7-tom, 2-son, b. 47–50, Nashr: 2026-08-11

DIALEKT, JARGON VA SLENG BIRLIKLARINI TARJIMA QILISH MUAMMOLARI

ПРОБЛЕМЫ ПЕРЕВОДА ДИАЛЕКТНЫХ, ЖАРГОННЫХ И СЛЕНГОВЫХ ЕДИНИЦ

PROBLEMS IN THE TRANSLATION OF DIALECT, JARGON, AND SLANG UNITS

  • Mamanazarova Madina — Teacher of the Khamrakulov Specialized School,

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Sheva, jargon va sleng birliklarini tarjima qilish zamonaviy tarjimashunoslikning eng murakkab vazifalaridan birini tashkil etadi. Til va madaniyat bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan bu birliklar o‘zida ma’no, o‘ziga xoslik va ijtimoiy kontekst qatlamlarini mujassam etgani bois, tillararo to‘g‘ridan-to‘g‘ri muqobillikka erishishni qiyinlashtiradi. Mazkur maqolada tarjimonlar bunday birliklarni ingliz tilidan boshqa tillarga o‘girishda duch keladigan asosiy qiyinchiliklar, xususan, semantik yo‘qotish, madaniy nomutanosiblik va pragmatik nomuvofiqlik masalalari tahlil qilinadi. Tadqiqotda korpus tahlili, xatoliklar tahlili hamda ekspertlar bilan suhbatlar natijalariga tayanib, tarjimonlar uchun qaror qabul qilishning bosqichli tizimi taklif etiladi. Natijalar shuni ko‘rsatadiki, madaniy moslashtirish va funksional ekvivalentlik yondashuvlari so‘zma-so‘z yoki morfema-morfema tarjima usullariga qaraganda yuqori darajadagi adekvatlikni ta’minlaydi.

Аннотация

Перевод диалектных, жаргонных и сленговых единиц представляет собой одну из самых сложных проблем в современном переводоведении. Эти лингвистически и культурно встроенные единицы несут в себе слои значения, идентичности и социального контекста, которые сопротивляются прямой эквивалентности между языками. В данной статье рассматриваются основные трудности, с которыми сталкиваются переводчики при переводе таких единиц с английского на другие языки, с акцентом на семантическую потерю, культурную неэквивалентность и прагматическое несоответствие. Основываясь на анализе корпуса, исследовании ошибок и экспертных интервью, исследование предлагает многоуровневую систему принятия решений переводчиками. Результаты показывают, что культурная адаптация и функциональная эквивалентность дают более высокие показатели адекватности, чем буквальный или морфемный подходы.

Abstract

The translation of dialect, jargon, and slang units represents one of the most intricate challenges in contemporary translation studies. These linguistically and culturally embedded units carry layers of meaning, identity, and social context that resist straightforward equivalence across languages. This article examines the primary difficulties translators encounter when rendering such units from English into other languages, focusing on semantic loss, cultural non-equivalence, and pragmatic mismatch. Drawing on corpus analysis, error studies, and expert interviews, the study proposes a tiered framework for translator decision-making. Findings indicate that cultural adaptation and functional equivalence yield higher adequacy scores than literal or morpheme-by-morpheme approaches.

Kalit so'zlar: sheva, tarjima, jargon, sleng, ekvivalentlik, pragmatika, ma’no, mahalliylashtirish, sotsiolingvistika

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Sapir E. Language: An Introduction to the Study of Speech / E. Sapir. – New York : Harcourt, Brace and Company, 1921.
  2. Council of Europe. European Charter for Regional or Minority Languages / Council of Europe. – Strasbourg : Council of Europe Publishing, 1992.
  3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Milliy ta’lim tizimini rivojlantirish to‘g‘risida”gi PQ-4958-son qarori. – Toshkent : O‘zbekiston Respublikasi rasmiy nashri, 2021.
  4. Saidov A. Dialektal so‘zlarni tarjima qilish muammolari / A. Saidov. – Toshkent : Fan, 2015.
  5. Yusupova D. Medical jargon translation from English into Uzbek: Terminological gaps and strategies / D. Yusupova // O‘zbek tili va adabiyoti. – 2019. – Vol. 3. – P. 45–58.
  6. Toshmatov B. Kino tarjimasida argo va jargon birliklari / B. Toshmatov // Filologiya fanlari. – 2020. – Vol. 1. – B. 88–99.
  7. Nazarov S. Legal jargon in international treaty translation: English-Uzbek problems and solutions / S. Nazarov // Huquqshunoslik. – 2021. – Vol. 4. – B. 67–79.
  8. Nida E. A. The Theory and Practice of Translation / E. A. Nida. – Leiden : Brill, 1969.
  9. Newmark P. A Textbook of Translation / P. Newmark. – New York : Prentice Hall, 1988.
  10. Venuti L. The Translator's Invisibility: A History of Translation / L. Venuti. – 2nd ed. – London : Routledge, 2008.