9-tom, 2-son, b. 306–309, Nashr: 2026-09-23
BO‘LAJAK PEDAGOGLARDA STRESSGA BARQARORLIKNI OSHIRISHNING AMALIY SAMARADORLIGI
ПРАКТИЧЕСКАЯ ЭФФЕКТИВНОСТЬ ПОВЫШЕНИЯ СТРЕССОУСТОЙЧИВОСТИ У БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ
PRACTICAL EFFECTIVENESS OF ENHANCING STRESS RESILIENCE AMONG FUTURE TEACHERS
- Olimova Firuza Aslonovna — Psixologiya fanlari bo`yicha falsafa doktori (PhD), Buxoro davlat texnika universiteti v.v.b dotsenti · ORCID: 0009-0003-3538-4948
Annotatsiya
Ushbu maqolada bo‘lajak pedagoglarda stressga barqarorlikni oshirishning amaliy samaradorligi masalalari tahlil qilingan. Tadqiqot davomida pedagogika yo‘nalishi talabalari orasida stressga chidamlilik darajasini rivojlantirishga qaratilgan psixologik-trening dasturlarining natijadorligi o‘rganildi. Stressga barqarorlikni shakllantirishning nazariy asoslari, uning kasbiy faoliyatdagi ahamiyati hamda amaliy mashg‘ulotlar orqali stressni boshqarish ko‘nikmalarini rivojlantirish imkoniyatlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari bo‘lajak pedagoglarda emotsional barqarorlik, o‘zini boshqarish va kasbiy moslashuv darajasining oshganligini ko‘rsatdi. Olingan natijalar pedagog kadrlarni tayyorlash jarayonida stressga barqarorlikni rivojlantirish bo‘yicha maxsus dasturlarni joriy etish zarurligini tasdiqlaydi.
Аннотация
В данной статье проанализированы вопросы практической эффективности повышения стрессоустойчивости у будущих педагогов. В ходе исследования была изучена результативность психолого-тренинговых программ, направленных на развитие уровня стрессоустойчивости среди студентов педагогических направлений подготовки. Освещены теоретические основы формирования стрессоустойчивости, её значение в профессиональной деятельности, а также возможности развития навыков управления стрессом посредством практических занятий. Результаты исследования показали повышение уровня эмоциональной устойчивости, саморегуляции и профессиональной адаптации у будущих педагогов. Полученные данные подтверждают необходимость внедрения специальных программ по развитию стрессоустойчивости в процесс подготовки педагогических кадров.
Abstract
This article analyzes the practical effectiveness of enhancing stress resilience among future teachers. The study examined the effectiveness of psychological training programs aimed at developing stress tolerance among students majoring in pedagogy. The theoretical foundations of stress resilience formation, its significance in professional activity, and the opportunities for developing stress management skills through practical training sessions are discussed. The research findings demonstrated an increase in emotional stability, self-regulation, and professional adaptability among future teachers. The obtained results confirm the necessity of implementing specialized programs for developing stress resilience in the process of teacher training.
Kalit so'zlar: stress, stressga barqarorlik, bo‘lajak pedagoglar, emotsional barqarorlik, psixologik trening, stressni boshqarish, kasbiy moslashuv, psixologik tayyorgarlik, pedagogik faoliyat, psixologik salomatlik
Foydalanilgan adabiyotlar
- Karimova V.M. Psixologiya. – Toshkent: O‘qituvchi, 2019. – 312 b.
- G‘oziyev E.G‘. Umumiy psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2018. – 456 b.
- Nishonova Z.T., Alimuhamedov A.A. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU nashriyoti, 2020. – 284 b.
- Lazarus R.S., Folkman S. Stress, Appraisal, and Coping. – New York: Springer Publishing Company, 1984. – 445 p.
- Selye H. The Stress of Life. – New York: McGraw-Hill, 1976. – 515 p.
- Bandura A. Self-Efficacy: The Exercise of Control. – New York: W.H. Freeman and Company, 1997. – 604 p.
- Kyriacou C. Teacher Stress: Directions for Future Research // Educational Review. – 2001. – Vol. 53, No. 1. – P. 27–35.
- Jennings P.A., Greenberg M.T. The Prosocial Classroom: Teacher Social and Emotional Competence in Relation to Student and Classroom Outcomes // Review of Educational Research. – 2009. – Vol. 79, No. 1. – P. 491–525.
- Madiyev T., Xasanov Sh. Bo‘lajak pedagoglarning kasbiy kompetentligini rivojlantirishning psixologik omillari // Xalq ta’limi. – 2022. – №4. – B. 45–51.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. O‘zbekiston Respublikasida ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi. – Toshkent, 2019.
- Shoumarov G‘.B. Oila psixologiyasi va psixologik xizmat. – Toshkent: Sharq, 2017. – 368 b.
- Zimbardo P.G., Johnson R.L., McCann V. Psychology: Core Concepts. – Boston: Pearson Education, 2018. – 720 p.