9-tom, 2-son, b. 10–13, Nashr: 2026-09-22
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDAGI ROBOTOTEXNIKA TERMINLARINING LEKSIK-SEMANTIK VA STRUKTURAVIY XUSUSIYATLARI
ЛЕКСИКО-СЕМАНТИЧЕСКИЕ И СТРУКТУРНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ТЕРМИНОЛОГИИ РОБОТОТЕХНИКИ В АНГЛИЙСКОМ И УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКАХ
LEXICAL-SEMANTIC AND STRUCTURAL FEATURES OF ROBOTICS TERMINOLOGY IN ENGLISH AND UZBEK
- Rasulova Gulmira Xursanbek qizi — Namangan davlat texnika universiteti tayanch doktoranti · ORCID: 0009-0004-5919-023X
Annotatsiya
Mazkur maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi robototexnika terminlarining leksik-semantik, etimologik, morfologik va struktur xususiyatlari qiyosiy aspektda tadqiq etiladi. Robototexnikaning mexanik muhandislik, elektrotexnika, kompyuter fanlari va sun’iy intellekt bilan uzviy aloqadorligi soha terminologiyasining ko‘p qatlamli va dinamik tizim sifatida shakllanishiga sabab bo‘lgan. Tadqiqot materialida terminlarning etimologik manbalari, termin yasash usullari, struktur modellari, leksik-semantik guruhlari hamda inglizcha terminlarning o‘zbek tilida ifodalanish xususiyatlari tahlil qilindi.
Аннотация
В статье в сопоставительном аспекте исследуются лексико-семантические, этимологические, морфологические и структурные особенности терминов робототехники в английском и узбекском языках. Междисциплинарный характер робототехники обусловил формирование многослойной и динамично развивающейся терминологической системы. Анализируются этимологические источники, способы терминообразования, структурные модели, лексико-семантические группы и особенности передачи английских терминов на узбекском языке.
Abstract
This article comparatively examines the lexical-semantic, etymological, morphological and structural characteristics of robotics terminology in English and Uzbek. The interdisciplinary nature of robotics, integrating mechanical engineering, electrical engineering, computer science and artificial intelligence, has resulted in a multilayered and dynamically developing terminological system. The study analyzes etymological sources, term-formation mechanisms, structural models, lexical-semantic groups and the ways English robotics terms are represented in Uzbek.
Kalit so'zlar: robototexnika terminologiyasi, termin, leksik-semantik tahlil, struktur model, termin yasalishi, etimologik qatlam, termin-birikma, qiyosiy tahlil, o‘zbek tili, ingliz tili, ISO 8373, standartlashtirish
Foydalanilgan adabiyotlar
- Dadaboyev H. O‘zbek terminologiyasi. – Toshkent, 2019.
- Dubuc R. Terminology: A Practical Approach. – Canada: National Library, 1997. – 38 p.
- Головин Б.Н., Кобрин Р.Ю. Лингвистические основы учения о терминах. – М.: Высшая школа, 1987.
- Kadirbekova D. Inglizcha-o‘zbekcha axborot-kommunikatsiya texnologiyalari terminologiyasi va uning leksikografik xususiyatlari. – Toshkent.
- Коваленко А.Я. Общий курс научно-технического перевода. – Киев: ИНКОС, 2003.
- Kurfess T.R. (ed.). Robotics and Automation Handbook. – Boca Raton: CRC Press, 2005.
- Nazarov X.N. Robotlar va robototexnik tizimlar: darslik. – Toshkent: Shafoat Nur Fayz, 2020.
- Pearson J. Terms in Context. – Amsterdam: John Benjamins, 1998. – 246 p.
- Urunova Sh.R. Robototexnika sohasidagi terminlarning tasniflanishi va mashqlar tizimida o‘zlashtirish xususiyatlari // Zamonaviy ta’lim / Современное образование. – 2022. – № 8 (117). – B. 21–28.
- Urunova Sh. Robototexnika yo‘nalishi talabalarining kasbiy komponentligini oshirishda terminologik leksikani o‘qitishni takomillashtirish. – Andijon, 2023.
- Uzaqova O.M. Ingliz va o‘zbek tillarida kompyuter terminografiyasining lingvistik xususiyatlari // Scientific Journal of the Fergana State University. – 2022. – №3. – B. 396–398.
- ISO 8373:2021. Robotics - Vocabulary. International Organization for Standardization.
- Online Etymology Dictionary: kinematics, actuate, sensor, manipulation/manipulator etimologik ma’lumotlari.