2-tom, 1-son, b. 136–139, Nashr: 2026-10-20

BO‘LAJAK MUSIQA O‘QITUVCHILARINING MUSIQIY-MADANIY KOMPETENSIYASINI RIVOJLANTIRISHNING METODIK MODELI, MAZMUNI VA VOSITALARI

МЕТОДИЧЕСКАЯ МОДЕЛЬ, СОДЕРЖАНИЕ И СРЕДСТВА РАЗВИТИЯ МУЗЫКАЛЬНО-КУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ МУЗЫКИ

METHODOLOGICAL MODEL, CONTENT AND MEANS OF DEVELOPING THE MUSICAL-CULTURAL COMPETENCE OF FUTURE MUSIC TEACHERS

  • Sharobiddinova Shaxrizoda Dilshodjon qizi — Farg‘ona davlat universiteti pedagogika psixologiya va san’atshunoslik fakulteti musiqiy ta’lim va sah’at yo‘nalishi II-kurs magistiri

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada bo‘lajak musiqa o‘qituvchilarining musiqiy-madaniy kompetensiyasini rivojlantirishning nazariy-metodologik va pedagogik-metodik asoslari tadqiq etiladi. Musiqiy-madaniy kompetensiya bo‘lajak mutaxassisning musiqa san’ati haqidagi nazariy bilimlari, ijrochilik ko‘nikmalari, musiqiy-estetik idroki, milliy va umuminsoniy madaniy qadriyatlarga munosabati, pedagogik faoliyatni tashkil etish qobiliyati hamda kasbiy-refleksiv tayyorgarligini o‘zida mujassamlashtiruvchi integrativ sifat sifatida talqin qilinadi. Tadqiqotda kompetensiyaning motivatsion-qadriyatli, kognitiv, amaliy-ijrochilik, kommunikativ-ijodiy va refleksiv komponentlardan tashkil topgan metodik modeli taklif etiladi. Modelning mazmuni musiqa nazariyasi, musiqa tarixi, vokal, cholg‘u ijrochiligi, xalq musiqa ijodiyoti, pedagogika, estetika va madaniyatshunoslik fanlari integratsiyasi asosida yoritiladi. Shuningdek, modelni amalga oshirishda interfaol metodlar, muammoli ta’lim, loyiha metodi, ijodiy topshiriqlar, ansambl faoliyati, mahorat darslari, raqamli ta’lim vositalari va refleksiv texnologiyalarning pedagogik imkoniyatlari asoslanadi.

Аннотация

В статье исследуются теоретико-методологические и педагогико-методические основы развития музыкально-культурной компетентности будущих учителей музыки. Музыкально-культурная компетентность рассматривается как интегративное качество личности будущего специалиста, включающее теоретические знания в области музыкального искусства, исполнительские умения, музыкально-эстетическое восприятие, отношение к национальным и общечеловеческим культурным ценностям, способность организовывать педагогическую деятельность и профессиональную рефлексию. Предлагается методическая модель развития данной компетентности, состоящая из мотивационно-ценностного, когнитивного, практико-исполнительского, коммуникативно-творческого и рефлексивного компонентов. Содержание модели раскрывается на основе интеграции теории музыки, истории музыки, вокала, инструментального исполнительства, народного музыкального творчества, педагогики, эстетики и культурологии. Обосновываются педагогические возможности интерактивных методов, проблемного обучения, проектной деятельности, творческих заданий, ансамблевого взаимодействия, мастер-классов, цифровых образовательных средств и рефлексивных технологий.

Abstract

This article examines the theoretical, methodological, pedagogical, and instructional foundations for developing the musical-cultural competence of future music teachers. Musical-cultural competence is interpreted as an integrative professional quality that encompasses theoretical knowledge of music, performance skills, musical and aesthetic perception, attitudes toward national and universal cultural values, the ability to organize educational activities, and professional reflection. A methodological model for developing this competence is proposed, consisting of motivational-value, cognitive, practical-performance, communicative-creative, and reflective components. The content of the model is developed through the integration of music theory, music history, vocal studies, instrumental performance, folk music creativity, pedagogy, aesthetics, and cultural studies. Particular attention is given to the pedagogical potential of interactive methods, problem-based learning, project-based activities, creative tasks, ensemble interaction, master classes, digital educational tools, and reflective technologies.

Kalit so'zlar: bo‘lajak musiqa o‘qituvchisi, musiqiy-madaniy kompetensiya, kasbiy kompetensiya, kompetensiyaviy yondashuv, metodik model, musiqiy ta’lim, estetik idrok, madaniy qadriyatlar, ijrochilik, ijodkorlik, refleksiya, integratsiya

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. O‘zbekiston Respublikasi. Ta’lim to‘g‘risidagi Qonun. O‘RQ-637-son. – Toshkent, 2020.
  2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining O‘zbekiston Respublikasida milliy madaniyatni yanada rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risidagi qarori. – Toshkent, 2018.
  3. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2006.
  4. Ishmuhamedov R., Abduqodirov A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: Iste’dod, 2008.
  5. Hasanboyev J., To‘raqulov X., Haydarov M., Hasanboyeva O. Pedagogika. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2011.
  6. Sher A. Estetika (Nafosat falsafasi). – Toshkent: O‘zbekiston, 2015. – 198 b.
  7. Rajabov I. Maqomlar masalasiga doir. – Toshkent: Fan, 1963.
  8. Matyoqubov O. Maqomot. – Toshkent: Musiqa, 2004.
  9. Кабалевский Д.Б. Как рассказывать детям о музыке? – Москва: Просвещение, 1989.
  10. Абдуллин Э.Б. Теория и практика музыкального обучения в общеобразовательной школе. – Москва: Просвещение, 1983.
  11. Выготский Л.С. Психология искусства. – Москва: Педагогика, 1987.
  12. Elliott D.J. Music Matters: A Philosophy of Music Education. – New York: Oxford University Press, 1995.