10-tom, 2-son, b. 92–95, Nashr: 2026-10-22

AYOLNING YANGI IJTIMOIY ONA ROLIGA PSIXOLOGIK MOSLASHUVI

ПСИХОЛОГИЧЕСКАЯ АДАПТАЦИЯ ЖЕНЩИНЫ К НОВОЙ СОЦИАЛЬНОЙ РОЛИ МАТЕРИ

WOMEN'S PSYCHOLOGICAL ADAPTATION TO THE NEW SOCIAL ROLE OF MOTHERHOOD.

  • Fayzullayeva Oydin Said-Basitovna — O‘zbekiston Milliy Universitet o‘qituvchis

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Mazkur maqolada ayolning yangi ijtimoiy ona roliga psixologik moslashuvining nazariy va ijtimoiy-psixologik jihatlari tahlil qilinadi. Onalik ayol hayotidagi muhim shaxsiy va ijtimoiy o‘zgarishlardan biri bo‘lib, uning psixologik mazmuni biologik jarayonlar bilan bir qatorda, shaxsiy identifikatsiya, emotsional kechinmalar, oilaviy munosabatlar va ijtimoiy kutishlar bilan belgilanadi. Maqolada onalik rolini qabul qilish, maternal identifikatsiyaning shakllanishi, tug‘ruqdan keyingi psixologik moslashuv, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash va ona-bola munosabatlarining rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar yoritilgan. Shuningdek, mahalliy va rus tilidagi ilmiy adabiyotlar asosida onalikni o‘zlashtirish jarayonining psixologik mexanizmlari tahlil qilinib, ayollarning psixologik farovonligini ta’minlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.

Аннотация

В статье анализируются теоретические и социально-психологические аспекты адаптации женщины к новой социальной роли матери. Материнство рассматривается как важный этап личностного и социального развития женщины, сопровождающийся изменениями в системе идентичности, эмоциональной сфере, семейных отношениях и жизненных приоритетах. Особое внимание уделяется процессу принятия материнской роли, формированию материнской идентичности, психологической адаптации в послеродовой период, значению социальной поддержки и развитию отношений в диаде «мать–ребёнок». На основе анализа отечественной и русскоязычной научной литературы раскрываются психологические механизмы освоения материнской роли и определяются направления психологического сопровождения женщин в период перехода к материнству.

Abstract

This article examines the theoretical and socio-psychological aspects of women's adaptation to the new social role of motherhood. Motherhood is considered an important stage in women's personal and social development, involving changes in identity, emotional experiences, family relationships, and life priorities. Particular attention is paid to the acceptance of the maternal role, the development of maternal identity, psychological adaptation during the postpartum period, the importance of social support, and the formation of mother–child relationships. Based on a review of Uzbek and Russian-language scientific literature, the article discusses the psychological mechanisms underlying the acquisition of the maternal role and identifies key directions for psychological support during the transition to motherhood.

Kalit so'zlar: onalik, ijtimoiy rol, psixologik moslashuv, maternal identifikatsiya, emotsional holat, ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ona-bola munosabatlari, psixologik tayyorgarlik

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Radjapova F.D. Perinatal psixologiya va ayollarni tug‘ruqqa tayyorlashning nazariy asoslari // Psixologiya. – 2024. – № 3. – B. [Jurnal sahifalari bo‘yicha aniqlashtiriladi].
  2. Kalandarova M.B. Ijtimoiy qo‘llab-quvvatlashning tug‘ruqdan keyingi davr ayollarida onalikdan mamnunlik bilan bog‘liqligi // Maktabgacha va maktab ta’limi jurnali. – 2026. – DOI: 10.5281/zenodo.21720569.
  3. Шкуротенко О.С., Защиринская О.В. Социально-психологическая адаптация к материнству // Российский психиатрический журнал. – 2022. – № 6. – С. 61–66. – DOI: 10.47877/1560-957Х-2022-10608.
  4. Якупова В.А. Психологические условия успешного освоения материнской роли // Консультативная психология и психотерапия. – 2017. – Т. 25, № 1. – С. 59–71. – DOI: 10.17759/cpp.2017250105.
  5. Колиниченко И.А., Никулина С.А. Проблемы идентичности беременных женщин: обзор отечественных и зарубежных исследований // Знание. Понимание. Умение. – 2024. – № 3.
  6. Шкуротенко О.С., Защиринская О.В., Ермакова Н.Г., Фролова Н.Д. Социально-психологическая адаптация к материнству женщин с алекситимией // Вестник психотерапии. – 2024. – № 89. – С. 64–73. – DOI: 10.25016/2782-652X-2024-0-89-64-73.
  7. Хамитова И.Ю. Семейная история: влияние на переживание женщиной беременности и родов // Консультативная психология и психотерапия. – 2001. – Т. 9, № 3. – С. 125–151.
  8. Ainsworth M.D.S., Blehar M.C., Waters E., Wall S. Patterns of Attachment: A Psychological Study of the Strange Situation. – Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum Associates, 1978.
  9. Winnicott D.W. The Child, the Family, and the Outside World. – London: Penguin Books, 1964.