7-tom, 2-son, b. 71–74, Nashr: 2026-08-11

JORJ ORUELL VA ABDULHAMID CHO‘LPON IJODIDA ERKINLIK MUAMMOSINING QIYOSIY TAHLILI

СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ ПРОБЛЕМЫ СВОБОДЫ В ТВОРЧЕСТВЕ ДЖОРДЖА ОРУЭЛЛА И АБДУЛХАМИДА ЧУЛПАНА

A COMPARATIVE ANALYSIS OF THE PROBLEM OF FREEDOM IN THE WORKS OF GEORGE ORWELL AND ABDULHAMID CHO‘LPON

  • Temirov Navroʻzbek Ulugʻmurot oʻgʻli — Samarqand davlat chet tillar instituti mustaqil tadqiqotchisi, https://orcid.org/0009-0002-8439-7465

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada Jorj Oruellning “Molxona” va Abdulhamid Cho‘lponning “Kecha va kunduz” asarlarida erkinlik muammosining badiiy-falsafiy talqini qiyosiy-adabiy asosda tadqiq etiladi. Tadqiqotda totalitar tafakkur, mafkuraviy manipulyatsiya, ma’naviy erkinlik va shaxsiyat masalalari allegorik hamda realistik-psixologik poetika doirasida tahlil qilinadi. Oruell ijodida erkinlikning siyosiy-ideologik yemirilishi va individning kollektiv ong ta’sirida sub’ektivligini yo‘qotishi ochib berilgan bo‘lsa, Cho‘lpon romanida insonning ichki erkinligi, ma’naviy uyg‘onishi va muhit bilan ziddiyati ruhiy-psixologik aspektda yoritiladi. Maqolada har ikki asardagi erkinlik konsepsiyasining umumiy va farqli jihatlari qiyosiy-tipologik jihatdan tahlil qilinadi hamda XX asr ingliz va o‘zbek adabiyotidagi shaxs va hokimiyat muammosining estetik talqini ilmiy asosda ochib beriladi.

Аннотация

В данной статье на сравнительно-литературной основе исследуется художественно-философская интерпретация проблемы свободы в произведениях Джорджа Оруэлла “Скотный двор” и Абдулхамида Чулпана “День и ночь”. В исследовании вопросы тоталитарного мышления, идеологической манипуляции, духовной свободы и личности анализируются в рамках аллегорической и реалистико-психологической поэтики. В то время как в творчестве Оруэлла раскрывается политико-идеологическая эрозия свободы и потеря субъективности индивида под влиянием коллективного сознания, в романе Чулпана освещается внутренняя свобода человека, его духовное пробуждение и конфликт с окружающей средой в психологическом аспекте. В статье сопоставительно-типологически анализируются общие и отличительные аспекты концепции свободы в обоих произведениях, а также на научной основе раскрывается эстетическая интерпретация проблемы личности и власти в английской и узбекской литературе XX века.

Abstract

This article investigates the artistic and philosophical interpretation of the problem of freedom in George Orwell’s “Animal farm” and Abdulhamid Chulpan’s “Night and Day” works on a comparative-literary basis. The study analyzes issues of totalitarian thinking, ideological manipulation, spiritual freedom, and personality within the framework of allegorical and realistic-psychological poetics. While Orwell’s work reveals the political-ideological erosion of freedom and the loss of the individual’s subjectivity under the influence of collective consciousness, Chulpan’s novel illuminates a person’s inner freedom, spiritual awakening, and conflict with the environment from a spiritual-psychological perspective. The article analyzes the commonalities and differences of the concept of freedom in both works from a comparative-typological perspective, and reveals the aesthetic interpretation of the problem of personality and power in XX century English and Uzbek literature on a scientific basis.

Kalit so'zlar: erkinlik, shaxsiyat, totalitarizm, mafkuraviy manipulyatsiya, allegoriya, psixologizm, qiyosiy adabiyotshunoslik, jadid adabiyoti

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Arendt H. The Origins of Totalitarianism / H. Arendt. – New York : Harcourt Brace, 1973. – 576 p.
  2. Booker M. K. The Dystopian Impulse in Modern Literature: Fiction as Social Criticism / M. K. Booker. – Westport : Greenwood Press, 1994. – 212 p.
  3. Crick B. George Orwell: A Life / B. Crick. – London : Penguin Books, 1992. – 432 p.
  4. Karimov N. Cho‘lpon / N. Karimov. – Toshkent : Sharq, 2003. – 320 b.
  5. Orwell G. Animal Farm / G. Orwell. – London : Penguin Books, 2008. – 128 p.
  6. Qosimov B. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoyilik / B. Qosimov. – Toshkent : Ma’naviyat, 2002. – 400 b.
  7. Rodden J. The Cambridge Companion to George Orwell / J. Rodden. – Cambridge : Cambridge University Press, 2007. – 278 p.
  8. Sharafiddinov O. Cho‘lponni anglash / O. Sharafiddinov. – Toshkent : Yozuvchi, 1994. – 256 b.
  9. Бахтин М. М. Вопросы литературы и эстетики / М. М. Бахтин. – Москва : Художественная литература, 1975. – 504 с.