10-tom, 2-son, b. 400–402, Nashr: 2026-10-27
INGLIZ VA O‘ZBEK TILLARIDA “HAPPINESS” VA “BAXT” KONSEPTLARINING FREYM-SEMANTIK TAHLILI
ФРЕЙМОВО-СЕМАНТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ КОНЦЕПТОВ «HAPPINESS» И «BAXT» В АНГЛИЙСКОЙ И УЗБЕКСКОЙ ЛИНГВОКУЛЬТУРАХ
FRAME-SEMANTIC ANALYSIS OF THE CONCEPTS “HAPPINESS” AND “BAXT” IN ENGLISH AND UZBEK LINGUOCULTURES
- Haydarov Anvar Askarovich — Buxoro davlat universiteti Ingliz tilshunosligi kafedrasi professori
- Abduraxmonova Dilorom O‘tkir qizi — Buxoro davlat universiteti II bosqich magistr
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.6d6895d0
Annotatsiya
Ushbu maqolada ingliz va o‘zbek tillaridagi “happiness” hamda “baxt” mental-emotsional konseptlarining kognitiv tuzilishi freym-semantik yondashuv asosida o‘rganiladi. Ish davomida har ikki madaniyatda mazkur konseptlarning shakllanishida ishtirok etuvchi kognitiv slotlar (Experiencer/Subyekt, Stimulus/Manba, State/Holat, Degree/Daraja) belgilandi va ularning milliy-madaniy o‘ziga xosliklari atroflicha tahlil qilindi. Tahlilning empirik bazasini leksikografik manbalar hamda J.Londonning “Martin Iden” va A.Qodiriyning “O‘tgan kunlar” asarlaridan olingan lingvistik va frazeologik birliklar tashkil etadi.
Аннотация
В данной статье на основе фреймово-семантического подхода изучается когнитивная структура ментально-эмоциональных концептов «happiness» и «baxt» в английском и узбекском языках. В ходе работы были выделены когнитивные слоты, участвующие в формировании данных концептов в обеих культурах (Субъект/Experiencer, Источник/Stimulus, Состояние/State, Степень/Degree), и подробно проанализированы их национально-культурные особенности. Эмпирическую базу исследования составляют лексикографические источники, а также лингвистические и фразеологические единицы, отобранные из романов Дж.Лондона «Мартин Иден» и А.Кадыри «Минувшие дни».
Abstract
This article investigates the cognitive structure of the mental-emotional concepts “happiness” and “baxt” in English and Uzbek languages based on a frame-semantic approach. In the course of the study, cognitive slots participating in the formation of these concepts in both cultures (Experiencer, Stimulus, State, Degree) were identified, and their national-cultural characteristics were analyzed in detail. The empirical basis of the paper comprises lexicographical sources as well as linguistic and phraseological units selected from J.London's “Martin Eden” and A.Qodiriy’s “O‘tgan kunlar”.
Kalit so'zlar: freym-semantika, konseptualizatsiya, slot, “happiness”, “baxt”, lingvokulturoloji, emotsional mentalitet
Foydalanilgan adabiyotlar
- Askarovich, H. A., & Bobomurodovna, T. F. (2024). The relation of language and culture in the development of modality category. Scientific Approach to the Modern Education System, 3(30), 54–59.
- Askarovich, H. A., & Bobomurodovna, T. F. (2025). Ingliz va o‘zbek ertaklarida “istak” kategoriyasining tavsifi va talqini. Theory and Analytical Aspects of Recent Research, 3(33), 130–135.
- Fillmore, C. J. (1982). Frame semantics. In: Linguistics in the Morning Calm. – Seoul: Hanshin Publishing Co., PP. 111–137.
- Haydarov, A. A., & Navruzova, N. H. (2021). Stylistic features of intonation. Scientific Reports of Bukhara State University, 5(1), 18–29.
- London, J. (1909). Martin Eden. – New York: Macmillan Publishing. – 380 p.
- Qodiriy, A. (1994). O‘tgan kunlar. – Toshkent: Yozuvchi nashriyoti. – 240 b.
- Wierzbicka, A. (1999). Emotions Across Languages and Cultures: Diversity and Universals. – Cambridge: Cambridge University Press. – 350 p.
- O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. 1-jild. (2006). – Toshkent: “O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi” Davlat ilmiy nashriyoti. – 680 b.