, ularning shakllanishiga ta’sir etuvchi omillar hamda kasbiy faoliyat jarayonidagi o‘zaro bog‘liqligi tahlil qilinadi. Zamonaviy mehnat sharoitida kasbiy vazifalarning murakkablashuvi, ish sur’atining jadallashuvi, yuqori mas’uliyat, vaqt tanqisligi, axborot yuklamasining ortishi va shaxslararo munosabatlardagi ziddiyatlar xodimning psixologik resurslariga sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatmoqda. Maqolada kasbiy stressning uzoq davom etishi natijasida emotsional zo‘riqish, kasbiy charchoq, motivatsiyaning pasayishi, ishga nisbatan befarqlik va emotsional so‘nish holatlari shakllanishi masalalari yoritilgan.

Аннотация

В данной статье анализируются психологическая сущность профессионального стресса и эмоционального выгорания, факторы их формирования и взаимосвязь в процессе профессиональной деятельности. В современных условиях труда усложнение профессиональных задач, интенсификация рабочего процесса, высокая ответственность, дефицит времени, увеличение информационной нагрузки и межличностные конфликты оказывают существенное влияние на психологические ресурсы работников. В статье рассматриваются вопросы формирования эмоционального напряжения, профессиональной усталости, снижения мотивации, безразличия к работе и эмоционального выгорания вследствие длительного профессионального стресса.

Abstract

This article analyzes the psychological nature of occupational stress and emotional burnout, the factors contributing to their development, and their interrelationship in professional activity. Under modern working conditions, the increasing complexity of professional tasks, work intensification, high responsibility, time pressure, growing information overload, and interpersonal conflicts significantly affect employees’ psychological resources. The article examines the development of emotional strain, occupational fatigue, decreased motivation, indifference toward work, and emotional burnout as consequences of prolonged occupational stress.

Kalit so'zlar: kasbiy stress, emotsional so‘nish, kasbiy charchoq, psixologik zo‘riqish, stressbardoshlilik, emotsional barqarorlik, kasbiy motivatsiya, psixologik farovonlik, mehnat faoliyati, profilaktika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Abdullayeva Sh.I. Kasbiy psixologiya. – O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: Spectrum Media Group, 2022. – 208 bet.
  2. Yulchiyeva Z.N. Kasbiy faoliyat psixologiyasi. – O‘quv qo‘llanma. – Toshkent: History and Page, 2022. – 224 bet.
  3. Razikova L.T. Kasbiy pedagogika va kasbiy psixologiya. – Darslik. – Toshkent: Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi, 2022. – 198 bet.
  4. Jamoliddinova N.T. Kasbiy so‘nishning psixologik xususiyatlarini o‘qituvchilar faoliyatida tadqiq etish // ORIENS. – 2024. – B. 644–650.
  5. Mamadiyev D., Ismoilov A., Tuxtayeva D., Shomirodov U. O‘qituvchi psixologiyasi: kasbiy stress va motivatsiya omillari // Fan va innovatsiya. – 2025. – 3-jild, 5-son. – B. 71–72.