9-tom, 1-son, b. 47–49, Nashr: 2026-09-08

IJTIMOIY TARMOQLARDA O‘ZINI BOSHQALAR BILAN SOLISHTIRISH VA O‘ZINI BAHOLASHNING PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI VA OQIBATLARI.

ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ И ПОСЛЕДСТВИЯ СОЦИАЛЬНОГО СРАВНЕНИЯ И САМООЦЕНКИ В СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЯХ

PSYCHOLOGICAL MECHANISMS AND CONSEQUENCES OF SOCIAL COMPARISON AND SELF-EVALUATION ON SOCIAL MEDIA

  • Ortig‘aliyeva Ibodatxon Fazliddinjon qizi — Farg‘ona davlat universiteti Psixologiya yo‘nalishi 2-bosqich talabasi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy raqamli jamiyatda ijtimoiy tarmoq platformalarining foydalanuvchilar o‘z-o‘zini baholashiga va psixologik farovonligiga ta'siri chuqur tahlil qilinadi. Maqola L. Festingerning Ijtimoiy taqqoslash nazariyasiga tayanib, Instagram, TikTok, Facebook kabi platformalarda yuqoriga va pastga qarab ijtimoiy taqqoslash mexanizmlarini, tanlangan onlayn kontentga ta'sir qilish natijasida kelib chiquvchi psixologik oqibatlarni sintez qiladi. Maqolada yosh, jins, shaxsiy xususiyatlar va raqamli savodxonlik kabi moderator omillar hamda virtual muhitda o‘z-o‘zini baholashni optimallashtirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar atroflicha yoritilgan.

Аннотация

В данной научной статье проводится углубленный анализ влияния социальных сетей на самооценку пользователей и их психологическое благополучие в условиях современного цифрового общества. Опираясь на теорию социального сравнения Л. Фестингера, исследование обобщает механизмы восходящего и нисходящего социального сравнения на таких платформах, как Instagram, TikTok и Facebook, а также психологические последствия, возникающие в результате воздействия избирательно представленного онлайн-контента. В статье также рассматриваются модераторные факторы, включая возраст, пол, личностные особенности и цифровую грамотность, а также предлагаются научно обоснованные практические рекомендации по оптимизации самооценки в виртуальной среде.

Abstract

This scientific article provides an in-depth analysis of the impact of social networking platforms on users’ self-evaluation and psychological well-being in contemporary digital society. Drawing upon L. Festinger’s Social Comparison Theory, the study synthesizes the mechanisms of upward and downward social comparison on platforms such as Instagram, TikTok, and Facebook, as well as the psychological consequences arising from exposure to selectively presented online content. The article also examines moderating factors, including age, gender, personality traits, and digital literacy, and offers evidence-based practical recommendations for optimizing self-evaluation in virtual environments.

Kalit so'zlar: ijtimoiy tarmoqlar, ijtimoiy taqqoslash nazariyasi, yuqoriga qarab taqqoslash, pastga qarab taqqoslash, o‘z-o‘zini baholash, o‘z-o‘zini qadrlash, psixologik farovonlik, raqamli savodxonlik

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Axmedova Z.J., Narzulloeva J.N.Ijtimoiy tarmoqlarning o‘smirlar psixik salomatligiga ta’siri va uning psixologik jihatlari // Academic Spectrum. – 2026. – № 4(1). – P. 33–37.
  2. Karimjanova Y.Ijtimoiy tarmoqlarning o‘smirlar o‘z-o‘zini baholashiga psixologik ta’siri // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. – 2026. – Vol. 4, No. 5.
  3. Nazarova O.A.,Abduxapizov S.A.Zamonaviy texnologiyalar asri: ijtimoiy tarmoqlarning psixikaga ta’siri va virtual qaramlikning oldini olish // Nazariy va amaliy fanlardagi ustuvor islohotlar va zamonaviy ta’limning innovatsion yo‘nalishlari. – 2025. – Vol. 2, No. 9. – P. 111–114.
  4. Botirova H. Kontent ijtimoiy tarmoqlarda o‘smirlar qadriyatlariga ta’siri // Yangi O‘zbekiston, yangi tadqiqotlar jurnali. – 2025. – Vol. 4, No. 5.
  5. Abdiazimov S. I., Allamurodov E. A., Zairov A. J., Nasriddinova Sh. M. The impact of excessive use of social media on mental health among youth in Uzbekistan // Open Academia: Journal of Scholarly Research. – 2025. – Vol. 3, No. 10. – P. 26–29.
  6. Azgarova N. (Muradova N.) Practical issues of influence of social networks on university choice among applicants in Uzbekistan // Green Economy and Development. – 2026. – Vol. 4, No. 5.
  7. Nazarova O., Abduxapizov S. Social media as a catalyst for deviant behavior among youth // Academic Research in Modern Science. – 2025. – Vol. 2, No. 8. – P. 1–6.
  8. Turopova U. Social-psychological foundations of the formation of social attitudes in virtual social networks // Advances in Science and Education. – 2026. – Vol. 2, No. 1. – P. 88–94.
  9. Kross E., Verduyn P., Demiralp E. et al. Facebook use predicts declines in subjective well-being in young adults // PLOS ONE. – 2013. – Vol. 8(8).
  10. Festinger L. A theory of social comparison processes // Human Relations. – 1954. – Vol. 7. – P. 117–140.