2-tom, 2-son, b. 7–11, Nashr: 2026-10-18
BO'LAJAK O'QITUVCHILAR KASBIY KOMPETENTLIGINING TARKIBIY TUZILMASI VA UNI INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLARI
СТРУКТУРНЫЕ КОМПОНЕНТЫ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ И ТЕОРЕТИКО-МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЕ ОСНОВЫ ЕЁ РАЗВИТИЯ НА ОСНОВЕ ИННОВАЦИОННЫХ ТЕХНОЛОГИЙ
THE STRUCTURAL COMPONENTS OF FUTURE TEACHERS’ PROFESSIONAL COMPETENCE AND THEORETICAL AND METHODOLOGICAL FOUNDATIONS FOR ITS DEVELOPMENT THROUGH INNOVATIVE TECHNOLOGIES
- Rustamov Akobir Anvar o'g'li — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil tadqiqotchisi · ORCID: 0009-0003-3253-2925
Annotatsiya
Maqolada bo'lajak o'qituvchi kasbiy kompetentligining tarkibiy tuzilmasi masalasi bilim va amaliy harakat o'rtasidagi uzilish muammosi orqali qayta ko'rib chiqiladi. Mahalliy va xorijiy kompetentlik nazariyalari, TPACK konsepsiyasi hamda refleksiv amaliyot g'oyalari qiyosiy tahlil qilinadi. Muallif kompetentlikni yadro, operatsion va refleksiv qatlamlardan iborat qatlamli-integrativ model sifatida talqin qiladi, innovatsion texnologiyalarni esa barcha qatlamlarni kesib o'tuvchi alohida o'lchov sifatida ko'rsatadi. Modelga tayanuvchi metodologik yondashuvlar va tamoyillar tizimi taklif etiladi.
Аннотация
В статье проблема структуры профессиональной компетентности будущего учителя рассматривается через противоречие между знаниями выпускника и его реальными профессиональными действиями. Проведён сравнительный анализ отечественных и зарубежных концепций компетентности, модели TPACK и идей рефлексивной практики. Автор предлагает слоисто-интегративную модель, включающую ядерный, операциональный и рефлексивный слои, где инновационные технологии выступают сквозным измерением. Обоснована система методологических подходов и принципов развития компетентности.
Abstract
The article revisits the structure of pre-service teachers' professional competence through the gap between graduates' knowledge and their actual professional action. Competence theories developed in post-Soviet and Western pedagogy, the TPACK framework and the idea of reflective practice are compared. The author proposes a layered-integrative model comprising a core, an operational and a reflective layer, in which innovative technologies function as a cross-cutting dimension rather than a separate component. A system of methodological approaches and principles for developing competence is substantiated.
Kalit so'zlar: kasbiy kompetentlik, bo'lajak o'qituvchi, tarkibiy tuzilma, qatlamli-integrativ model, innovatsion texnologiyalar, refleksiya, TPACK
Foydalanilgan adabiyotlar
- O'zbekiston Respublikasining "Ta'lim to'g'risida"gi Qonuni. 2020-yil 23-sentabr, O'RQ-637-son.
- O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "O'zbekiston Respublikasi oliy ta'lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to'g'risida"gi PF-5847-son Farmoni. 2019-yil 8-oktabr.
- Зимняя И.А. Ключевые компетенции – новая парадигма результата образования // Высшее образование сегодня. – 2003. – № 5.
- Хуторской А.В. Ключевые компетенции как компонент личностно-ориентированной парадигмы образования // Народное образование. – 2003. – № 2.
- Маркова А.К. Психология профессионализма. – М.: Знание, 1996.
- Сластенин В.А., Исаев И.Ф., Шиянов Е.Н. Педагогика: учеб. пособие. – М.: Академия, 2002.
- Shulman L.S. Those who understand: Knowledge growth in teaching // Educational Researcher. – 1986. – Vol. 15, No. 2. – P. 4–14.
- Mishra P., Koehler M.J. Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge // Teachers College Record. – 2006. – Vol. 108, No. 6. – P. 1017–1054.
- Schön D.A. The reflective practitioner: How professionals think in action. – New York: Basic Books, 1983.
- Mezirow J. Transformative dimensions of adult learning. – San Francisco: Jossey-Bass, 1991.
- Muslimov N.A. Kasb ta'limi o'qituvchisini kasbiy shakllantirish. – Toshkent, 2004.
- Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. – М.: Педагогика, 1989.
- Hattie J. Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. – London; New York: Routledge, 2009.
- Tolipov O'.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. – Toshkent, 2006.