7-tom, 1-son, b. 5–7, Nashr: 2026-08-08
INKLYUZIV TA'LIM SHAROITIDA PEDAGOGNING AXLOQIY DILEMMALARI VA ULARNI HAL ETISH MEXANIZMLARI
ЭТИЧЕСКИЕ ДИЛЕММЫ ПЕДАГОГА В УСЛОВИЯХ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ И МЕХАНИЗМЫ ИХ РЕШЕНИЯ
ETHICAL DILEMMAS OF TEACHERS IN INCLUSIVE EDUCATION SETTINGS AND MECHANISMS FOR THEIR RESOLUTION
- Xolmatova Saidaxon Voxobjonovna — Is’hoqxon Ibrat nomidagi Namangan davlat chet tillar instituti dotsenti, pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)
Annotatsiya
Ushbu maqola globallashuv va ta'limni modernizatsiya qilish sharoitida inklyuziv ta'limning ahamiyatini ko'rib chiqadi, har bir bolaning ta’lim olish huquqini ta'minlash zaruratini ta'kidlaydi. Inklyuziv ta'lim muhitida pedagoglar duch keladigan asosiy axloqiy dilemmalar, jumladan, tenglik va individual ehtiyojlar o'rtasidagi muvozanat, konfidensiallik, kollektivning qabul qilishi hamda cheklangan resurslar sharoitidagi optimal yechimlar tahlil qilinadi. Maqolada pedagoglarning inklyuziv-deontologik kompetentligini shakllantirishda fanlararo integratsiya, interaktiv usullar va multimediya vositalaridan foydalanish mexanizmlari yoritilgan, shuningdek, pedagogik etika va deontologiya tamoyillarining o'rni ko'rsatilgan. Inklyuziv ta'limda pedagogning kasbiy burchi va axloqiy mas'uliyati, uning kompetentligini tizimli va kompleks rivojlantirish zarurligi alohida ta'kidlanadi.
Аннотация
Данная статья рассматривает значимость инклюзивного образования в условиях глобализации и модернизации образования, подчеркивая необходимость обеспечения права каждого ребенка на образование. Анализируются основные этические дилеммы, с которыми сталкиваются педагоги в инклюзивной образовательной среде, включая баланс между равенством и индивидуальными потребностями, конфиденциальность, принятие коллективом, а также поиск оптимальных решений в условиях ограниченных ресурсов. В статье освещены механизмы использования междисциплинарной интеграции, интерактивных методов и мультимедийных средств в формировании инклюзивно-деонтологической компетентности педагогов, а также показана роль принципов педагогической этики и деонтологии. Особо подчеркивается, что в инклюзивном образовании профессиональный долг и этическая ответственность педагога, а также необходимость системного и комплексного развития его компетентности, имеют решающее значение.
Abstract
This article examines the importance of inclusive education in the context of globalization and educational modernization, emphasizing the necessity of ensuring every child's right to education. It analyzes the main ethical dilemmas faced by pedagogues in an inclusive educational environment, including balancing equality with individual needs, confidentiality, collective acceptance, and finding optimal solutions in conditions of limited resources. The article highlights the mechanisms of using interdisciplinary integration, interactive methods, and multimedia tools in forming pedagogues' inclusive-deontological competence, and also shows the role of pedagogical ethics and deontological principles. It is particularly emphasized that in inclusive education, the professional duty and ethical responsibility of the pedagogue, as well as the need for systematic and comprehensive development of their competence, are crucial.
Kalit so'zlar: Inklyuziv ta'lim, pedagog, axloqiy dilemma, deontologiya, inklyuziv-deontologik kompetentlik, fanlararo integratsiya, interaktiv usullar, etik kodeks, maxsus ta'lim ehtiyojlari
Foydalanilgan adabiyotlar
- The Salamanca Statement and Framework for Action on Special Needs Education. – Paris : UNESCO, 1994. – 47 p.
- G‘aybullayev N. M., Maxkamov U. Sh., Po‘latov B. X. Inklyuziv ta’lim nazariyasi va amaliyoti. – Toshkent : Fan va texnologiya, 2017. – 148 b.
- Jumaniyozov A. N. Pedagogik etika va deontologiya asoslari. – Toshkent : Tafakkur bo‘stoni, 2019. – 160 b.
- Гущина Т. Н. Формирование профессиональной компетентности педагогов в условиях инклюзивного образования // Вестник Костромского государственного университета. Серия: Педагогика. Психология. Социокинетика. – 2017. – № 4. – С. 136–140.
- O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. – 24.09.2020 y. – № 03/20/637/1313.