11-tom, 1-son, b. 292–298, Nashr: 2026-11-11

ICHKI ISHLAR ORGANLARI XODIMLARIDA XIZMAT TURI VA STAJIGA BOG‘LIQ PSIXOLOGIK XAVFNI BAHOLASH PROTOKOLI

ПРОТОКОЛ ОЦЕНКИ ПСИХОЛОГИЧЕСКОГО РИСКА У СОТРУДНИКОВ ОРГАНОВ ВНУТРЕННИХ ДЕЛ В ЗАВИСИМОСТИ ОТ ВИДА И СТАЖА СЛУЖБЫ

A PROTOCOL FOR ASSESSING SERVICE-TYPE AND LENGTH-OF-SERVICE PSYCHOLOGICAL RISK IN INTERNAL AFFAIRS OFFICERS

  • Polvanov Rasulbek Baxtiyarovich — tibbiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), O‘zbekiston Respublikasi Harbiy xavfsizlik va mudofaa universiteti Harbiy tibbiyot instituti mustaqil izlanuvchisi · ORCID: https://orcid.org/0009-0005-5204-8043
  • Muxamedaliyeva Nigora Musurmanovna — tibbiyot fanlari doktori, O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Tibbiyot boshqarmasi boshlig‘ining o‘rinbosari

DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.1d4fe746

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ichki ishlar organlari (IIO) xodimlarining ruhiy salomatligi kasbiy ishonchlilik va jamoat xavfsizligining tibbiy-ijtimoiy sharti hisoblanadi, biroq milliy amaliyotda psixologik xavf xizmat turi va staj kesimida tizimli baholanmagan, harbiy-tibbiy komissiya (HTK) doirasidagi baholash esa bir martalik suhbat bilan cheklanadi. Maqsad - IIO xodimlarida xizmat turi va stajiga bog‘liq psixologik xavfni baholashning ilmiy asoslangan tadqiqot protokolini ishlab chiqish va metodologik jihatdan asoslash. Metodlar. Xalqaro dalillar bazasining tanqidiy tahlili asosida stratifikatsiyalangan kogort dizayni tuzildi: safdan tashqari xizmat (n=180), safdagi xizmat (n=120), IIV psixologlari referent guruhi (n=60) va 30 nafar mutaxassisdan iborat koordinatsiya jamoasi; staj bo‘yicha uchta kogorta; T0-T4 chorak-davriy o‘lchovlar. Statistik quvvat oldindan hisoblandi. Natijalar. Psixologik xavfning besh komponentli operatsional modeli, metodikalar majmuasi, beshta tekshiriladigan gipoteza, chalkashtiruvchi omillarni nazorat qilish sxemasi va differensial psixoprofilaktik marshrutlash matritsasi ishlab chiqildi. Dizayn guruhlararo o‘rtacha kichik farqlarni (Cohen h=0,33) aniqlash quvvatiga ega. Xulosa. Protokol IIO xodimlarida psixologik xavfni yagona ball emas, balki xizmat turi va stajga xos tuzilma sifatida baholash imkonini beradi.

Аннотация

Психическое здоровье сотрудников органов внутренних дел (ОВД) является медико-социальным условием профессиональной надёжности, однако в национальной практике психологический риск не оценивался системно с учётом вида и стажа службы, а оценка в рамках военно-врачебной комиссии (ВВК) ограничивается однократной беседой. Цель - разработать и методологически обосновать протокол исследования психологического риска у сотрудников ОВД с учётом вида и стажа службы. Методы. На основе критического анализа международной доказательной базы построен стратифицированный когортный дизайн: нестроевая служба (n=180), строевая служба (n=120), референтная группа психологов МВД (n=60) и координационная группа из 30 специалистов; три когорты по стажу; ежеквартальные измерения T0-T4. Статистическая мощность рассчитана заранее, гипотезы и план анализа зарегистрированы до получения данных. Результаты. Разработаны пятикомпонентная операциональная модель психологического риска, комплекс методик, пять проверяемых гипотез, схема контроля смешивающих факторов и матрица дифференцированной психопрофилактической маршрутизации. Дизайн обладает мощностью для выявления малых и средних межгрупповых различий (h Коэна=0,33). Выводы. Протокол позволяет оценивать психологический риск не как единый балл, а как структуру, специфичную для вида и стажа службы.

