11-tom, 1-son, b. 117–119, Nashr: 2026-11-05

INFORMATIKA FANIDAN O‘QUV MASHG‘ULOTLARINI TASHKIL ETISHDA TA’LIM TEXNOLOGIYALARI MODELINI YARATISH

СОЗДАНИЕ МОДЕЛИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ПРИ ОРГАНИЗАЦИИ УЧЕБНЫХ ЗАНЯТИЙ ПО ИНФОРМАТИКЕ

DEVELOPING AN EDUCATIONAL TECHNOLOGY MODEL FOR ORGANIZING INFORMATICS LESSONS

  • Xayriyev Elyor Ibragimovich — Samarqand davlat pedagogika instituti Informatika kafedrasi v.b. dotsenti (PhD) · ORCID: https://orcid.org/0009-0006-6965-9016
  • Abbosov Ibroximjon Ismoiljon o‘g‘li — Matematika va informatika yo‘nalishi

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.38eab6fd

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Maqolada informatika mashg‘ulotlarini loyihalash uchun Maqsad, Mazmun, Metod, Muhit va Monitoringdan iborat “5M” ta’lim texnologiyalari modeli taklif etiladi. Model TPACK, DigCompEdu va ADDIE yondashuvlari asosida ishlab chiqilib, tarkibiy komponentlarning o‘zaro bog‘lanishi izohlandi. Python dasturlash tilida shart operatorlarini o‘qitish uchun namunaviy 45 daqiqalik texnologik xarita, darajalangan topshiriqlar va baholash mezonlari keltirildi. Natijalar nazariy-metodik xususiyatga ega bo‘lib, model amaliy tajriba bilan tekshirilishi lozim.

Аннотация

В статье предлагается модель образовательных технологий “5М”, включающая пять основных компонентов: Цель, Содержание, Метод, Среда и Мониторинг, предназначенная для проектирования учебных занятий по информатике. Модель разработана на основе подходов TPACK, DigCompEdu и ADDIE, раскрыта взаимосвязь её структурных компонентов. Представлены примерная технологическая карта 45-минутного учебного занятия по изучению условных операторов в языке программирования Python, разноуровневые задания и критерии оценивания. Полученные результаты носят теоретико-методический характер, в связи с чем предложенная модель требует дальнейшей проверки в ходе педагогического эксперимента.

Abstract

This article proposes the “5M” educational technology model for designing informatics lessons, consisting of five key components: Objective, Content, Method, Environment, and Monitoring. The model was developed based on the TPACK, DigCompEdu, and ADDIE frameworks, and the interrelationships among its structural components are explained. A sample 45-minute lesson plan for teaching conditional statements in the Python programming language, differentiated learning tasks, and assessment criteria are presented. The findings are theoretical and methodological in nature, indicating that the proposed model requires further validation through practical pedagogical experimentation.

Kalit so'zlar: informatika, ta’lim texnologiyalari, pedagogik model, 5M, TPACK, ADDIE, raqamli kompetensiya, formativ baholash

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O‘RQ-637-son. - https://lex.uz/docs/-5013007.
  2. Abduqodirov A.A., Hayitov A.G‘., Shodiyev R.R. Axborot texnologiyalari. - Toshkent: O‘qituvchi, 2003. - 152 b.
  3. Ahmedov A.B., Taylaqov N.I. Informatika. - Toshkent: O‘zbekiston, 2001. - 272 b.
  4. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. - Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2006. - 160 b.
  5. Fayziyeva M.R., Normatov S.A. Raqamli texnologiyalar va sun’iy intellekt. - Toshkent: DiMAL, 2023.
  6. Ishmuhamedov R., Abduqodirov A., Pardayev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. - Toshkent: Iste’dod, 2008. - 180 b.
  7. Mamarajabov M.E., Tursunov S.Q. Kompyuter grafikasi va web-dizayn. - Toshkent: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2013. - 376 b.
  8. Mamatova Z. Raqamli texnologiyalar asosida informatika o‘qitish metodikasini takomillashtirish (pedagogika oliy ta’lim muassasalari misolida). - Farg‘ona, 2024. - 133 b.
  9. Muxammadiyev J.O., Raxmonov Z.R. Matematika va informatika o‘qitish metodikasi. - Toshkent: Zebo Print, 2021. - 200 b.
  10. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. - Toshkent: Fan, 2006. - 262 b.
  11. Xolmatov T.X., Taylaqov N.I., Nazarov U.A. Informatika va hisoblash texnikasi. - Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2001. - 192 b.
  12. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. - Toshkent: O‘qituvchi, 2004. - 104 b.