9-tom, 2-son, b. 287–289, Nashr: 2026-09-23

AMIR TEMUR OBRAZINI YARATISHDA TARIXGA MUNOSABAT VA BADIIY TALQINDAGI YANGILANISHLAR

ОТНОШЕНИЕ К ИСТОРИИ И НОВАЦИИ В ХУДОЖЕСТВЕННОЙ ИНТЕРПРЕТАЦИИ ПРИ СОЗДАНИИ ОБРАЗА АМИРА ТЕМУРА

ATTITUDES TOWARD HISTORY AND INNOVATIONS IN THE LITERARY INTERPRETATION OF THE IMAGE OF AMIR TEMUR

  • Jumayev Elmurod Bekpulatovich — Axborot texnologiyalari va menejment universiteti dotsenti v.b, fffd (PhD) · ORCID: 0009-0003-7433-7706

To'liq matn (PDF)

Annotatsiya

Ushbu maqolada o‘zbek tarixiy nasrida Amir Temur obrazining yaratilishi, unga bo‘lgan tarixiy va badiiy munosabatning o‘zgarishi hamda mustaqillik davri adabiyotida mazkur obraz talqinidagi yangilanishlar tahlil qilinadi. Amir Temur shaxsining tarixiy manbalardagi tasviri bilan badiiy asarlarda yaratilgan obrazi o‘rtasidagi mushtarak va farqli jihatlar yoritiladi. Ayniqsa, mustaqillikdan keyingi davrda milliy tarix va tarixiy xotiraga bo‘lgan munosabatning yangilanishi Amir Temur obrazining badiiy talqiniga qanday ta’sir ko‘rsatgani tahliliy jihatdan ochib beriladi. Tarixiy haqiqat va badiiy to‘qima uyg‘unligi, Amir Temurning davlat arbobi, sarkarda, bunyodkor va ma’rifatparvar shaxs sifatidagi qiyofasining badiiy ifodasi, obrazning ichki ruhiy olamini ochish usullari hamda yozuvchining tarixiy shaxsga individual munosabati masalalariga e’tibor qaratiladi. Shuningdek, Amir Temur obrazining zamonaviy o‘zbek adabiyotidagi milliy o‘zlik, vatanparvarlik, tarixiy xotira va ma’naviy qadriyatlar bilan bog‘liq holda qayta talqin etilishi ochib beriladi.

Аннотация

В статье анализируется образ Амира Тимура в узбекской исторической прозе, эволюция исторических и художественных взглядов на его личность, а также новаторские подходы к его изображению в литературе периода независимости. Рассматриваются сходства и различия между образом Амира Тимура в исторических источниках и его воплощением в художественных произведениях. Особое внимание уделяется тому, как обновленный подход к национальной истории и исторической памяти в постсоветский период повлиял на художественную интерпретацию образа Амира Тимура. В центре внимания автора - синтез исторической правды и художественного вымысла, воплощение образа Амира Тимура как государственного деятеля, полководца, созидателя и покровителя просвещения, а также приемы раскрытия его внутреннего психологического мира и авторское видение этой исторической личности. Кроме того, исследуется переосмысление образа Амира Тимура в современной узбекской литературе в контексте национальной идентичности, патриотизма, исторической памяти и духовных ценностей.

Abstract

This article analyzes the portrayal of Amir Timur in Uzbek historical prose, the evolution of historical and artistic perspectives regarding him, and the innovations in his characterization within the literature of the independence era. It highlights the commonalities and differences between the depiction of Amir Timur in historical sources and his portrayal in works of fiction. Particular analytical attention is paid to how the renewed approach to national history and historical memory in the post-independence period influenced the artistic interpretation of Amir Timur. The article focuses on the synthesis of historical truth and artistic fiction, the artistic expression of Amir Timur’s persona as a statesman, military commander, builder, and patron of enlightenment, the methods used to reveal his inner psychological world, and the writer's individual perspective on this historical figure. Furthermore, it explores the reinterpretation of Amir Timur in contemporary Uzbek literature in the context of national identity, patriotism, historical memory, and spiritual values.

Kalit so'zlar: Amir Temur obrazi, tarixiy roman, tarixiy haqiqat, badiiy talqin, tarixiy shaxs, mustaqillik davri adabiyoti, tarixiy xotira, milliy o‘zlik, badiiy obraz, tarixiylik, badiiy to‘qima, o‘zbek tarixiy nasri, milliy qadriyatlar

Foydalanilgan adabiyotlar

  1. Парфенев А.Кристофер Марло // К.марло. Сочинения. – Москва: 1961. –С. 615.
  2. Ўз МЭ. 11-том. 2006. 382-б
  3. Қосимов Б. Улуг салтанат сирлари. Халқ сўзи газетаси 2003 йил, 18 март
  4. Улуғ салтант васфи. – Тошкент: Mashhur-press, 2017. 337-б