8-tom, 1-son, b. 163–167, Nashr: 2026-08-20
ART PEDAGOGIKASI VOSITASIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING IJODIY FIKRLASH DARAJASINI BAHOLASH MEZONLARI
КРИТЕРИИ ОЦЕНКИ УРОВНЯ ТВОРЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ С ПОМОЩЬЮ АРТ-ПЕДАГОГИКИ
CRITERIA FOR ASSESSING THE LEVEL OF CREATIVE THINKING OF PRIMARY SCHOOL STUDENTS THROUGH ART PEDAGOGY
- Hasanova Shalola Farxodovna — Buxoro xalqaro universiteti mustaqil izlanuvchisi
Annotatsiya
Mazkur maqolada art-pedagogika vositasida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy fikrlash darajasini aniqlash va baholash mezonlarini ishlab chiqishning nazariy-metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqotda boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining ijodiy fikrlashini baholashda kognitiv, kreativ, obrazli-tasavvuriy, emotsional-motivatsion, faoliyatli va refleksiv mezonlardan foydalanish imkoniyatlari asoslangan. Har bir mezon doirasida o‘quvchining matnni anglashi va tahlil qilishi, original va xilma-xil g‘oyalar yaratishi, obrazli tasavvurini namoyon etishi, ijodiy faoliyatga qiziqishi, mustaqil ijodiy mahsulot yaratishi hamda o‘z faoliyatini tahlil va baholay olishi kabi ko‘rsatkichlar belgilangan. Shuningdek, ijodiy fikrlash darajalarini yuqori, o‘rta va past ko‘rsatkichlar asosida aniqlashning pedagogik imkoniyatlari ko‘rsatilgan. Art-pedagogik vositalarni boshlang‘ich sinf o‘qish savodxonligi darslari bilan integratsiyalash orqali o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini obyektiv baholash va uni maqsadli rivojlantirish imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslangan.
Аннотация
В данной статье освещены теоретико-методические основы определения и разработки критериев оценки уровня творческого мышления учащихся начальных классов средствами арт-педагогики. В исследовании обоснованы возможности использования когнитивного, креативного, образно-перцептивного, эмоционально-мотивационного, деятельностного и рефлексивного критериев при оценивании творческого мышления учащихся начальных классов. В рамках каждого критерия определены такие показатели, как понимание и анализ текста, создание оригинальных и разнообразных идей, проявление образного воображения, интерес к творческой деятельности, самостоятельное создание творческого продукта, а также способность анализировать и оценивать собственную деятельность. Кроме того, раскрыты педагогические возможности определения уровней творческого мышления на основе высоких, средних и низких показателей. Научно обоснованы возможности объективной оценки и целенаправленного развития творческого мышления учащихся посредством интеграции средств арт-педагогики с уроками читательской грамотности в начальных классах.
Abstract
This article examines the theoretical and methodological foundations for determining and developing criteria for assessing the level of creative thinking among primary school students through art pedagogy. The study substantiates the potential of using cognitive, creative, imaginative-perceptual, emotional-motivational, activity-based, and reflective criteria to assess students’ creative thinking. Within each criterion, indicators such as students’ ability to understand and analyze texts, generate original and diverse ideas, demonstrate imaginative thinking, show interest in creative activities, independently create creative products, and analyze and evaluate their own activities are identified. The article also highlights the pedagogical potential of determining the levels of creative thinking based on high, medium, and low performance indicators. The study scientifically substantiates the possibilities of objectively assessing and purposefully developing students’ creative thinking through the integration of art-pedagogical tools into reading literacy lessons in primary education.
Kalit so'zlar: Art-pedagogika, boshlang‘ich ta’lim, ijodiy fikrlash, ijodkorlik, ijodiy faollik, baholash mezonlari, diagnostik ko‘rsatkichlar, kognitiv mezon, kreativ mezon, obrazli tafakkur, tasavvur, emotsional-motivatsion faollik, refleksiya, o‘qish savodxonligi, ijodiy qobiliyat, pedagogik diagnostika
Foydalanilgan adabiyotlar
- Выготский Л.С. Воображение и творчество в детском возрасте. – М.: Просвещение, 1991.
- Guilford J.P. The Nature of Human Intelligence. – New York: McGraw-Hill, 1967.
- Torrance E.P. Torrance Tests of Creative Thinking: Norms-Technical Manual. – Lexington, MA: Personnel Press, 1974.
- Amabile T.M. Creativity in Context: Update to the Social Psychology of Creativity. – Boulder, CO: Westview Press, 1996.
- Dewey J. Art as Experience. – New York: Perigee Books, 2005.
- Eisner E.W. The Arts and the Creation of Mind. – New Haven: Yale University Press, 2002.
- Gardner H. Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences. – New York: Basic Books, 1983.
- OECD. PISA 2022 Assessment and Analytical Framework: Reading, Mathematics and Creative Thinking. – Paris: OECD Publishing, 2023.
- OECD. PISA 2022 Results (Volume III): Creative Minds, Creative Schools. – Paris: OECD Publishing, 2024.
- Ўзбекистон Республикаси. “Таълим тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни. ЎРҚ-637-сон, 23 сентябрь 2020 йил.