8-tom, 1-son, b. 78–82, Nashr: 2026-08-19
ANALYSIS OF HUMAN AND SOCIAL RELATIONSHIPS IN IMAM AL-BUKHARI'S “AL-JAMI' AS-SAHIH”
IMOM AL-BUXORIYNING “AL-JOMI AS-SAHIH” ASARLARIDA INSONIY VA IJTIMOIY MUNOSABATLAR TAHLILI
АНАЛИЗ ЧЕЛОВЕЧЕСКИХ И СОЦИАЛЬНЫХ ОТНОШЕНИЙ В ТРУДАХ ИМАМА АЛЬ-БУХАРИ “АЛЬ-ДЖАМИ АС-САХИХ”
- Kholnazarova M.Kh — Candidate of Psychology, Professor Professor of Gulistan State University
Annotatsiya
This article presents a comprehensive psychological analysis of the concept of the “human being” and the dynamics of his social existence as set out in the monumental work of Imam al-Bukhari, “Al-Jami' as-Sahih.” The research focuses on the ontological and psychological foundations of human nature, exploring how prophetic tradition addresses the inner tension between individual desire and collective social responsibility. Drawing on an interdisciplinary approach, the author identifies the key psychological mechanisms of social adaptation, ethical self-regulation, and interpersonal communication embedded in the hadith. The study demonstrates that al-Bukhari's work offers a sophisticated model for understanding human behavior in a social context, one that balances personal psychological well-being with communal harmony. These findings contribute to the ongoing dialogue between classical Islamic thought and contemporary social psychology, underscoring the enduring relevance of religious texts for addressing present-day existential challenges.
Annotatsiya
Ushbu maqolada Imom al-Buxoriyning “Al-Jomi' as-Sahih” nomli monumental asarida taqdim etilgan “inson” tushunchasi va uning ijtimoiy mavjudligi dinamikasi keng qamrovli psixologik tahlil qilinadi. Tadqiqot inson tabiatining ontologik va psixologik asoslariga qaratilgan bo‘lib, payg‘ambarlik an'analari individual istaklar bilan jamoaviy ijtimoiy mas'uliyat o‘rtasidagi ichki ziddiyatni qanday hal qilishini o‘rganadi. Fanlararo yondashuvdan foydalangan holda, muallif hadisga singdirilgan ijtimoiy moslashuv, axloqiy o‘zini o‘zi boshqarish va shaxslararo muloqotning asosiy psixologik mexanizmlarini aniqlaydi. Tadqiqot natijalari Al-Buxoriyning ishi ijtimoiy kontekstda inson xatti-harakatlarini tushunish, shaxsiy ruhiy farovonlikni jamoaviy uyg‘unlik bilan muvozanatlashning murakkab modelini taklif qilishini ko‘rsatadi. Ushbu topilmalar klassik islom tafakkuri va zamonaviy ijtimoiy psixologiya o‘rtasidagi muloqotga hissa qo‘shib, zamonaviy ekzistensial muammolarni hal qilishda diniy matnlarning abadiy dolzarbligini ta'kidlaydi.
Аннотация
В данной статье проводится всесторонний психологический анализ концепции «человека» и динамики его социального существования, представленной в монументальном труде имама аль-Бухари «Аль-Джами' ас-Сахих». Исследование сосредоточено на онтологических и психологических основах человеческой природы и рассматривает, каким образом пророческие традиции разрешают внутреннее противоречие между индивидуальными желаниями и коллективной социальной ответственностью. Используя междисциплинарный подход, автор выявляет ключевые психологические механизмы социальной адаптации, этической саморегуляции и межличностной коммуникации, заложенные в хадисах. Показано, что труд аль-Бухари предлагает сложную модель понимания человеческого поведения в социальном контексте, уравновешивающую личное психическое благополучие с гармонией общества. Эти выводы вносят вклад в диалог между классической исламской мыслью и современной социальной психологией, подчёркивая вневременную актуальность религиозных текстов для решения современных экзистенциальных проблем.
Kalit so'zlar: Sahih al-Bukhari, Islamic pedagogy, behavioral psychology, moral education, hadith studies, human behavior