Abstract

Mental health of internal affairs officers is a medical and social prerequisite of professional reliability, yet national practice lacks a systematic assessment of psychological risk by type and length of service, and evaluation within the military medical board (MMB) is limited to a single interview. Objective - to develop and methodologically justify a research protocol for assessing psychological risk in internal affairs officers by service type and length of service. Methods. Based on a critical review of international evidence, a stratified cohort design was constructed: non-line service (n=180), line service (n=120), a reference group of ministry psychologists (n=60) and a 30-member coordination team; three length-of-service cohorts; quarterly measurements T0-T4. Statistical power was calculated in advance. Results. A five-component operational model of psychological risk, an instrument battery, five testable hypotheses, a confounder-control scheme and a differentiated psychoprophylactic routing matrix were developed. The design is powered to detect small-to-moderate between-group differences (Cohen’s h=0.33). Conclusions. The protocol enables psychological risk to be assessed as a structure specific to service type and length of service rather than as a single score.

Kalit so'zlar: ichki ishlar organlari, psixologik xavf, tadqiqot protokoli, harbiy-tibbiy komissiya, safdagi xizmat, kasbiy kuyish, xizmat staji, psixoprofilaktika, suitsidal xavf

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2017). Ichki ishlar organlarida tibbiy ko‘rikdan o‘tkazishni tashkil etish va harbiy-vrachlik ekspertizasini o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida: 2017-yil 26-sentabrdagi 764-son qaror. URL: https://lex.uz/docs/3360805
  2. Syed, S., Ashwick, R., Schlosser, M., et al. (2020). Global prevalence and risk factors for mental health problems in police personnel: a systematic review and meta-analysis. Occupational and Environmental Medicine, 77(11), 737-747. https://doi.org/10.1136/oemed-2020-106498
  3. Purba, A., & Demou, E. (2019). The relationship between organisational stressors and mental wellbeing within police officers: a systematic review. BMC Public Health, 19(1), 1286. https://doi.org/10.1186/s12889-019-7609-0
  4. Garbarino, S., Guglielmi, O., Puntoni, M., et al. (2019). Sleep quality among police officers: Implications and insights from a systematic review and meta-analysis of the literature. International Journal of Environmental Research and Public Health, 16(5), 885. https://doi.org/10.3390/ijerph16050885
  5. Haugen, P. T., McCrillis, A. M., Smid, G. E., et al. (2017). Mental health stigma and barriers to mental health care for first responders: A systematic review and meta-analysis. Journal of Psychiatric Research, 94, 218-229. https://doi.org/10.1016/j.jpsychires.2017.08.001
  6. Muxamedalieva, N. M. (2020). Metodologiya oxrani zdorovya sotrudnikov organov vnutrennix del [Методология охраны здоровья сотрудников органов внутренних дел]. Vestnik Tashkentskoy meditsinskoy akademii, (5), 205-206.
  7. Ugwu, L. E., & Idemudia, E. S. (2025). Burnout and post-traumatic stress disorders in police officers: Systematic review and meta-analysis. Journal of Police and Criminal Psychology, 40(3), 645-658. https://doi.org/10.1007/s11896-024-09713-7
  8. Koutsimani, P., Montgomery, A., & Georganta, K. (2019). The relationship between burnout, depression, and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 10, 284. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2019.00284
  9. Pigeon, W. R., Pinquart, M., & Conner, K. (2012). Meta-analysis of sleep disturbance and suicidal thoughts and behaviors. The Journal of Clinical Psychiatry, 73(9), e1160-e1167. https://doi.org/10.4088/JCP.11r07586
  10. Franklin, J. C., Ribeiro, J. D., Fox, K. R., et al. (2017). Risk factors for suicidal thoughts and behaviors: A meta-analysis of 50 years of research. Psychological Bulletin, 143(2), 187-232. https://doi.org/10.1037/bul0000084