8-tom, 1-son, b. 325–330, Nashr: 2026-08-31

BO‘LAJAK BOSHLANG‘ICH SINF O‘QITUVCHILARIDA META-PREDMET KOMPETENSIYALARNI SHAKLLANTIRISHDA FANLARARO INTEGRATSIYADAN FOYDALANISH METODIKASI

МЕТОДИКА ИСПОЛЬЗОВАНИЯ МЕЖПРЕДМЕТНОЙ ИНТЕГРАЦИИ В ФОРМИРОВАНИИ МЕТАПРЕДМЕТНЫХ КОМПЕТЕНЦИЙ У БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ

METHODOLOGY FOR USING INTERDISCIPLINARY INTEGRATION IN DEVELOPING METASUBJECT COMPETENCIES AMONG FUTURE PRIMARY SCHOOL TEACHERS

  • Norkulova Dilorom Oybekovna — Osiyo xalqaro universiteti o‘qituvchisi

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarida meta-predmet kompetensiyalarni shakllantirishda fanlararo integratsiyadan foydalanishning pedagogik va metodik imkoniyatlari yoritilgan. Zamonaviy boshlang‘ich ta’lim o‘qituvchisidan faqat alohida o‘quv fanlari mazmunini bilish emas, balki turli fanlarga oid bilimlarni o‘zaro bog‘lash, muammoli vaziyatlarni kompleks tahlil qilish, mustaqil qaror qabul qilish, axborotni izlash va qayta ishlash, hamkorlikda faoliyat olib borish hamda o‘z faoliyatini refleksiv baholash kabi ko‘nikmalarni namoyon eta olish talab etiladi. Shu nuqtayi nazardan, fanlararo integratsiya bo‘lajak pedagoglarda meta-predmet kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali didaktik vositasi sifatida qaraladi. Maqolada meta-predmet kompetensiyalarning mazmuni, fanlararo integratsiyaning mohiyati, ularning o‘zaro aloqadorligi, integrativ topshiriqlarni loyihalash bosqichlari hamda pedagogika oliy ta’lim muassasalarida qo‘llash mumkin bo‘lgan metodik yondashuvlar tahlil qilingan. Shuningdek, pedagogika, psixologiya, ona tili, matematika, tabiiy fanlar va boshlang‘ich ta’lim metodikasi fanlari mazmunini integratsiyalash asosida bo‘lajak o‘qituvchilarning tizimli, tanqidiy, kommunikativ va refleksiv faoliyatini rivojlantirish imkoniyatlari asoslab berilgan.

Аннотация

В статье рассматриваются педагогические и методические возможности использования межпредметной интеграции в формировании метапредметных компетенций будущих учителей начальных классов. Современный учитель начальной школы должен не только владеть содержанием отдельных учебных дисциплин, но и уметь устанавливать связи между различными областями знаний, комплексно анализировать проблемные ситуации, принимать самостоятельные решения, осуществлять поиск и обработку информации, работать в сотрудничестве и рефлексивно оценивать собственную деятельность. В связи с этим межпредметная интеграция рассматривается как эффективное дидактическое средство развития метапредметных компетенций будущих педагогов. В статье раскрываются содержание метапредметных компетенций, сущность межпредметной интеграции, их взаимосвязь, этапы проектирования интегративных заданий и методические подходы, применяемые в процессе профессиональной подготовки будущих учителей. Особое внимание уделяется интеграции педагогики, психологии, родного языка, математики, естественных наук и методики начального образования для развития системного, критического, коммуникативного и рефлексивного мышления будущих педагогов.

Abstract

This article examines the pedagogical and methodological possibilities of using interdisciplinary integration to develop metasubject competencies in future primary school teachers. A modern primary school teacher is expected not only to possess knowledge of individual academic subjects, but also to connect knowledge from different disciplines, analyse problematic situations comprehensively, make independent decisions, search for and process information, collaborate with others, and reflect on his or her own professional activity. From this perspective, interdisciplinary integration can be considered an effective didactic means of developing metasubject competencies among future teachers. The article analyses the content of metasubject competencies, the essence of interdisciplinary integration, their interrelationship, the stages of designing integrative tasks, and methodological approaches that can be applied in teacher education institutions. Particular attention is paid to the integration of pedagogy, psychology, native language, mathematics, natural sciences and methods of teaching primary education in order to develop future teachers’ systemic, critical, communicative and reflective activity.

Kalit so'zlar: boshlang‘ich ta’lim, bo‘lajak o‘qituvchi, meta-predmet kompetensiya, fanlararo integratsiya, integrativ ta’lim, kasbiy kompetensiya, tizimli fikrlash, tanqidiy fikrlash, refleksiya, integrativ topshiriq, pedagogik faoliyat

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Azizxo‘jayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. - Toshkent: O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2006.
  2. Ishmuhamedov R.J., Abduqodirov A.A., Pardaev A. Ta’limda innovatsion texnologiyalar. - Toshkent: Iste’dod, 2008.
  3. Tolipov O‘.Q., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. - Toshkent: Fan, 2006.
  4. Xodjayev B.X. Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti. - Toshkent: Sano-standart, 2017.
  5. Yo‘ldoshev J.G‘., Usmonov S.A. Pedagogik texnologiya asoslari. - Toshkent: O‘qituvchi, 2004.
  6. Гузеев В.В. Образовательная технология: от приема до философии. - Москва: Сентябрь, 1996.
  7. Загвязинский В.И. Теория обучения: современная интерпретация. - Москва: Академия, 2001.
  8. OECD. The OECD Learning Compass 2030. Paris: OECD, 2019.
  9. OECD. What Students Learn Matters: Towards a 21st Century Curriculum. Paris: OECD Publishing, 2020.
  10. OECD. Curriculum Flexibility and Autonomy: Promoting a Responsive and Resilient Education System. Paris: OECD Publishing, 2024.
  11. OECD. OECD Teaching Compass: Reimagining Teachers as Agents of Curriculum Change. OECD Education Policy Perspectives, No. 123. Paris: OECD Publishing, 2025.
  12. OECD. Education Policy Outlook 2023: Empowering Learners to Shape Their Future. Paris: OECD Publishing, 2023.