8-tom, 1-son, b. 44–47, Nashr: 2026-08-19
BIOLOGIYA FANI (LOGOPEDAGOGIKA YO`NALISHINI) O‘QITISHDA TANQIDIY FIKRLASHNI RIVOJLANTIRISHNING ZAMONAVIY KONSEPSIYALARI
СОВРЕМЕННЫЕ КОНЦЕПЦИИ РАЗВИТИЯ КРИТИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ ПРИ ПРЕПОДАВАНИИ БИОЛОГИИ (В НАПРАВЛЕНИИ ЛОГОПЕДАГОГИКИ)
MODERN CONCEPTS FOR DEVELOPING CRITICAL THINKING IN TEACHING BIOLOGY (IN THE FIELD OF SPEECH AND LANGUAGE PATHOLOGY EDUCATION)
- Hasanova Zebo Davlatovna — Osiyo Xalqaro Universiteti dotsenti
- Hakimova Musharraf Fozilovna — Osiyo Xalqaro Universiteti fakultet nazoratchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada oliy ta'lim muassasalarida biologiya fanini o'qitish jarayonida talabalarda tanqidiy fikrlashni rivojlantirishning zamonaviy pedagogik konsepsiyalari ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan. Konstruktivizm, muammoli ta'lim, tadqiqotga asoslangan o'qitish (Inquiry-Based Learning), loyiha asosida o'qitish (Project-Based Learning), kompetensiyaviy yondashuv, STEAM ta'limi, metakognitiv yondashuv va raqamli pedagogika konsepsiyalarining biologiya ta'limidagi o'rni yoritilgan. Maqola maqsadi-talabalarda tanqidiy fikrlashning zamonaviy usullarini keng tahlil qilish.Logopedagogika yo'nalishi talabalarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirishda biologiya fanining integrativ imkoniyatlari ochib berilgan.Biologiya fanini o'qitishda integrativ metodikani qo'llash talabalarning tanqidiy fikrlash, tahliliy mushohada yuritish, ilmiy dalillarni baholash va mustaqil qaror qabul qilish kompetensiyalarini rivojlantirishga ta`lim sifatini oshirishga xizmat qiladi.
Аннотация
В данной статье с научно-теоретических позиций проанализированы современные педагогические концепции развития критического мышления студентов в процессе преподавания биологии в учреждениях высшего образования. Освещены роль и значение конструктивизма, проблемного обучения, исследовательского обучения (Inquiry-Based Learning), проектного обучения (Project-Based Learning), компетентностного подхода, STEAM-образования, метакогнитивного подхода и цифровой педагогики в биологическом образовании. Цель статьи - всесторонний анализ современных методов развития критического мышления у студентов.Раскрыты интегративные возможности учебной дисциплины «Биология» в развитии профессиональных компетенций студентов направления логопедагогики.Применение интегративной методики при преподавании биологии способствует развитию у студентов критического мышления, аналитического мышления, навыков оценки научных доказательств и принятия самостоятельных решений, а также повышению качества образования.
Abstract
This article presents a scientific and theoretical analysis of modern pedagogical concepts for developing students' critical thinking in the process of teaching Biology in higher education institutions. It highlights the role of constructivism, problem-based learning, inquiry-based learning, project-based learning, the competency-based approach, STEAM education, the metacognitive approach, and digital pedagogy in biology education.The purpose of this article is to comprehensively analyze contemporary methods for developing students' critical thinking.The study reveals the integrative potential of Biology in developing the professional competencies of students majoring in Speech-Language Pedagogy (Logopedagogy).The application of an integrative methodology in Biology teaching contributes to the development of students' critical thinking, analytical reasoning, scientific evidence evaluation, and independent decision-making competencies, while also improving the quality of education.
Kalit so'zlar: tanqidiy fikrlash, biologiya ta'limi, integrativ metodika, logopedagogika, konstruktivizm, kompetensiyaviy yondashuv, STEAM, Inquiry-Based Learning, Problem-Based Learning
Foydalanilgan adabiyotlar
- Usman U., Repelita R., Setiawan R., Hidayat S. Differentiated learning and critical thinking skills development in biology: A systematic literature review // Indonesian Journal of Multidisciplinary Research. 2024. Vol. 4, No. 2. P. 447–454.
- Zulfadli, Rohman F., Irawati M. H., Sulisetijono. Critical thinking in biology higher education: A systematic literature review of theoretical and instructional framework // Multidisciplinary Reviews. 2025. Vol. 9, No. 3.
- Bielik T., Krüger D. Perceived relevance of critical thinking aspects for biology graduate students // Journal of Biological Education. 2024. Vol. 58, No. 1. P. 166–181.
- Puspita L., Asih D. N. R., Oktafiani R., Komarudin. Bridging technology and pedagogy: How TPACK-based PBL shapes critical thinking in human anatomy education // Biosfer: Jurnal Pendidikan Biologi. 2024.
- Muhfahroyin, Rachmadiarti F., Mahanal S., Zubaidah S., Siagiyanto B. E. Improving critical thinking skills of low academic ability students through TPS and PBL integration in biology learning // Journal of Turkish Science Education. 2023.
- Namozovna I. M. Description of integrative technologies for teaching biology in academic lyceums // Current Research Journal of Pedagogics. 2024.
- OECD. OECD Learning Compass 2030. Paris: OECD Publishing, 2019.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi. Toshkent, 2019.
- O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. 2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi. Toshkent, 2022.
- O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi. Oliy ta’limning davlat ta’lim standartlari. Toshkent, 2024.
- Eggen P., Kauchak D. Educational Psychology: Windows on Classrooms. Pearson, 2018.