10-tom, 1-son, b. 306–309, Nashr: 2026-10-08

INKLYUZIV TA’LIM SHAROITIDA GENERATIV SUN’IY INTELLEKT VOSITALARIDAN FOYDALANISHNING LINGVODIDAKTIK ASOSLARI

ЛИНГВОДИДАКТИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ИСПОЛЬЗОВАНИЯ ИНСТРУМЕНТОВ ГЕНЕРАТИВНОГО ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА В УСЛОВИЯХ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ

LINGUODIDACTIC FOUNDATIONS OF USING GENERATIVE ARTIFICIAL INTELLIGENCE TOOLS IN INCLUSIVE EDUCATION

  • Xolboyeva Irodaxon Shuxrat qizi — Termiz iqtisodiyot va servis universiteti katta o'qituvchisi (PhD)

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim sharoitida generativ sun’iy intellekt vositalaridan foydalanishning lingvodidaktik asoslari tadqiq etilgan. Zamonaviy ta’lim jarayonida generativ sun’iy intellekt texnologiyalari o‘quv materiallarini individuallashtirish, turli ta’lim ehtiyojlariga moslashtirish, til ko‘nikmalarini rivojlantirish, tezkor fikr-mulohaza berish hamda o‘quvchilarning mustaqil ta’lim faoliyatini qo‘llab-quvvatlash imkoniyatlarini kengaytirmoqda. Tadqiqotda generativ AI vositalaridan foydalanishning insonparvarlik, individuallashtirish, differensiallashtirish, kommunikativlik, adaptivlik, pedagogik maqsadga muvofiqlik va akademik halollik tamoyillari asosida tashkil etilishi zarurligi asoslangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, generativ AI inklyuziv ta’limda o‘qituvchini almashtiruvchi vosita emas, balki o‘qituvchi faoliyatini qo‘llab-quvvatlovchi, ta’lim mazmunini moslashtiruvchi va o‘quvchining individual ehtiyojlariga javob beruvchi pedagogik texnologiya sifatida qo‘llanishi maqsadga muvofiq.

Аннотация

В статье рассматриваются лингводидактические основы использования инструментов генеративного искусственного интеллекта в контексте инклюзивного образования. В современном образовательном процессе технологии генеративного ИИ расширяют возможности индивидуализации учебных материалов, их адаптации к разнообразным образовательным потребностям, развития языковых навыков, обеспечения оперативной обратной связи и поддержки самостоятельной учебной деятельности обучающихся. В исследовании обосновывается необходимость организации использования инструментов генеративного ИИ на основе таких принципов, как гуманизм, индивидуализация, дифференциация, коммуникативность, адаптивность, педагогическая целесообразность и академическая добросовестность. Результаты исследования свидетельствуют о том, что в условиях инклюзивного образования генеративный ИИ следует применять не как замену учителю, а как педагогическую технологию, поддерживающую деятельность педагога, обеспечивающую адаптацию учебного контента и учет индивидуальных потребностей обучающихся.

Abstract

This article examines the linguodidactic foundations of using generative artificial intelligence tools within the context of inclusive education. In the modern educational process, generative AI technologies are expanding opportunities to individualize learning materials, adapt them to diverse educational needs, develop language skills, provide immediate feedback, and support students' independent learning activities. The study substantiates the necessity of organizing the use of generative AI tools based on principles such as humanism, individualization, differentiation, communicativeness, adaptability, pedagogical appropriateness, and academic integrity. The findings suggest that in inclusive education, generative AI should be employed not as a substitute for the teacher, but as a pedagogical technology that supports the teacher's work, adapts educational content, and addresses the individual needs of students.

Kalit so'zlar: inklyuziv ta’lim, generativ sun’iy intellekt, lingvodidaktika, ingliz tili, adaptiv ta’lim, individual ta’lim, differensial yondashuv, kommunikativ kompetensiya, raqamli pedagogika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Miao, F., Holmes, W. Guidance for Generative AI in Education and Research. Paris: UNESCO, 2023.
  2. Jamoliddinova, N.A., & Abduraximova, Sh.A. (2026). Ingliz tilini chet tili sifatida o‘qitishda sun’iy intellektning roli. Universal xalqaro ilmiy jurnal, 3(3.1), 57–59.
  3. Boymurodova, N.Y. (2026). Sun’iy intellekt yordamida talabalarning yozma nutq kompetensiyasini rivojlantirish: metodologik yondashuvlar va amaliy natijalar. Qo‘qon DPI. Ilmiy xabarlar jurnali, 8(08), 658–664.
  4. Transforming language education: A systematic review of AI-powered chatbots for English as a foreign language speaking practice. Computers and Education: Artificial Intelligence, 6, 100230, 2024.
  5. A systematic review of conversational AI tools in ELT: Publication trends, tools, research methods, learning outcomes, and antecedents. Computers and Education: Artificial Intelligence, 7, 100291, 2024.
  6. Arabboyeva, N., & G‘oipova, N. (2026). O‘zbekistonda inklyuziv ta’limning me’yoriy-huquqiy bazasini tahlil qilish, inklyuziv va birgalikda o‘qitish va ularning asosiy farqlarini asoslash. Yosh olimlar, 4(46), 37–39.
  7. Krashen, S. D. Principles and Practice in Second Language Acquisition. Oxford: Pergamon Press, 1982.
  8. Kodirov, A.Sh., Eshquvvatova, M.Sh., & Eminova, B.T. (2026). Sun’iy intellekt va maktab o‘quvchisi: foyda va xavf o‘rtasidagi chiziq. Yosh olimlar, 4(51), 119–123.
  9. Richards, J. C., Rodgers, T. S. Approaches and Methods in Language Teaching. Cambridge: Cambridge University Press, 2014.
  10. Tomlinson, B. Developing Materials for Language Teaching. London: Bloomsbury, 2013.