10-tom, 2-son, b. 352–355, Nashr: 2026-10-27
IRODAVIY-REGULYATIV VA HARAKATNI NAZORAT QILISH OMILLARI TALABALARDA PARTISIPATIV QAROR QABUL QILISHNING KO'RSATKICHI SIFATIDA
ВОЛЕВЫЕ-РЕГУЛЯТИВНЫЕ И КОНТРОЛЬНЫЕ ФАКТОРЫ ПОВЕДЕНИЯ КАК ПОКАЗАТЕЛЬ ПАРТИСИПАТИВНОГО ПРИНЯТИЯ РЕШЕНИЙ У СТУДЕНТОВ
VOLUNTARY-REGULATORY AND ACTION CONTROL FACTORS AS INDICATORS OF PARTICIPATIVE DECISION-MAKING IN STUDENTS
- Ibragimova Nasiba Muminovna — Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti “Pedagogika va psixologiya” kafedrasi mustaqil izlanuvchisi · ORCID: 0000-0002-3234-1948
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.4ed10312
Annotatsiya
Maqolada talabalarda irodaviy-regulyativ xususiyatlar va harakatni nazorat qilish omillarining partisipativ qaror qabul qilishga moyillik bilan o‘zaro bog‘liqligi empirik tadqiq etilgan (n=300). Korrelyatsion tahlil natijalari mas’uliyat, maqsadlilik hamda hushyorlik kabi omillar partisipativ qaror qabul qilish ko‘rsatkichlari bilan ijobiy, qochishga moyillik va kechiktirish kabi disadaptiv usullar esa salbiy bog‘lanishga ega ekanini ko‘rsatdi. Olingan natijalar asosida talabalarda jamoaviy qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar berilgan.
Аннотация
В статье эмпирически исследована взаимосвязь волевых-регуляторных особенностей и факторов контроля за действием с склонностью студентов к партисипативному принятию решений (n=300). Результаты корреляционного анализа показали, что такие факторы, как ответственность, целеустремленность и бдительность, положительно связаны с показателями партисипативного принятия решений, тогда как десадаптивные методы, такие как уклонение и откладывание (прокрастинация), демонстрируют отрицательную связь. На основе полученных результатов сформулированы рекомендации по развитию навыков коллективного принятия решений у студентов.
Abstract
The article empirically investigates the relationship between volitional-regulatory characteristics, action control factors, and students' propensity for participative decision-making (n=300). Correlation analysis results indicated that factors such as responsibility, purposefulness, and vigilance are positively associated with participative decision-making indicators, whereas disadaptive methods such as avoidance and procrastination demonstrate negative correlations. Based on the findings, recommendations for developing collective decision-making skills in students are provided.
Kalit so'zlar: partisipativ qaror qabul qilish, irodaviy-regulyativ xususiyatlar, harakatni nazorat qilish, hushyorlik, prokrastinatsiya, talabalar
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF–5847-son “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi PF–158-son “O‘zbekiston - 2030” strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni.
- Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. - New York: W. H. Freeman and Company, 1997. - 604 p.
- G‘oziyev E. G‘. Umumiy psixologiya. I kitob. - Toshkent: Universitet, 2002. - 163 b.
- Karimova V. M. Ijtimoiy psixologiya. - Toshkent: Fan va texnologiya, 2012. - 172 b. - ISBN 978-9943-10-780-9.
- Иванников В. А. Психологические механизмы волевой регуляции. - Москва: Издательство Московского университета, 1991. - 142 с. - ISBN 5-211-01491-X.
- Корнилова Т. В., Бахшалиева С. И. Кросс-культурное исследование индивидуальных особенностей принятия решений и толерантности к неопределенности у российских и азербайджанских студентов // Психологические исследования. - 2016. - Т. 9, № 47. - DOI: https://doi.org/10.54359/ps.v9i47.1038.
- Корнилова Т. В., Оуян Ц., Максарова Л. Б. Латентные профили стилей принятия решений: кросс-культурное сравнение российской и китайской выборок // Вестник Московского университета. Серия 14. Психология. - 2023. - Т. 46, № 3. - С. 32–57. - DOI: https://doi.org/10.11621/LPJ-23-26.
- Kuhl J. Volitional Mediators of Cognition-Behavior Consistency: Self-Regulatory Processes and Action versus State Orientation // Action Control: From Cognition to Behavior / ed. by J. Kuhl, J. Beckmann. - Berlin; Heidelberg: Springer, 1985. - P. 101–128.
- Kuhl J., Beckmann J. (eds.). Action Control: From Cognition to Behavior. - Berlin; Heidelberg: Springer, 1985.
- Parnell J. A., Bell E. D. The Propensity for Participative Decision Making Scale: A Measure of Managerial Propensity for Participative Decision Making // Administration & Society. - 1994. - Vol. 25, No. 4. - P. 518–530. - DOI: https://doi.org/10.1177/009539979402500406.