10-tom, 1-son, b. 406–409, Nashr: 2026-10-12
IJTIMOIY PEDAGOGIKANING FALSAFIY-METODOLOGIK ASOSLARI
ФИЛОСОФСКО-МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ СОЦИАЛЬНОЙ ПЕДАГОГИКИ
PHILOSOPHICAL AND METHODOLOGICAL FOUNDATIONS OF SOCIAL PEDAGOGY
- Pulatova Dilnoza Nematjonovna — Alfraganus universiteti, Falsafa mutaxassisligi bitiruvchisi
Annotatsiya
Maqolada ijtimoiy pedagogikaning falsafiy-metodologik asoslari tahlil qilinadi. Shaxs va jamiyat munosabati, sotsializatsiya, qadriyat va erkinlik tushunchalari ijtimoiy tarbiya nazariyasining falsafiy poydevori sifatida ko’rib chiqiladi. Antik va Sharq mutafakkirlari, nemis klassik falsafasi, pragmatizm hamda tanqidiy pedagogika merosi qiyosiy tahlil qilinib, ijtimoiy pedagogikaning to’rt metodologik tamoyili asoslanadi: antropologik, aksiologik, dialogik va kontekstual tamoyillar. Ularning O’zbekistondagi ijtimoiy-pedagogik amaliyotda, xususan mahalla va oila bilan ishlashda qo’llanish imkoniyatlari ochib beriladi.
Аннотация
В статье анализируются философско-методологические основы социальной педагогики. Отношения личности и общества, социализация, ценности и свобода рассматриваются как философский фундамент теории социального воспитания. На основе сравнительного анализа наследия античных и восточных мыслителей, немецкой классической философии, прагматизма и критической педагогики обосновываются четыре методологических принципа социальной педагогики: антропологический, аксиологический, диалогический и контекстуальный. Раскрываются возможности их применения в социально-педагогической практике Узбекистана, в частности в работе с махаллей и семьёй.
Abstract
The article analyzes the philosophical and methodological foundations of social pedagogy. The relationship between the individual and society, socialization, values and freedom are examined as the philosophical basis of the theory of social upbringing. Drawing on a comparative analysis of ancient and Eastern thinkers, German classical philosophy, pragmatism and critical pedagogy, four methodological principles of social pedagogy are substantiated: anthropological, axiological, dialogical and contextual. Their applicability to social-pedagogical practice in Uzbekistan, particularly in work with the mahalla and the family, is shown.
Kalit so'zlar: ijtimoiy pedagogika, tarbiya falsafasi, sotsializatsiya, metodologiya, qadriyat, shaxs va jamiyat, dialogik yondashuv, mahalla
Foydalanilgan adabiyotlar
- O’zbekiston Respublikasining “Ta’lim to’g’risida”gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O’RQ-637-son // lex.uz.
- Платон. Государство // Собрание сочинений в 4 т. Т. 3. – М.: Мысль, 1994.
- Abu Nasr Forobiy. Fozil odamlar shahri. – Toshkent: A. Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 1993.
- Kant I. Über Pädagogik / hrsg. von F.T. Rink. – Königsberg: Nicolovius, 1803.
- Natorp P. Sozialpädagogik: Theorie der Willenserziehung auf der Grundlage der Gemeinschaft. – Stuttgart: Frommann, 1899.
- Durkheim É. Éducation et sociologie. – Paris: Alcan, 1922.
- Dewey J. Democracy and Education: An Introduction to the Philosophy of Education. – New York: Macmillan, 1916.
- Бубер М. Я и Ты. – М.: Высшая школа, 1993.
- Freire P. Pedagogy of the Oppressed. – New York: Herder and Herder, 1970.
- Berger P.L., Luckmann T. The Social Construction of Reality. – New York: Doubleday, 1966.
- Gandhi M.K. Basic Education. – Ahmedabad: Navajivan Publishing House, 1951.
- Alisher Navoiy. Mahbub ul-qulub // Mukammal asarlar to’plami. 20 jildlik. 14-jild. – Toshkent: Fan, 1998.
- Habermas J. Theorie des kommunikativen Handelns. Bd. 1–2. – Frankfurt am Main: Suhrkamp, 1981.