11-tom, 1-son, b. 185–189, Nashr: 2026-11-05
BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARINING KASBIY FAOLIYATIDA PSIXOLOGIK QO‘LLAB-QUVVATLASH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISHNING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK MEXANIZMLARI
СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ МЕХАНИЗМЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ СИСТЕМЫ ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ ПОДДЕРЖКИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ
SOCIO-PSYCHOLOGICAL MECHANISMS FOR IMPROVING PSYCHOLOGICAL SUPPORT SYSTEMS IN PRIMARY SCHOOL TEACHERS’ PROFESSIONAL ACTIVITIES
- Usmonova Dilnoza Bahodir qizi — Navoiy davlat universiteti Pedagogika kafedrasi Psixologiya fanlari bo’yicha falsafa doktori PhD
DOI: 10.67780/buxoro-xalqaro-universiteti-ilmiy-axborotnomasi.2026.b4d13396
Annotatsiya
Mazkur maqolada boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining kasbiy faoliyatida psixologik qo‘llab-quvvatlash tizimini takomillashtirishning ijtimoiy-psixologik jihatlari yoritilgan. O‘qituvchilik kasbining hissiy va intellektual xususiyatlari, pedagogik faoliyat jarayonida yuzaga keladigan psixologik zo‘riqishlar, kasbiy charchashning oldini olish hamda pedagogning ruhiy barqarorligini ta’minlash masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, ta’lim muassasasida sog‘lom psixologik muhitni shakllantirish, pedagoglar o‘rtasidagi o‘zaro hamkorlikni kuchaytirish, individual psixologik maslahat va kasbiy rivojlanishga yo‘naltirilgan qo‘llab-quvvatlash mexanizmlarining ahamiyati asoslangan. Tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining psixologik farovonligini oshirishga xizmat qiluvchi amaliy yondashuvlar hamda ularni ta’lim jarayoniga tatbiq etish imkoniyatlariga e’tibor qaratilgan.
Аннотация
В статье рассматриваются социально-психологические аспекты совершенствования системы психологической поддержки профессиональной деятельности учителей начальных классов. Анализируются эмоциональные и интеллектуальные особенности педагогического труда, психологические нагрузки, возникающие в процессе профессиональной деятельности, вопросы профилактики профессионального выгорания и обеспечения психологической устойчивости педагогов. Особое внимание уделяется формированию благоприятного психологического климата в образовательной организации, развитию межличностного взаимодействия между педагогами, индивидуальному психологическому консультированию и механизмам поддержки профессионального развития. Также рассматриваются практические подходы, направленные на повышение психологического благополучия учителей начальных классов и возможности их применения в образовательном процессе.
Abstract
This article explores the socio-psychological aspects of improving psychological support systems in the professional activities of primary school teachers. It examines the emotional and intellectual characteristics of teaching, psychological pressures arising in everyday professional practice, the prevention of occupational burnout, and the development of teachers’ psychological resilience. Particular attention is paid to creating a positive psychological climate within educational institutions, strengthening interpersonal cooperation among teachers, providing individual psychological counselling, and implementing support mechanisms aimed at professional development. The article also considers practical approaches to enhancing the psychological well-being of primary school teachers and examines opportunities for integrating these approaches into the educational process. The study emphasizes the importance of comprehensive psychological support in maintaining teachers’ professional motivation, emotional stability, and effectiveness.
Kalit so'zlar: boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi, psixologik qo‘llab-quvvatlash, kasbiy faoliyat, ijtimoiy-psixologik mexanizmlar, psixologik farovonlik, kasbiy stress, hissiy barqarorlik, pedagogik muhit, kasbiy charchash, psixologik maslahat
Foydalanilgan adabiyotlar
- O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 5-noyabrdagi O‘RQ-989-son **“Aholiga psixologik yordam ko‘rsatish to‘g‘risida”**gi Qonuni. – https://lex.uz/mact/-7196808
- O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 12-iyuldagi 577-son “O‘quvchilarni psixologik-pedagogik qo‘llab-quvvatlash ishlarini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”**gi qarori. – https://lex.uz/uz/acts/-4417140
- O‘zbekiston Respublikasining 2024-yil 1-fevraldagi O‘RQ-901-son **“Pedagogning maqomi to‘g‘risida”**gi Qonuni. – https://lex.uz/acts/-6786401
- A Systematic Review of the Factors That Influence Teachers’ Occupational Wellbeing // International Journal of Environmental Research and Public Health. – 2023. – Vol. 20, No. 12. – Article 6070. – DOI: 10.3390/ijerph20126070.
- Ozturk M., Wigelsworth M., Squires G. A systematic review of primary school teachers' wellbeing: room for a holistic approach // Frontiers in Psychology. – 2024. – Vol. 15. – Article 1358424. – DOI: 10.3389/fpsyg.2024.1358424.
- Beames J. R., Spanos S., Roberts A., McGillivray L., Li S., Newby J. M., O'Dea B., Werner-Seidler A. Intervention Programs Targeting the Mental Health, Professional Burnout, and/or Wellbeing of School Teachers: Systematic Review and Meta-Analyses // Educational Psychology Review. – 2023. – Vol. 35. – No. 1. – Article 26. – DOI: 10.1007/s10648-023-09720-w.
- Выготский Л. С. Педагогическая психология. – Москва: Педагогика-Пресс, 1991.
- Леонтьев А. Н. Деятельность. Сознание. Личность. – Москва: Политиздат, 1975.