8-tom, 1-son, b. 83–86, Nashr: 2026-08-19

IJTIMOIY TARMOQ POSTLARI LEKSIKASIDA NEYROLINGVISTIK DASTURLASH STRATEGIYALARINING LINGVOPRAGMATIK TAHLILI

ЛИНГВОПРАГМАТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ СТРАТЕГИЙ НЕЙРОЛИНГВИСТИЧЕСКОГО ПРОГРАММИРОВАНИЯ В ЛЕКСИКЕ ПУБЛИКАЦИЙ СОЦИАЛЬНЫХ СЕТЕЙ

A LINGUOPRAGMATIC ANALYSIS OF NEURO-LINGUISTIC PROGRAMMING STRATEGIES IN THE LEXICON OF SOCIAL MEDIA POSTS

  • Komilova Shaydoxon Shuhrat qizi — Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi · ORCID: 0009-0003-3637-2914

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada ijtimoiy tarmoq postlari leksikasida qo‘llanilayotgan neyrolingvistik dasturlash (NLD) strategiyalari lingvopragmatik nuqtai nazardan tahlil qilingan. Zamonaviy raqamli kommunikatsiya sharoitida Facebook, Instagram, Telegram, TikTok kabi platformalarda yaratilayotgan matnlar an'anaviy yozma nutqdan farqli o‘laroq, auditoriya ongiga tezkor va yashirin ta’sir ko‘rsatishga yo‘naltirilgan maxsus lingvistik mexanizmlarni o‘zida mujassam etadi. Tadqiqotda ankoring, presuppozitsiya, imperativ konstruksiyalar va ijobiy baholovchi leksika kabi NLD elementlarining leksik-semantik xususiyatlari, shuningdek, ishontirish, motivatsion va manipulyativ strategiyalarning til vositalari orqali amalga oshish mexanizmlari real matn namunalari asosida yoritilgan. Telegram va Instagram platformalari misolida NLD birliklarining qo‘llanish chastotasi qiyoslangan. Tadqiqot natijalari ijtimoiy tarmoq matnlarining manipulyativ-persvaziv tabiatini ochib berish, shuningdek, mazkur sohada til madaniyati va iste’molchi ongini himoya qilish masalalariga nazariy asos yaratishga xizmat qiladi.

Аннотация

В данной статье с лингвопрагматической точки зрения анализируются стратегии нейролингвистического программирования (НЛП), используемые в лексике постов социальных сетей. В условиях современной цифровой коммуникации тексты, создаваемые на платформах Facebook, Instagram, Telegram, TikTok, в отличие от традиционной письменной речи, содержат особые лингвистические механизмы, направленные на быстрое и скрытое воздействие на сознание аудитории. В исследовании на основе реальных текстовых образцов рассмотрены лексико-семантические особенности таких элементов НЛП, как якорение, пресуппозиция, императивные конструкции и позитивно-оценочная лексика, а также механизмы реализации стратегий убеждения, мотивации и манипуляции посредством языковых средств. На примере платформ Telegram и Instagram сопоставлена частотность употребления единиц НЛП. Результаты исследования служат теоретической основой для раскрытия манипулятивно-персуазивной природы текстов социальных сетей, а также для защиты языковой культуры и сознания потребителей в данной сфере.

Abstract

This article provides a linguopragmatic analysis of neuro-linguistic programming (NLP) strategies employed in the lexicon of social media posts. In the context of contemporary digital communication, texts created on platforms such as Facebook, Instagram, Telegram, and TikTok differ from traditional written speech in that they incorporate specific linguistic mechanisms aimed at exerting rapid and covert influence on the audience’s consciousness. Drawing on authentic textual samples, the study examines the lexico-semantic properties of NLP elements such as anchoring, presupposition, imperative constructions, and positively connotated lexis, as well as the mechanisms through which persuasive, motivational, and manipulative strategies are realized through linguistic means. The frequency of NLP unit usage is compared across the Telegram and Instagram platforms. The findings contribute a theoretical basis for exposing the manipulative-persuasive nature of social media texts and for safeguarding linguistic culture and consumer awareness in this domain.

Kalit so'zlar: neyrolingvistik dasturlash, ijtimoiy tarmoq postlari, lingvopragmatika, presuppozitsiya, ankoring, manipulyativ strategiya, motivatsion strategiya, ishontirish funksiyasi, internet-diskurs, persvaziv matn

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Bandler R., Grinder J. The Structure of Magic: A Book About Language and Therapy. – Palo Alto : Science and Behavior Books, 1975. – 191 p.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi “Mamlakatimizda o‘zbek tilini yanada rivojlantirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-6084-sonli Farmoni [Elektron manba]. – URL: http://lex.uz/docs/505835 (murojaat qilingan sana: 10.08.2026).
  3. Cialdini R. Influence: The Psychology of Persuasion. – New York : Harper Business, 2006. – 336 p.
  4. Frege G., Dummett M. Til falsafasi. – London : Duckworth, 1973. – 338 b.
  5. Searle J. R. Speech Acts: An Essay in the Philosophy of Language. – Cambridge : Cambridge University Press, 1969. – 203 p.
  6. Jurayeva M. A. Reklama matnlari va ularning presuppozitsiyasi // Zamonaviy tilshunoslik yo‘nalishlari va neyropsixolingvistika muammolari. – Farg‘ona, 2024. – B. 225–229.
  7. Kilicheva M. R., O‘tkirova Sh. A. Pragmatika va reklama tili: umumiy ko‘rinish // Buxoro davlat universiteti ilmiy axboroti. – 2025. – № 6. – B. 102–108.
  8. Jakobson R. Linguistics and Poetics // Style in Language / ed. by T. Sebeok. – Cambridge, MA : MIT Press, 1960. – P. 350–377.
  9. Van Dijk T. A. Discourse and Manipulation // Discourse & Society. – 2006. – Vol. 17, № 2. – P. 359–383.
  10. Kahneman D. Thinking, Fast and Slow. – New York : Farrar, Straus and Giroux, 2011. – 499 p.
  11. Levinson S. C. Pragmatics. – Cambridge : Cambridge University Press, 1983. – 420 p.
  12. Tojiyev A., Novshadbekova D. Zamonaviy neyrolingvistikaning tilshunoslikdagi ahamiyati // International Conference on Learning and Teaching. – 2022. – № 6. – B. 53.