10-tom, 1-son, b. 117–120, Nashr: 2026-10-06

JADID MUTAFAKKIRLARI G‘OYALARI NEGIZIDA YOSHLAR TARBIYA TIZIMINI FUNKSIONAL LOYIHALASHTIRISH MEZONLARI

КРИТЕРИИ ФУНКЦИОНАЛЬНОГО ПРОЕКТИРОВАНИЯ СИСТЕМЫ ВОСПИТАНИЯ МОЛОДЕЖИ НА ОСНОВЕ ИДЕЙ МЫСЛИТЕЛЕЙ-ДЖАДИДОВ

CRITERIA FOR FUNCTIONAL DESIGNING OF YOUTH EDUCATION SYSTEM BASED ON THE IDEAS OF JADID THINKERS

  • Farmonov Doston Amon o‘g‘li — Qori Niyoziy nomidagi Tarbiya pedagogikasi milliy instituti mustaqil tadqiqotchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada jadid mutafakkirlarining boy va o‘lmas pedagogik merosi asosida zamonaviy yoshlar tarbiyasi tizimini funktsional loyihalashtirishning ijtimoiy-pedagogik mezonlari hamda indikatorlari tizimi ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda Abdurauf Fitrat, Abdulla Avloniy va Mahmudxo‘ja Behbudiy kabi jadidchilik harakati namoyandalarining konseptual qarashlari bugungi kunning raqamli jamiyati va pedagogik voqeligi prizmasi orqali jadvallarsiz, tizimli-strukturaviy tekstual tahlil asosida tadqiq etilgan. Muallif tomonidan yoshlarda ijtimoiy-ma’naviy immunitetni shakllantirish, mustaqil va tanqidiy fikrlash (critical thinking) salohiyatini oshirish hamda tarbiya jarayonining samaradorligini o‘lchashga xizmat qiluvchi to‘rtta strategik mezon va ularning funktsionalparametrlariloyihalashtirilgan.

Аннотация

В данной научной статье научно анализируются социально-педагогические критерии и системы индикаторов для функционального проектирования современной системы воспитания молодежи на основе богатого и вневременного педагогического наследия мыслителей-джадидов. В рамках исследования концептуальные взгляды таких видных деятелей джадидского движения, как Абдурауф Фитрат, Абдулла Авлони и Махмудходжа Бехбуди, изучаются сквозь призму современного цифрового общества и педагогической реальности на основе системно-структурного текстуального анализа без использования таблиц. Автором спроектированы четыре стратегических критерия и их функциональные параметры, служащие формированию социально-духовного иммунитета у молодежи, повышению их способности к самостоятельному и критическому мышлению, а также измерению эффективности воспитательного процесса.

Abstract

This scientific article scientifically analyzes the socio-pedagogical criteria and indicator systems for functional designing of the modern youth education system based on the rich and timeless pedagogical heritage of Jadid thinkers. Within the framework of the study, the conceptual views of such prominent figures of the Jadid movement as Abdurauf Fitrat, Abdulla Avloniy, and Mahmudkhoja Behbudiy are explored through the prism of modern digital society and pedagogical reality based on a systematic-structural textual analysis without tables. The author designs four strategic criteria and their functional parameters, which serve to form socio-spiritual immunity among youth, enhance their capacity for independent and critical thinking, and measure the effectiveness of the upbringing process.

Kalit so'zlar: jadid mutafakkirlari, tarbiya tizimi, funktsional loyihalashtirish, baholash mezonlari, ijtimoiy immunitet, Abdurauf Fitrat, Abdulla Avloniy, tanqidiy fikrlash, oilaviy pedagogika, ma’naviy-axloqiy daraja, Yangi O‘zbekiston

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. – Toshkent: “O‘zbekiston” nashriyoti, 2021. – 464 b.
  2. Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko‘taramiz. T.1. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017. – 592 b.
  3. Alimova D.A. Jadidchilik harakatining ijtimoiy-siyosiy va mafkuraviy asoslari. – Toshkent: Fan, 2000. – 180 b.
  4. Qosimov B. Milliy uyg‘onish: jasorat, ma’rifat, fidoiylik. – Toshkent: Ma’naviyat, 2002. – 400 b.
  5. Karimov N. Milliy uyg‘onish davri o‘zbek adabiyoti. – Toshkent: Ma’naviyat, 2004. – 320 b.
  6. Hoshimov K., Nishonova S. Pedagogika tarixi. (Darslik). – Toshkent: Alisher Navoiy nomidagi Milliy kutubxona nashriyoti, 2005. – 304 b.
  7. Allworth Edward. The Modern Uzbeks: From the Fourteenth Century to the Present: A Cultural History. – Stanford: Hoover Institution Press, 1990. – 342 p.
  8. Khalid Adeeb. The Politics of Muslim Cultural Reform: Jadidism in Central Asia. – Berkeley: University of California Press, 1998. – 400 p.
  9. Avloniy Abdulla. Turkiy guliston yoxud axloq. – Toshkent: O‘qituvchi, 1992. – 160 b.
  10. Fitrat Abdurauf. Oila yoki oila boshqarish tartiblari. (Nashrga tayyorlovchi: B.Erali). – Toshkent: Ma’naviyat, 1998. – 112 b.
  11. Behbudiy Mahmudxo‘ja. Tanlangan asarlar. – Toshkent: Ma’naviyat, 2006. – 280 b.
  12. Xodjayev B.X. Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent: Sano-standart, 2017. – 416 b.
  13. Краевский В.В. Общие основы педагогики. – Москва: Академия, 2008. – 256 с.
  14. Беспалько В.П. Принципы разработки педагогических систем. – Москва: Высшая школа, 1989. – 240 с.
  15. UNESCO. Educational Assessment, Criteria, and Indicators for Quality Upbringing in the Information Age. – Paris: UNESCO Publishing, 2019. – 195 p.