7-tom, 1-son, b. 340–344, Nashr: 2026-08-08

JAMOAT XAVFSIZLIGINI TA’MINLOVCHI HARBIY XIZMATCHILAR SHAXSIYATINING KO‘P OMILLI TUZILMASI VA AXLOQIY-IRODAVIY SIFATLAR DETERMINATSIYASI

МНОГОФАКТОРНАЯ СТРУКТУРА ЛИЧНОСТИ ВОЕННОСЛУЖАЩИХ ОБЕСПЕЧЕНИЯ ОБЩЕСТВЕННОЙ БЕЗОПАСНОСТИ И ДЕТЕРМИНАЦИЯ ИХ МОРАЛЬНО-ВОЛЕВЫХ КАЧЕСТВ

MULTI-FACTOR STRUCTURE OF PERSONALITY AND DETERMINATION OF MORAL-VOLITIONAL QUALITIES IN PUBLIC SECURITY MILITARY PERSONNEL

  • Zohirov Nodirbek Ulug‘bekovich — O‘zbekiston Respublikasi Jamoat xavfsizligi universiteti katta o‘qituvchisi, mustaqil izlanuvchi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada jamoat xavfsizligini ta’minlovchi harbiy xizmatchilar (n=441) shaxsiyatining ko‘p omilli tuzilmasi, motivatsion strategiyalari va tavakkalchilikka tayyorlik darajasi tizimli-empirik jihatdan tadqiq etilgan. Izlanishda R.B. Kettell (16PF), T. Elers hamda Shubert metodikalaridan foydalanilgan. Matematik-statistik tahlil (Z-kriteriyi) barcha shkalalar bo‘yicha taqsimotning normal emasligini (0,01) va yuqori shaxslararo dispersiyani aniqladi. Rezultatlar respondentlar shaxsida “Ijtimoiy yetuklik-onglilik” (M=6,44), “Mustaqillik” (M=6,20) va “O‘zini nazorat qilish” (M=6,16) kabi regulyativ yadroning, shuningdek, yuqori darajadagi “Muvaffaqiyatga erishish motivatsiyasi” (M=26,46) ustuvorligini ko‘rsatdi. Shubert testi bo‘yicha “Tavakkalchilikka tayyorlik” (M=9,78) o‘rtacha qiymatga ega bo‘lsa-da, standart og‘ishning keskin yuqoriligi (sigma=11,61) guruh ichida riskka munosabat bo‘yicha keskin qutblanish (differensiallik) mavjudligini isbotladi. Olingan natijalar asosida kadrlar seleksiyasini raqamlashtirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.

Аннотация

В данной статье на системно-эмпирической основе исследованы многофакторная структура личности, мотивационные стратегии и уровень готовности к риску военнослужащих обеспечения общественной безопасности (n=441). В исследовании были использованы 16-факторный личностный опросник Р.Б. Кеттелла (16PF), а также методики Т. Элерса и А. Шуберта. Математико-статистический анализ (критерий Z) выявил ненормальное распределение по всем шкалам (p \le 0,01) и высокую межличностную дисперсию. Результаты продемонстрировали доминирование в структуре личности респондентов такого регуляторного ядра, как «Социальная зрелость - сознательность» (M=6,44), «Независимость» (M=6,20) и «Самоконтроль» (M=6,16), а также высокий уровень «Мотивации к достижению успеха» (M=26,46). Несмотря на то, что «Готовность к риску» по тесту Шуберта имеет среднее значение (M=9,78), резко высокая величина стандартного отклонения (sigma=11,61) доказывает наличие выраженной внутригрупповой поляризации (дифференциации) в отношении к риску. На основе полученных данных разработаны рекомендации по цифровизации кадровой селекции.

Abstract

This article presents a systemic-empirical investigation into the multi-factor personality structure, motivational strategies, and risk-taking readiness of public security military personnel (n=441). The research methodology incorporates R.B. Cattell’s Sixteen Personality Factor Questionnaire (16PF), T. Ehlers’ motivational inventories, and the Schubert Risk-Readiness Test. Mathematical-statistical analysis via the Z-test revealed non-normal distributions across all evaluated scales (p \le 0.01) alongside high interpersonal dispersion. The empirical findings indicate a prominent regulatory core within the respondents' psychological profile, characterized by “Social Maturity-Conscientiousness” (M=6.44), “Independence” (M=6.20), and “Self-Control” (M=6.16), coupled with a high manifestation of "Achievement Motivation" (M=26.46). Although the Schubert test yielded a moderate mean for “Risk-Readiness” (M=9.78), the acutely elevated standard deviation (sigma=11.61) confirms a stark polarization (differentiation) regarding risk attitudes within the cohort. Based on these findings, actionable recommendations are proposed for the digitalization of personnel selection frameworks.

Kalit so'zlar: Jamoat xavfsizligi, Kettell 16PF, muvaffaqiyat motivatsiyasi, mag‘lubiyatdan qochish, tavakkalchilikka tayyorlik, ijtimoiy yetuklik, o‘zini nazorat qilish, standart og‘ish, differensial psixologiya

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Капустина А.Н. Многофакторная личностная методика Р. Кеттелла. – Санкт-Петербург: Речь, 2001. – 112 с.
  2. Элерс Т. Опросники для оценки мотивации достижения успеха и мотивации избегания неудач // Практикум по психологии менеджмента и профессиональной деятельности / Под ред. Г.С. Никифорова. – Санкт-Петербург: Речь, 2003. – С. 132–136.
  3. Шуберт Ю. Методика диагностики степени готовности к риску // Психология руководства и управления: методы практической диагностики / Сост. В.А. Розанова. – Москва: Бизнес-школа «Интел-Синтез», 1999. – С. 84–89.
  4. Ильин Е.П. Мотивация и мотивы. – Санкт-Петербург: Питер, 2011. – 512 с.
  5. Ильин Е.П. Психология риска. – Санкт-Петербург: Питер, 2012. – 288 с.
  6. Маклаков А.Г. Профессиональный психологический отбор персонала. Теория и практика. – Санкт-Петербург: Питер, 2008. – 480 с.